Đã bao giờ bạn bắt ép con ngồi học liên tục chưa ?
1.
Tôi đã làm giáo viên được 9 năm, làm tư vấn viên được 4 năm, nghe tôi khuyên 1 câu: Hệ thống hiện tại của chúng ta không phải là giáo dục, mà là sàng lọc.
Thứ nhất, những đứa trẻ phù hợp với việc học, một là sẽ có tính tò mò với nội dung trong sách vở, hai là có lòng hiếu thắng với hình thức xếp hạng thi cử; những đứa trẻ như vậy không cần phải gồng mình "chạy đua", vì hệ thống này vốn được thiết kế dành cho chúng.
Thứ hai, với những đứa trẻ không có cả tính tò mò lẫn lòng hiếu thắng, đừng ép chúng chạy đua làm gì, vô ích thôi, xác suất lớn là chẳng đi đến đâu cả.
Thứ ba, với xác suất cực nhỏ những đứa trẻ gồng mình mà đạt kết quả cao, xin đừng vội mừng, 100% chúng đều gặp vấn đề về tâm lý, chỉ là phát tác sớm hay muộn mà thôi. Có đứa nhảy lầu ngay khi còn đi học, có đứa suy sụp hoàn toàn phải vào bệnh viện kê đơn thuốc, có đứa nghỉ học đến chỗ tôi tư vấn, lại có đứa dữ dội hơn, sau khi ra nước ngoài thành công thì cắt đứt liên lạc hoàn toàn. Chẳng có đứa nào nhận được kết cục tốt đẹp cả, tôi xin nhắc lại một lần nữa: 100% đều có vấn đề.
Vì vậy, đừng cố quá làm gì, nếu con có tố chất thì cứ thuận theo nhịp độ của trường lớp mà đi, giáo dục thi cử tuyệt đối sẽ không vùi dập bất kỳ ai có thiên phú. Việc "chạy đua" điên cuồng chính là vừa đóng "thuế trí tuệ", vừa hủy hoại sức khỏe tâm thần của đứa trẻ (và của chính phụ huynh). Những đứa trẻ đáng thương đó không phải bị hủy hoại bởi hệ thống sàng lọc của giáo dục thi cử, mà chúng bị hủy hoại bởi nỗi chấp niệm của cha mẹ.
Đứa trẻ nào có tố chất hay không, sớm thì lớp 2 lớp 3 là nhìn ra được, một số bé trai trưởng thành muộn hơn thì chậm nhất đến năm lớp 7 khi bắt đầu học các môn khoa học là có thể thấy rõ. Lên đến cấp hai mà vẫn chưa đâu vào đâu thì hãy mau chóng tìm lối đi khác, đừng làm hại đứa trẻ nữa. Buồn ngủ thì cứ ngủ, đói thì ăn, mệt thì xin nghỉ, buồn chán thì ra ngoài chơi. Chỉ vậy thôi.
2.
Trước khi đi làm, tôi chưa bao giờ biết thế nào là buồn ngủ, kiểu người chưa bao giờ ngủ trưa ấy. Nhưng có một ngày năm lớp 12, tôi đột nhiên buồn ngủ không chịu nổi, vừa tan tiết là gục xuống bàn ngủ thiếp đi. Lúc tỉnh dậy, tiết Vật lý đã trôi qua được một nửa. Tôi lờ đờ ngồi dậy, thầy giáo và cả lớp cười ồ lên làm tôi xấu hổ vô cùng.
Thầy không hề phê bình tôi, cũng không gọi tôi dậy, thậm chí không bảo bạn ngồi cạnh đánh thức tôi, thầy chỉ dặn bạn sau giờ học cho tôi mượn vở để chép lại bài. Đó là năm lớp 12, không phải lớp 9. Đó là giờ lên lớp, không phải là lúc làm bài tập về nhà.
Thầy giáo Vật lý của tôi là giáo viên giỏi cấp quốc gia, tôi nghĩ cách làm của thầy rất đáng để học tập.
3.
Hồi học tiểu học, có lần tôi đang viết bài dở dang thì ngủ quên mất, sáng hôm sau tỉnh dậy nhìn thấy quyển vở bài tập mở sẵn trên bàn mà lòng đầy sợ hãi, lo lắng và bất an. Tôi mếu máo hỏi mẹ sao không gọi con dậy, mẹ bảo thấy con mệt quá, với lại con cũng làm xong bài rồi mà.
Bạn có biết sáng hôm đó tôi đã vui đến nhường nào không, cực kỳ cực kỳ vui sướng! Đến tận bây giờ nghĩ lại tôi vẫn thấy hạnh phúc. Suốt bao nhiêu năm qua chúng tôi đều không vạch trần lời nói dối đó, ừ thì mẹ đã giúp tôi viết nốt chỗ bài tập ngày hôm ấy, còn đặc biệt bắt chước cả nét chữ của con gái nữa, dù rằng với một người đã quen viết ngoáy thì việc nắn nót từng nét một thực sự rất khó khăn.
4. Hồi con gái tôi học cấp ba, tối thứ Sáu nào con cũng dặn tôi sáng thứ Bảy, Chủ nhật đúng 7 giờ phải gọi con dậy làm bài tập.
Sáng thứ Bảy tôi gọi nhưng con không tài nào dậy nổi. Thế là tôi cứ để con ngủ, đến 9 hay 10 giờ con tỉnh dậy là lại gào lên trách tôi sao không gọi con. Tôi bảo mẹ gọi rồi nhưng con không tỉnh, con lại bảo: "Thế mẹ không biết kéo chăn ra à? Làm mẹ kiểu gì mà gọi con cũng không xong", rồi cứ thế càm ràm một hồi... Ôi, tôi chỉ còn cách nhận lỗi và xin lỗi con thôi. Suốt ba năm ròng, kịch bản đó cứ lặp đi lặp lại mỗi cuối tuần.
Có người nói tôi là người mẹ không trách nhiệm khi không gọi nổi con dậy, lo rằng sau này có việc quan trọng con cũng sẽ không dậy được. Sự lo lắng đó là thừa thãi. Chúng tôi không có chuyện việc quan trọng mà gọi không dậy, ví dụ như sáng đi học mỗi ngày, cứ gọi là con dậy ngay. Cuối tuần, nội tâm con có sự mâu thuẫn, về mặt lý trí con muốn làm bài tập nhưng về mặt cảm giác thì cơ thể lại muốn ngủ. Cảm xúc cần được giải tỏa, cần tìm người để đổ lỗi. Trẻ con tuổi dậy thì là như vậy, cảm xúc cần một cái "bình chứa". Gia đình và người mẹ chính là bình chứa cảm xúc đó của con. Những cảm xúc tiêu cực tung ra được mẹ hứng lấy, con mới có thể ổn định tâm trạng để đi học.
Khi nội tâm con có xung đột, con cần cha mẹ ở bên cạnh một cách dịu dàng nhưng kiên định. Với tôi, nhìn thấy con học hành vất vả như vậy tôi xót lắm, nên tôi sẽ không lật chăn, tôi muốn con gái mình được ngủ ngon. Khoảnh khắc đó, vào sáng cuối tuần, không có gì quan trọng bằng giấc ngủ.
Cũng có người lo rằng làm vậy sẽ nuông chiều hư con, sau này con sẽ đổ lỗi tương tự cho mẹ chồng, cho chồng hay bạn bè. Sẽ không đâu. Mọi hành vi đều nằm trong hoàn cảnh và mối quan hệ cụ thể. Con gái tôi vốn dĩ luôn là một đứa trẻ lý trí, ôn hòa, kiên định và đầy nội lực, quan hệ xã giao rất tốt và có nhiều bạn bè. Chỉ là trong giai đoạn dậy thì, học hành quá căng thẳng và tâm lý lo âu, con cần mẹ "gánh tội" hộ một chút, chỉ có vậy thôi. Một đứa trẻ mà ngay cả mẹ cũng không chiều chuộng thì sau này lấy đâu ra sự tự tin và sức mạnh để bước ra thế giới?
Nhiều cha mẹ luôn không tin tưởng con cái, cứ thấy một lỗi nhỏ là lo sau này con sẽ thế này thế nọ. Suốt ngày lo con đi sai đường, nên lúc nào ở bên con cũng đầy rẫy sự lo âu, thiếu tin tưởng, dẫn đến việc kiểm soát, giáo huấn, trách mắng... khiến nhà cửa rối ren, tình cảm cha mẹ con cái căng như dây đàn... chỉ vì cha mẹ chúng ta không thể buông bỏ được tâm lý lo âu.
Nhà là nơi để tình cảm lưu thông, đừng biến nhà thành nơi giáo dục con cái một cách cứng nhắc. Đừng lúc nào cũng nghĩ rằng "giáo dục" mới là cách dạy dỗ tốt nhất. Điều đó không có nghĩa là tôi không dạy bảo con, chỉ là vào cuối tuần, trong tình cảnh con cần ngủ, tôi chọn làm người "gánh tội". Nghề nghiệp của tôi là giáo viên, nhưng ở nhà tôi chỉ là một người mẹ, một người mẹ nhìn thấy và thấu hiểu những nhu cầu của con mình.
1.
Tôi đã làm giáo viên được 9 năm, làm tư vấn viên được 4 năm, nghe tôi khuyên 1 câu: Hệ thống hiện tại của chúng ta không phải là giáo dục, mà là sàng lọc.
Thứ nhất, những đứa trẻ phù hợp với việc học, một là sẽ có tính tò mò với nội dung trong sách vở, hai là có lòng hiếu thắng với hình thức xếp hạng thi cử; những đứa trẻ như vậy không cần phải gồng mình "chạy đua", vì hệ thống này vốn được thiết kế dành cho chúng.
Thứ hai, với những đứa trẻ không có cả tính tò mò lẫn lòng hiếu thắng, đừng ép chúng chạy đua làm gì, vô ích thôi, xác suất lớn là chẳng đi đến đâu cả.
Thứ ba, với xác suất cực nhỏ những đứa trẻ gồng mình mà đạt kết quả cao, xin đừng vội mừng, 100% chúng đều gặp vấn đề về tâm lý, chỉ là phát tác sớm hay muộn mà thôi. Có đứa nhảy lầu ngay khi còn đi học, có đứa suy sụp hoàn toàn phải vào bệnh viện kê đơn thuốc, có đứa nghỉ học đến chỗ tôi tư vấn, lại có đứa dữ dội hơn, sau khi ra nước ngoài thành công thì cắt đứt liên lạc hoàn toàn. Chẳng có đứa nào nhận được kết cục tốt đẹp cả, tôi xin nhắc lại một lần nữa: 100% đều có vấn đề.
Vì vậy, đừng cố quá làm gì, nếu con có tố chất thì cứ thuận theo nhịp độ của trường lớp mà đi, giáo dục thi cử tuyệt đối sẽ không vùi dập bất kỳ ai có thiên phú. Việc "chạy đua" điên cuồng chính là vừa đóng "thuế trí tuệ", vừa hủy hoại sức khỏe tâm thần của đứa trẻ (và của chính phụ huynh). Những đứa trẻ đáng thương đó không phải bị hủy hoại bởi hệ thống sàng lọc của giáo dục thi cử, mà chúng bị hủy hoại bởi nỗi chấp niệm của cha mẹ.
Đứa trẻ nào có tố chất hay không, sớm thì lớp 2 lớp 3 là nhìn ra được, một số bé trai trưởng thành muộn hơn thì chậm nhất đến năm lớp 7 khi bắt đầu học các môn khoa học là có thể thấy rõ. Lên đến cấp hai mà vẫn chưa đâu vào đâu thì hãy mau chóng tìm lối đi khác, đừng làm hại đứa trẻ nữa. Buồn ngủ thì cứ ngủ, đói thì ăn, mệt thì xin nghỉ, buồn chán thì ra ngoài chơi. Chỉ vậy thôi.
2.
Trước khi đi làm, tôi chưa bao giờ biết thế nào là buồn ngủ, kiểu người chưa bao giờ ngủ trưa ấy. Nhưng có một ngày năm lớp 12, tôi đột nhiên buồn ngủ không chịu nổi, vừa tan tiết là gục xuống bàn ngủ thiếp đi. Lúc tỉnh dậy, tiết Vật lý đã trôi qua được một nửa. Tôi lờ đờ ngồi dậy, thầy giáo và cả lớp cười ồ lên làm tôi xấu hổ vô cùng.
Thầy không hề phê bình tôi, cũng không gọi tôi dậy, thậm chí không bảo bạn ngồi cạnh đánh thức tôi, thầy chỉ dặn bạn sau giờ học cho tôi mượn vở để chép lại bài. Đó là năm lớp 12, không phải lớp 9. Đó là giờ lên lớp, không phải là lúc làm bài tập về nhà.
Thầy giáo Vật lý của tôi là giáo viên giỏi cấp quốc gia, tôi nghĩ cách làm của thầy rất đáng để học tập.
3.
Hồi học tiểu học, có lần tôi đang viết bài dở dang thì ngủ quên mất, sáng hôm sau tỉnh dậy nhìn thấy quyển vở bài tập mở sẵn trên bàn mà lòng đầy sợ hãi, lo lắng và bất an. Tôi mếu máo hỏi mẹ sao không gọi con dậy, mẹ bảo thấy con mệt quá, với lại con cũng làm xong bài rồi mà.
Bạn có biết sáng hôm đó tôi đã vui đến nhường nào không, cực kỳ cực kỳ vui sướng! Đến tận bây giờ nghĩ lại tôi vẫn thấy hạnh phúc. Suốt bao nhiêu năm qua chúng tôi đều không vạch trần lời nói dối đó, ừ thì mẹ đã giúp tôi viết nốt chỗ bài tập ngày hôm ấy, còn đặc biệt bắt chước cả nét chữ của con gái nữa, dù rằng với một người đã quen viết ngoáy thì việc nắn nót từng nét một thực sự rất khó khăn.
4. Hồi con gái tôi học cấp ba, tối thứ Sáu nào con cũng dặn tôi sáng thứ Bảy, Chủ nhật đúng 7 giờ phải gọi con dậy làm bài tập.
Sáng thứ Bảy tôi gọi nhưng con không tài nào dậy nổi. Thế là tôi cứ để con ngủ, đến 9 hay 10 giờ con tỉnh dậy là lại gào lên trách tôi sao không gọi con. Tôi bảo mẹ gọi rồi nhưng con không tỉnh, con lại bảo: "Thế mẹ không biết kéo chăn ra à? Làm mẹ kiểu gì mà gọi con cũng không xong", rồi cứ thế càm ràm một hồi... Ôi, tôi chỉ còn cách nhận lỗi và xin lỗi con thôi. Suốt ba năm ròng, kịch bản đó cứ lặp đi lặp lại mỗi cuối tuần.
Có người nói tôi là người mẹ không trách nhiệm khi không gọi nổi con dậy, lo rằng sau này có việc quan trọng con cũng sẽ không dậy được. Sự lo lắng đó là thừa thãi. Chúng tôi không có chuyện việc quan trọng mà gọi không dậy, ví dụ như sáng đi học mỗi ngày, cứ gọi là con dậy ngay. Cuối tuần, nội tâm con có sự mâu thuẫn, về mặt lý trí con muốn làm bài tập nhưng về mặt cảm giác thì cơ thể lại muốn ngủ. Cảm xúc cần được giải tỏa, cần tìm người để đổ lỗi. Trẻ con tuổi dậy thì là như vậy, cảm xúc cần một cái "bình chứa". Gia đình và người mẹ chính là bình chứa cảm xúc đó của con. Những cảm xúc tiêu cực tung ra được mẹ hứng lấy, con mới có thể ổn định tâm trạng để đi học.
Khi nội tâm con có xung đột, con cần cha mẹ ở bên cạnh một cách dịu dàng nhưng kiên định. Với tôi, nhìn thấy con học hành vất vả như vậy tôi xót lắm, nên tôi sẽ không lật chăn, tôi muốn con gái mình được ngủ ngon. Khoảnh khắc đó, vào sáng cuối tuần, không có gì quan trọng bằng giấc ngủ.
Cũng có người lo rằng làm vậy sẽ nuông chiều hư con, sau này con sẽ đổ lỗi tương tự cho mẹ chồng, cho chồng hay bạn bè. Sẽ không đâu. Mọi hành vi đều nằm trong hoàn cảnh và mối quan hệ cụ thể. Con gái tôi vốn dĩ luôn là một đứa trẻ lý trí, ôn hòa, kiên định và đầy nội lực, quan hệ xã giao rất tốt và có nhiều bạn bè. Chỉ là trong giai đoạn dậy thì, học hành quá căng thẳng và tâm lý lo âu, con cần mẹ "gánh tội" hộ một chút, chỉ có vậy thôi. Một đứa trẻ mà ngay cả mẹ cũng không chiều chuộng thì sau này lấy đâu ra sự tự tin và sức mạnh để bước ra thế giới?
Nhiều cha mẹ luôn không tin tưởng con cái, cứ thấy một lỗi nhỏ là lo sau này con sẽ thế này thế nọ. Suốt ngày lo con đi sai đường, nên lúc nào ở bên con cũng đầy rẫy sự lo âu, thiếu tin tưởng, dẫn đến việc kiểm soát, giáo huấn, trách mắng... khiến nhà cửa rối ren, tình cảm cha mẹ con cái căng như dây đàn... chỉ vì cha mẹ chúng ta không thể buông bỏ được tâm lý lo âu.
Nhà là nơi để tình cảm lưu thông, đừng biến nhà thành nơi giáo dục con cái một cách cứng nhắc. Đừng lúc nào cũng nghĩ rằng "giáo dục" mới là cách dạy dỗ tốt nhất. Điều đó không có nghĩa là tôi không dạy bảo con, chỉ là vào cuối tuần, trong tình cảnh con cần ngủ, tôi chọn làm người "gánh tội". Nghề nghiệp của tôi là giáo viên, nhưng ở nhà tôi chỉ là một người mẹ, một người mẹ nhìn thấy và thấu hiểu những nhu cầu của con mình.
