Đồng chí Trần Ngọc Mật, sinh năm 1945, dân tộc Kinh, quê ở xã Xuân Tín, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa, nhập ngũ tháng 9 năm 1965. Khi được tuyên dương Anh hùng, đồng chí là chuẩn úy, trung đội trưởng đại đội 3, tiểu đoàn 27 công binh, Quân khu 4, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.
Ở đơn vị công binh, phục vụ chiến trường, Trần Ngọc Mật đã trải qua nhiều công tác: làm bến vượt, bắc ghép cầu phà, lặn với khí tài, trinh sát bom chờ nổ, đảm bảo giao thông. Công việc nặng nề vất vả, yêu cầu rất khẩn trương, địch đánh phá ngày đêm liên tục, nhưng đồng chí đã phát huy tinh thần trách nhiệm, bình tĩnh, dũng cảm, vượt qua gian khổ, hiểm nguy, luôn luôn gương mẫu xung phong, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Năm 1965, Trần Ngọc Mật cùng đơn vị làm công tác bảo đảm cầu phà trên các bến Nghèn, Già, Phú, Họ, Địa, Lội. Địch đánh phá ác liệt suốt đêm ngày, làm cho đơn vị phải bắc đi làm lại cầu phà nhiều lần, phải cơ động liên tục, có khi trong một đêm phải đảm bảo liền hai bến, hai cầu trên hai địa điểm. Nhiều đêm mưa lũ tràn về phá hòng cầu, phà, xói lở bến vượt, Trần Ngọc Mật cùng anh em lao xuống dòng nước xiết, ngâm mình trong giá rét để ghìm giữ dây tời và lắp ghép phà.
Tháng 2 năm 1966, đồng chí Trần Ngọc Mật được điều về tiểu đội lặn, do nhiệm vụ khẩn trương, đồng chí vừa học tập kỹ thuật lặn, vừa phải phục vụ ngay không thể chậm trễ. Đồng chí thường phải lặn xuống trinh sát và làm việc dưới sông sâu từ 9 đến 10 mét. Do học tập nắm vững kỹ thuật lặn trong thời gian ngắn nhất và hoàn thành nhiệm vụ lặn xuất sắc, đồng chí được Quân khu cấp bằng khen.
Tháng 6 năm 1966, tiểu đội lặn được điều vào Xuân Sơn (Quảng Bình) nhận nhiệm vụ gấp: một bộ cầu dài 150 mét với tổng số 54 khoang thuyền và toàn bộ dầm ván đã liên kết xong, bị máy bay địch đánh chìm trong động Phong Nha, phải được vớt lên đầy đủ an toàn trong thời gian ngắn nhất để phục vụ kế hoạch vận chuyển mùa khô 1966 - 1967.
Trên đường đi, dù bị bom địch đánh phá gây một số thương vong, tiểu đội vẫn nhanh chóng hành quán tới địa điểm. Trần Ngọc Mật xung phong lặn đầu tiên để rút kinh nghiệm. Khi đã xuống sâu (trên 9 mét), bộ khí tài lặn, do bị bom địch đánh dọc đường, nay vì sức ép nặng nên nứt rạn, phì hơi. Đồng chí bị ép trong áo lặn, thiếu dưỡng khí đã ngừng thở, măt bị ứ máu căng phồng, tím bầm. Sau khi được cấp cứu hồi tỉnh, Trần Ngọc Mật nén đau, kiên trì chịu đựng, động viên và tham gia ý kiến với anh em tới khi đơn vị hoàn thành nhiệm vụ cấp trên giao mới chịu đi điều trị.
Ở viện quân y ra, nghe tin có một chiếc xe bị chìm ở khe Giao, trong đó có 2 máy vô tuyến, 2 khẩu súng và một số khí tài, Trần Ngọc Mật đề nghị xin đến tham gia lặn vớt. Ở đây bờ sông hiểm trở, nước chảy xiết, lòng sông sâu tới 12 mét, địch đánh phá liên tục, ta phải lặn bộ vì khí tài còn để cả ở Quảng Bình. Đồng chí bàn với anh em căng dây kéo qua sông, do đó nhanh chóng tìm ra được vị trí xe chìm. Trần Ngọc Mật còn có sáng kiến dùng ống tre tước bỏ cật ngoài để có màu trắng dễ nhìn dưới nước sâu, luồn dây cáp vào trong, nên tiểu đội khi ở đáy sông dễ dàng luồn dây buộc qua thùng xe. Xe đã nổi lên mặt nước, thì địch đến ném bom làm đứt dây cáp, đồng chí và anh em kiên trì làm lại cho đến khi vớt chiếc xe cùng toàn bộ khí tài lên bờ.
Để đảm bảo cho đơn vị vượt sông cấp tốc, đồng chí cùng một tổ, bơi lặn suốt từ 7 giờ sáng tới chiều, qua lại 15 - 16 lần trên sông để chăng dây cáp giữa lúc lũ đang lên to. Lặn lội mãi tới 5 giờ 30 chiều, các đồng chí mới hoàn thành việc chăng dây cáp qua sông, làm điểm tựa để kéo phà và đưa người, vũ khí, xe cộ, khí tài qua sông đảm bảo an toàn.
Đồng chí Trần Ngọc Mật luôn luôn nêu cao tinh thần gương mẫu xung phong, tận tụy hy sinh, đoàn kết giúp đỡ bạn, cùng đồng đội hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được anh em yêu mến, cấp trên tín nhiệm.
Đồng chí 4 năm liền là Chiến sĩ thi đua và Chiến sĩ Quyết thắng, đạt danh hiệu "Dũng sĩ phá bom", được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công hạng nhì, 5 bằng khen, 3 giấy khen.
Ngày 22 tháng 12 năm 1969, đồng chí Trần Ngọc Mật được Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Đồng chí Trần Ngọc Mật sau khi nghỉ hưu về sống ở khu gia binh, phường Đông Sơn, TP Thanh Hóa, cùng với vợ và ba con gái.
Ở đơn vị công binh, phục vụ chiến trường, Trần Ngọc Mật đã trải qua nhiều công tác: làm bến vượt, bắc ghép cầu phà, lặn với khí tài, trinh sát bom chờ nổ, đảm bảo giao thông. Công việc nặng nề vất vả, yêu cầu rất khẩn trương, địch đánh phá ngày đêm liên tục, nhưng đồng chí đã phát huy tinh thần trách nhiệm, bình tĩnh, dũng cảm, vượt qua gian khổ, hiểm nguy, luôn luôn gương mẫu xung phong, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
Năm 1965, Trần Ngọc Mật cùng đơn vị làm công tác bảo đảm cầu phà trên các bến Nghèn, Già, Phú, Họ, Địa, Lội. Địch đánh phá ác liệt suốt đêm ngày, làm cho đơn vị phải bắc đi làm lại cầu phà nhiều lần, phải cơ động liên tục, có khi trong một đêm phải đảm bảo liền hai bến, hai cầu trên hai địa điểm. Nhiều đêm mưa lũ tràn về phá hòng cầu, phà, xói lở bến vượt, Trần Ngọc Mật cùng anh em lao xuống dòng nước xiết, ngâm mình trong giá rét để ghìm giữ dây tời và lắp ghép phà.
Tháng 2 năm 1966, đồng chí Trần Ngọc Mật được điều về tiểu đội lặn, do nhiệm vụ khẩn trương, đồng chí vừa học tập kỹ thuật lặn, vừa phải phục vụ ngay không thể chậm trễ. Đồng chí thường phải lặn xuống trinh sát và làm việc dưới sông sâu từ 9 đến 10 mét. Do học tập nắm vững kỹ thuật lặn trong thời gian ngắn nhất và hoàn thành nhiệm vụ lặn xuất sắc, đồng chí được Quân khu cấp bằng khen.
Tháng 6 năm 1966, tiểu đội lặn được điều vào Xuân Sơn (Quảng Bình) nhận nhiệm vụ gấp: một bộ cầu dài 150 mét với tổng số 54 khoang thuyền và toàn bộ dầm ván đã liên kết xong, bị máy bay địch đánh chìm trong động Phong Nha, phải được vớt lên đầy đủ an toàn trong thời gian ngắn nhất để phục vụ kế hoạch vận chuyển mùa khô 1966 - 1967.
Trên đường đi, dù bị bom địch đánh phá gây một số thương vong, tiểu đội vẫn nhanh chóng hành quán tới địa điểm. Trần Ngọc Mật xung phong lặn đầu tiên để rút kinh nghiệm. Khi đã xuống sâu (trên 9 mét), bộ khí tài lặn, do bị bom địch đánh dọc đường, nay vì sức ép nặng nên nứt rạn, phì hơi. Đồng chí bị ép trong áo lặn, thiếu dưỡng khí đã ngừng thở, măt bị ứ máu căng phồng, tím bầm. Sau khi được cấp cứu hồi tỉnh, Trần Ngọc Mật nén đau, kiên trì chịu đựng, động viên và tham gia ý kiến với anh em tới khi đơn vị hoàn thành nhiệm vụ cấp trên giao mới chịu đi điều trị.
Ở viện quân y ra, nghe tin có một chiếc xe bị chìm ở khe Giao, trong đó có 2 máy vô tuyến, 2 khẩu súng và một số khí tài, Trần Ngọc Mật đề nghị xin đến tham gia lặn vớt. Ở đây bờ sông hiểm trở, nước chảy xiết, lòng sông sâu tới 12 mét, địch đánh phá liên tục, ta phải lặn bộ vì khí tài còn để cả ở Quảng Bình. Đồng chí bàn với anh em căng dây kéo qua sông, do đó nhanh chóng tìm ra được vị trí xe chìm. Trần Ngọc Mật còn có sáng kiến dùng ống tre tước bỏ cật ngoài để có màu trắng dễ nhìn dưới nước sâu, luồn dây cáp vào trong, nên tiểu đội khi ở đáy sông dễ dàng luồn dây buộc qua thùng xe. Xe đã nổi lên mặt nước, thì địch đến ném bom làm đứt dây cáp, đồng chí và anh em kiên trì làm lại cho đến khi vớt chiếc xe cùng toàn bộ khí tài lên bờ.
Để đảm bảo cho đơn vị vượt sông cấp tốc, đồng chí cùng một tổ, bơi lặn suốt từ 7 giờ sáng tới chiều, qua lại 15 - 16 lần trên sông để chăng dây cáp giữa lúc lũ đang lên to. Lặn lội mãi tới 5 giờ 30 chiều, các đồng chí mới hoàn thành việc chăng dây cáp qua sông, làm điểm tựa để kéo phà và đưa người, vũ khí, xe cộ, khí tài qua sông đảm bảo an toàn.
Đồng chí Trần Ngọc Mật luôn luôn nêu cao tinh thần gương mẫu xung phong, tận tụy hy sinh, đoàn kết giúp đỡ bạn, cùng đồng đội hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được anh em yêu mến, cấp trên tín nhiệm.
Đồng chí 4 năm liền là Chiến sĩ thi đua và Chiến sĩ Quyết thắng, đạt danh hiệu "Dũng sĩ phá bom", được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công hạng nhì, 5 bằng khen, 3 giấy khen.
Ngày 22 tháng 12 năm 1969, đồng chí Trần Ngọc Mật được Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Đồng chí Trần Ngọc Mật sau khi nghỉ hưu về sống ở khu gia binh, phường Đông Sơn, TP Thanh Hóa, cùng với vợ và ba con gái.
