Bạn hiểu về giá trị của việc đọc sách như thế nào ?
Giáo sư Lục Vệ Minh từ Đại học Giao thông Tây An trong một tiết học từng nói: "Thực tế, tôi có một chút định kiến với các bạn, đặc biệt là thế hệ 9x. Định kiến gì ư? Đó là các bạn dành quá nhiều thời gian cho máy tính và điện thoại. Nếu cần tìm tài liệu gì, các bạn liền lên mạng, lên Baidu hay tìm các bài luận văn 'F2' (nguồn thứ cấp). Điều này thực sự tai hại. Nếu không đọc một lượng lớn các tác phẩm kinh điển nguyên gốc, bạn sẽ thiếu đi nền tảng và sức hút. Đừng nói đến khả năng thưởng thức, ngay cả khả năng phân biệt bạn cũng không có. Điều này dẫn đến tình trạng ai bảo sao hay vậy, tam sao thất bản, lười suy nghĩ và không có tư tưởng riêng. Đây e rằng sẽ là nút thắt cổ chai lớn nhất cho sự phát triển của các bạn sau này."
Điện thoại rất vui, nhưng chơi điện thoại không tạo ra giá trị, mà là lãng phí giá trị.
Điện thoại thực sự rất vui, vui đến mức có thể chơi cả ngày. TikTok cũng rất cuốn, cứ lướt một cái là có thể giải trí vài tiếng đồng hồ. Ở một góc độ nào đó, điện thoại thực sự giúp chúng ta giết thời gian lúc buồn chán.
Thế nhưng, luôn có những khoảnh khắc khi màn hình vừa tắt ngấm, thâm tâm ta bỗng thoáng hiện một cảm giác trống rỗng. Ta dành quá nhiều thời gian để xem bảng tin, lướt vòng bạn bè, dạo diễn đàn, đọc Weibo... Cuối cùng lại chẳng đổi lại được gì, không tạo ra bất kỳ giá trị nào cả.
Trong kinh tế học có khái niệm "chi phí cơ hội", nghĩa là những thứ ta phải từ bỏ để có được một thứ khác. Áp dụng vào đây, việc chơi điện thoại cũng có chi phí. Để chơi điện thoại, ta phải đánh đổi thời gian, cơ hội và một loạt chi phí ẩn khác.
Ví dụ: Đã hẹn đi làm thêm một ngày, nhưng sáng hôm sau lại không dậy nổi, ngủ nướng cả buổi sáng, gọi đồ ăn nhanh rồi lại chơi game cả buổi chiều. Chi phí cơ hội ở đây chính là thu nhập lẽ ra có được từ ngày làm thêm đó. Đã định bụng đi thư viện học bài, nhưng lại ở lỳ trong ký túc xá chơi game, thì chi phí cơ hội chính là lượng kiến thức mà lẽ ra bạn đã nạp được trong ngày hôm đó.
Thay vì hấp thụ thông tin manh mún, thà đọc sách để hình thành hệ thống kiến thức chuyên sâu.
Tất nhiên, nhiều người nói rằng họ học được rất nhiều thứ từ điện thoại: đọc tin tức để hiểu xã hội, lướt Weibo để thấy những điều mới mẻ mở mang tầm mắt, xem Bilibili học thêm kỹ năng mới, hay tra Baidu để tìm câu trả lời cho các vấn đề.
Nhưng tất cả những thứ đó không nghi ngờ gì đều là thông tin manh mún (vụn vặt). Trong cuốn “Phương pháp đọc sách” (How to Read a Book), mục tiêu của việc đọc được chia làm hai loại: một là đọc để lấy thông tin, hai là đọc để đạt được sự hiểu biết. Rõ ràng, đại đa số mọi người thuộc loại thứ nhất: dùng điện thoại để giải trí, nắm tin tức, giết thời gian. Những thông tin này về bản chất là lặp lại, đơn giản, không khiến chúng ta phải động não suy nghĩ. Chúng có thể giúp ta biết thêm tin tức, nhưng không thể giúp ta tăng cường năng lực thấu hiểu.
Ngược lại, đọc sách thiên về loại thứ hai: mang tính hệ thống và thấu hiểu. Khi đọc sách, chúng ta thường đọc những thứ mình chưa biết rõ, những thứ có trình độ cao hơn bản thân một bậc. Trong sự chênh lệch về trình độ đó, những gì tác giả muốn truyền đạt sẽ thúc đẩy năng lực thấu hiểu của người đọc. Hơn nữa, nội dung trong một cuốn sách thường là kiến thức của cả một lĩnh vực, có tính chuyên môn và hệ thống, giúp ta hiểu sâu sắc các kiến thức cần thiết. Trong quá trình đọc, ta từ từ thấu hiểu và suy ngẫm, học hỏi hệ thống tri thức mà tác giả xây dựng, từ đó hình thành nên nhận thức và tư duy của riêng mình.
Việc đọc sách cần được nhìn nhận một cách biện chứng. Nó vừa có yếu tố chủ quan (ý thức, phương pháp, thái độ, động cơ đọc), vừa có yếu tố khách quan (môi trường sống, không gian đọc, ảnh hưởng từ những người xung quanh...).
Tất nhiên, chúng ta không thể chỉ chú trọng yếu tố chủ quan kiểu "mọt sách" chỉ biết vùi đầu vào sách vở mà mặc kệ sự đời; nhưng cũng không thể đổ lỗi hoàn toàn cho khách quan kiểu "môi trường không tốt", "người xung quanh toàn chơi", "không rời mắt khỏi điện thoại được" để biện minh cho việc không đọc sách.
Đọc sách là một quá trình tịnh tiến.
Từ chỗ không thích đọc đến lúc đam mê đọc không phải là chuyện ngày một ngày hai, mà là một quá trình dài hơi, tịnh tiến và khai mở. Quá trình này nhất định phải kiên trì. Bản thân tôi từ năm nhất đại học bắt đầu xem sách đến năm thứ ba, mất hai năm mới thực sự yêu thích việc đọc và việc học. Những cuốn sách tôi đọc cũng dần chuyển từ tiểu thuyết sang 5 lĩnh vực chuyên môn mà tôi hứng thú: Chính trị học, Kinh tế học, Lịch sử, Triết học và Tâm lý học.
Giờ đây, mỗi ngày đến thư viện đọc sách không còn là sự "kiên trì" nữa, mà đã trở thành một thói quen.
Tổng kết: Tôi không phản đối việc chơi điện thoại, bình thường tôi cũng thích chơi. Điều tôi phản đối là việc dành phần lớn thời gian lẽ ra để học tập, hoạt động, nâng cao bản thân vào việc chơi điện thoại. Giống như buổi sáng và buổi chiều là lúc năng lượng tốt nhất, nhiều người lại "dâng hiến" thời gian vàng ngọc đó cho điện thoại. Thay vì hấp thụ những thông tin vụn vặt, chẳng thà đọc sách để xây dựng hệ thống kiến thức chuyên nghiệp.
Dành thời gian rảnh chơi điện thoại là giải trí, nhưng dùng thời gian chính đáng để chơi điện thoại là đang tiêu tốn sinh mạng.
Tái bút: Kỳ nghỉ nhất định phải tận dụng tốt thời gian để học tập và trải nghiệm. Hiện tại tôi đang tận dụng kỳ nghỉ có lượng thời gian trống lớn và không bị làm phiền để học. Khi vào trường phải lên lớp thì việc học sẽ bị ngắt quãng. Hãy năng đến thư viện và hiệu sách – những nơi có không gian yên tĩnh để học tập.
Về việc đọc kinh điển và sử dụng điện thoại làm công cụ hỗ trợ: Sách Kinh điển dù khó nhưng giúp nâng cao tư duy; điện thoại chỉ nên là công cụ hỗ trợ, còn gốc rễ của sự hiểu biết phải nằm ở trang sách.
Giáo sư Lục Vệ Minh từ Đại học Giao thông Tây An trong một tiết học từng nói: "Thực tế, tôi có một chút định kiến với các bạn, đặc biệt là thế hệ 9x. Định kiến gì ư? Đó là các bạn dành quá nhiều thời gian cho máy tính và điện thoại. Nếu cần tìm tài liệu gì, các bạn liền lên mạng, lên Baidu hay tìm các bài luận văn 'F2' (nguồn thứ cấp). Điều này thực sự tai hại. Nếu không đọc một lượng lớn các tác phẩm kinh điển nguyên gốc, bạn sẽ thiếu đi nền tảng và sức hút. Đừng nói đến khả năng thưởng thức, ngay cả khả năng phân biệt bạn cũng không có. Điều này dẫn đến tình trạng ai bảo sao hay vậy, tam sao thất bản, lười suy nghĩ và không có tư tưởng riêng. Đây e rằng sẽ là nút thắt cổ chai lớn nhất cho sự phát triển của các bạn sau này."
Điện thoại rất vui, nhưng chơi điện thoại không tạo ra giá trị, mà là lãng phí giá trị.
Điện thoại thực sự rất vui, vui đến mức có thể chơi cả ngày. TikTok cũng rất cuốn, cứ lướt một cái là có thể giải trí vài tiếng đồng hồ. Ở một góc độ nào đó, điện thoại thực sự giúp chúng ta giết thời gian lúc buồn chán.
Thế nhưng, luôn có những khoảnh khắc khi màn hình vừa tắt ngấm, thâm tâm ta bỗng thoáng hiện một cảm giác trống rỗng. Ta dành quá nhiều thời gian để xem bảng tin, lướt vòng bạn bè, dạo diễn đàn, đọc Weibo... Cuối cùng lại chẳng đổi lại được gì, không tạo ra bất kỳ giá trị nào cả.
Trong kinh tế học có khái niệm "chi phí cơ hội", nghĩa là những thứ ta phải từ bỏ để có được một thứ khác. Áp dụng vào đây, việc chơi điện thoại cũng có chi phí. Để chơi điện thoại, ta phải đánh đổi thời gian, cơ hội và một loạt chi phí ẩn khác.
Ví dụ: Đã hẹn đi làm thêm một ngày, nhưng sáng hôm sau lại không dậy nổi, ngủ nướng cả buổi sáng, gọi đồ ăn nhanh rồi lại chơi game cả buổi chiều. Chi phí cơ hội ở đây chính là thu nhập lẽ ra có được từ ngày làm thêm đó. Đã định bụng đi thư viện học bài, nhưng lại ở lỳ trong ký túc xá chơi game, thì chi phí cơ hội chính là lượng kiến thức mà lẽ ra bạn đã nạp được trong ngày hôm đó.
Thay vì hấp thụ thông tin manh mún, thà đọc sách để hình thành hệ thống kiến thức chuyên sâu.
Tất nhiên, nhiều người nói rằng họ học được rất nhiều thứ từ điện thoại: đọc tin tức để hiểu xã hội, lướt Weibo để thấy những điều mới mẻ mở mang tầm mắt, xem Bilibili học thêm kỹ năng mới, hay tra Baidu để tìm câu trả lời cho các vấn đề.
Nhưng tất cả những thứ đó không nghi ngờ gì đều là thông tin manh mún (vụn vặt). Trong cuốn “Phương pháp đọc sách” (How to Read a Book), mục tiêu của việc đọc được chia làm hai loại: một là đọc để lấy thông tin, hai là đọc để đạt được sự hiểu biết. Rõ ràng, đại đa số mọi người thuộc loại thứ nhất: dùng điện thoại để giải trí, nắm tin tức, giết thời gian. Những thông tin này về bản chất là lặp lại, đơn giản, không khiến chúng ta phải động não suy nghĩ. Chúng có thể giúp ta biết thêm tin tức, nhưng không thể giúp ta tăng cường năng lực thấu hiểu.
Ngược lại, đọc sách thiên về loại thứ hai: mang tính hệ thống và thấu hiểu. Khi đọc sách, chúng ta thường đọc những thứ mình chưa biết rõ, những thứ có trình độ cao hơn bản thân một bậc. Trong sự chênh lệch về trình độ đó, những gì tác giả muốn truyền đạt sẽ thúc đẩy năng lực thấu hiểu của người đọc. Hơn nữa, nội dung trong một cuốn sách thường là kiến thức của cả một lĩnh vực, có tính chuyên môn và hệ thống, giúp ta hiểu sâu sắc các kiến thức cần thiết. Trong quá trình đọc, ta từ từ thấu hiểu và suy ngẫm, học hỏi hệ thống tri thức mà tác giả xây dựng, từ đó hình thành nên nhận thức và tư duy của riêng mình.
Việc đọc sách cần được nhìn nhận một cách biện chứng. Nó vừa có yếu tố chủ quan (ý thức, phương pháp, thái độ, động cơ đọc), vừa có yếu tố khách quan (môi trường sống, không gian đọc, ảnh hưởng từ những người xung quanh...).
Tất nhiên, chúng ta không thể chỉ chú trọng yếu tố chủ quan kiểu "mọt sách" chỉ biết vùi đầu vào sách vở mà mặc kệ sự đời; nhưng cũng không thể đổ lỗi hoàn toàn cho khách quan kiểu "môi trường không tốt", "người xung quanh toàn chơi", "không rời mắt khỏi điện thoại được" để biện minh cho việc không đọc sách.
Đọc sách là một quá trình tịnh tiến.
Từ chỗ không thích đọc đến lúc đam mê đọc không phải là chuyện ngày một ngày hai, mà là một quá trình dài hơi, tịnh tiến và khai mở. Quá trình này nhất định phải kiên trì. Bản thân tôi từ năm nhất đại học bắt đầu xem sách đến năm thứ ba, mất hai năm mới thực sự yêu thích việc đọc và việc học. Những cuốn sách tôi đọc cũng dần chuyển từ tiểu thuyết sang 5 lĩnh vực chuyên môn mà tôi hứng thú: Chính trị học, Kinh tế học, Lịch sử, Triết học và Tâm lý học.
Giờ đây, mỗi ngày đến thư viện đọc sách không còn là sự "kiên trì" nữa, mà đã trở thành một thói quen.
Tổng kết: Tôi không phản đối việc chơi điện thoại, bình thường tôi cũng thích chơi. Điều tôi phản đối là việc dành phần lớn thời gian lẽ ra để học tập, hoạt động, nâng cao bản thân vào việc chơi điện thoại. Giống như buổi sáng và buổi chiều là lúc năng lượng tốt nhất, nhiều người lại "dâng hiến" thời gian vàng ngọc đó cho điện thoại. Thay vì hấp thụ những thông tin vụn vặt, chẳng thà đọc sách để xây dựng hệ thống kiến thức chuyên nghiệp.
Dành thời gian rảnh chơi điện thoại là giải trí, nhưng dùng thời gian chính đáng để chơi điện thoại là đang tiêu tốn sinh mạng.
Tái bút: Kỳ nghỉ nhất định phải tận dụng tốt thời gian để học tập và trải nghiệm. Hiện tại tôi đang tận dụng kỳ nghỉ có lượng thời gian trống lớn và không bị làm phiền để học. Khi vào trường phải lên lớp thì việc học sẽ bị ngắt quãng. Hãy năng đến thư viện và hiệu sách – những nơi có không gian yên tĩnh để học tập.
Về việc đọc kinh điển và sử dụng điện thoại làm công cụ hỗ trợ: Sách Kinh điển dù khó nhưng giúp nâng cao tư duy; điện thoại chỉ nên là công cụ hỗ trợ, còn gốc rễ của sự hiểu biết phải nằm ở trang sách.
