Đi làm rồi bạn thấy thế giới vận hành như thế nào?
"Hóa ra cả thế giới cũng chỉ là một nhóm người bình thường đang cố gắng vận hành mọi thứ."
Câu này thường được dùng để giúp mọi người bớt e ngại trước những tổ chức hoặc cá nhân có vẻ "quá chuyên nghiệp", nghĩa là "Nhiều tổ chức lớn trông rất hoành tráng nhưng bên trong cũng đầy thiếu sót và hỗn loạn."
Sau khi đi làm tôi mới phát hiện ra, tôi nhận ra mọi người chỉ là những người làm việc tạm bợ, thiếu chuyên nghiệp. Tổ chức XX làm ăn chắp vá, doanh nghiệp chắp vá, tôi cũng chắp vá, ai ai cũng làm ăn chắp vá, cùng nhau đối phó qua ngày để kiếm tiền sống qua bữa.
Một doanh nghiệp nhìn từ bên ngoài giống như một chiếc Mercedes sang trọng lao vun vút trên đường cao tốc, nhưng bên trong thực chất chỉ là vài người đang đạp xe đạp rồi khoác lên một cái vỏ. Những "chiếc xe" ngoài kia đều vận hành như thế cả, chỉ là chẳng ai vạch trần điều đó mà thôi.
1.
Hồi học đại học tôi từng được lên sóng trên Đài truyền hình, làm diễn viên quần chúng cho chương trình giải trí ăn khách. Thù lao là 1 triệu cộng thêm một suất cơm gồm 2 món mặn và 2 món rau. Tôi muốn nói rằng giới giải trí lại càng là một nhóm làm ăn chắp vá chính hiệu.
Kỹ năng dẫn chương trình đều là giả. Thực chất chỉ là đọc máy nhắc chữ, liên tục vấp thoại, liên tục ghi hình lại, liên tục chửi thề, nói linh tinh rồi quay lại từ đầu để dàn dựng.
Trình độ của các cố vấn cũng là giả, đều là kịch bản viết sẵn, nói năng lộn xộn, lặp đi lặp lại những câu vô nghĩa, chém gió không ngừng còn thỉnh thoảng nói đùa tục tĩu.
Các khách mời nam và nữ cũng đều là giả. Họ được chuẩn bị sẵn kịch bản, là diễn viên có hình tượng được xây dựng trước, còn lại đều dựa vào khả năng ứng biến tại chỗ.
Đạo diễn, biên đạo, nhà sản xuất, đội ngũ hậu trường thì lại càng giả đến mức không thể giả hơn, phía trước thì đang ghi hình còn phía sau thì uống rượu say sưa chơi đổ xí ngầu, lúc tâm trạng tốt thì chạy ra trước máy quay ngó vài cái, tâm trạng không tốt thì kéo cả đám khách mời nữ vào sau tấm phông đen rồi m–ắng.
Phân cảnh của tôi trong cả chương trình vốn chỉ có khoảng 7 phút nhưng tôi đã phải ngồi chực chờ trong trường quay suốt 18 tiếng. Hình tượng họ gán cho tôi là một chàng trai từng du học nước ngoài làm trong ngành IT, vậy mà vừa lên sân khấu là bắt tôi phải quỳ xuống trước nữ khách mời số 6. Cái gã đeo kính lúc nào giả vờ lịch thiệp đó quay được một nửa thì tròng kính cũng rơi cả ra.
Mặc dù sau đó họ bảo biểu cảm của tôi quá đơ, không biết tranh luận nên cắt tôi khỏi chương trình. Nhưng ít ra họ vẫn trả tiền. Đó là điều duy nhất khiến tôi thấy biết ơn.
2.
Khái niệm của một tổ chức chấp vá là để giúp bạn gỡ bỏ sự thần tượng hóa, chứ không phải để bạn trở nên kiêu ngạo, bất cần đời, từ bỏ việc học hỏi và xa rời thực tế.
Nếu không thì cách nhìn của bạn về một tổ chức chỉ cho thấy có lẽ bạn chưa từng lãnh đạo một nhóm người hay điều phối những người xa lạ cùng hoàn thành một việc.
Cách nhìn của bạn về xung đột cũng cho thấy có lẽ bạn còn chưa từng đ–ánh nhau, không biết b–ạo l–ực vận hành như thế nào, hoặc cảm giác bị đ–ấm vào mặt là như thế nào.
Cách nhìn của bạn về sự vận hành của xã hội thì giống như nghĩ rằng đó chỉ là một nút bấm trong trò chơi, chỉ cần nhấn một cái là mục tiêu sẽ tự động được thực hiện.
Sự hiểu biết của bạn về bản chất con người và cách vận hành của chính trị cũng chẳng khá hơn những mô tả trong Thủy Hử và Hồng Lâu Mộng là bao.
3.
Mấy tháng trước con tôi đội mũ bảo hộ ở trường b–ắn, sau đó trên mặt nổi một vòng mẩn đỏ, tôi vội đưa con đến bệnh viện nhi khám cấp cứu. Vị bác sĩ cấp cứu còn rất trẻ, ngay trước mặt tôi mở Google tìm kiếm: "Phát ban cấp tính thì dùng thuốc gì?", rồi lập tức kê đơn cho tôi. Tôi chỉ biết ngơ ngác há hốc miệng!
4.
Hồi nhỏ tôi đã nghĩ thế giới này cao siêu và ghê gớm lắm, giờ mới nhận ra hóa ra mọi chuyện không phải như thế.
Trước đây tôi làm việc tại trung tâm hoạch định chính sách của chính phủ Nam Phi. Một ngày nọ, có người đến gặp tôi và nói:"Tổng thống sắp có bài phát biểu về ngân sách, muốn nói về chủ đề này. Hãy cho tôi một con số để minh họa mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Đừng cho con số quá lớn, nếu không sẽ trông không tốt; cũng đừng cho con số quá nhỏ, không thể thu hút sự chú ý".
Trong khoa học xã hội, rất nhiều lựa chọn về những tác động nhỏ đến kết quả thực chất là nghệ thuật chứ không phải khoa học. Đúng là qua loa đến thế đấy.
Có một thời gian tôi từng tham gia chuẩn bị tài liệu cho G20. Chẳng có nội dung gì cao siêu cả, một đám người kinh nghiệm ngoại giao nhưng không hiểu kinh tế. Cứ sửa đi sửa lại từng câu chữ vì điều quan trọng nhất là phải đúng về mặt chính trị.
Tôi cũng từng làm một số công việc cho Liên Hợp Quốc. Phía bên kia cứ khăng khăng nói thông tin tài khoản ngân hàng tôi cung cấp bị sai, sau đó tôi bực quá bảo cô ta gửi ảnh chụp màn hình sang, nhìn vào mới thấy rõ ràng tôi là ngân hàng Áo (Austria) mà cô ta lại chọn thành Nước Úc (Australia).
Trước đây sếp người Nam Phi thỉnh thoảng cũng nhờ tôi làm vài việc liên quan đến chính phủ, nhưng hễ liên quan đến dữ liệu, mà dữ liệu thì lại nằm rải rác ở các cơ sở dữ liệu khác nhau, không có lần nào là tôi không tìm ra lỗi sai hoặc dữ liệu không nhất quán. Những nơi như Bộ Tài Chính chỗ họ, tôi cứ tưởng là sẽ có kiểm duyệt qua nhiều lớp nên không thể mắc sai lầm được.
Mọi người có thể bảo Nam Phi kém cỏi, vậy tôi kể thêm chuyện của Đức nhé. Có một năm tôi thực tập hè tại Ngân hàng Trung ương Đức, cũng là xử lý dữ liệu, hợp nhất vài cơ sở dữ liệu lại với nhau, rồi tôi đột nhiên thấy có gì đó sai sai, sao lại có nhiều giá trị bị thiếu thế này.
Tôi đi tìm hiểu và phát hiện ra rằng họ đã mắc lỗi trong quá trình hợp nhất nội bộ. Tôi cũng từng nghĩ loại dữ liệu công khai này làm sao mà sai được, nhưng hóa ra chỉ có một người chịu trách nhiệm cho tất cả dữ liệu. Những người khác chỉ chịu trách nhiệm 1 phần.
Cho nên thật sự đấy, thế giới này chính là một một hoạt động tạm bợ. Tất nhiên mọi người nói đúng, công việc tôi làm vốn dĩ cũng chẳng có ý nghĩa thực tế gì, cho nên mới tiếp xúc phải những sự chắp vá này, tôi chỉ là một đứa nằm yên mặc kệ đời dốt nát mà thôi.
5.
Trả lời ngắn gọn: Cách nói này về cơ bản là đúng. Nó mang lại cho chúng ta hai gợi ý.
- Thứ nhất, không cần phải quá ngưỡng mộ các tổ chức lớn, quyết định của họ chưa chắc đã lợi hại đến thế.
- Thứ hai, đừng đánh giá thấp bản thân, bởi vì trong lịch sử, nhiều thành tựu vĩ đại cũng được thực hiện bởi các nhóm tạm bợ mà thôi.
CIA (Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ) có phải là cơ quan toàn năng không?
Có phải tất cả các nhà ngoại giao tại các đại sứ quán nước ngoài đều là tầng lớp tinh hoa không?
Kết quả là năm đó Mỹ ở trong cuộc Cách mạng Hồi giáo Iran đã giương mắt nhìn vương triều Pahlavi mà mình hỗ trợ bị sụp đổ, thay thế bằng một Cộng hòa Hồi giáo thù địch với Mỹ.
Chuyện gì đã xảy ra?
(Tôi xem từ nhiều năm trước rồi nên các chi tiết có thể không hoàn toàn chính xác, mọi người tạm nghe nhé) Có một quan chức CIA sau này đã viết hồi ký. Hóa ra CIA chỉ cử hai người làm công tác phân tích tình báo ở Iran. Hai người này không có bất kỳ nguồn tin tình báo nào khác, họ chỉ có thể dựa vào các báo cáo từ đại sứ quán Mỹ tại Iran và các tờ báo địa phương của Iran.
Vậy, đại sứ quán ở Tehran đã sử dụng thông tin gì để đánh giá tình hình địa phương?
Câu trả lời là: các báo cáo của CIA, các tờ báo địa phương, và có lẽ một vài cuộc trò chuyện thông thường với những công dân thân Mỹ ở Tehran. Và những công dân thân Mỹ ở Tehran chủ yếu dựa vào báo chí để có thông tin.
Kết quả là tất cả các đánh giá của Mỹ về tình hình chính trị Iran đều đến từ một vài tờ báo ở Tehran, được truyền tải qua lại giữa đại sứ quán và CIA. Do đó, quan điểm của chính phủ Mỹ về tình hình chính trị Iran vào thời điểm đó chỉ phản ánh nhận thức của tầng lớp trung lưu thành thị Tehran, những người không phải là dòng chảy chính trong xã hội Iran.
Vì vậy, khi Cách mạng Hồi giáo càn quét toàn bộ Iran, chính phủ Mỹ đã bị đ–ánh cho trở tay không kịp.
Một số người đánh giá quá cao độ cẩn trọng trong việc đưa ra quyết định của chính phủ, tập đoàn lớn và các tổ chức nghiên cứu học thuật, lúc nào cũng muốn soi bới ra một vài "suy nghĩ sâu xa" từ trong các quyết định đó.
Điều này hoàn toàn không cần thiết. Tổ chức càng lớn thì khả năng truyền đạt thông tin từ trên xuống dưới, trao đổi từ trái sang phải lại càng kém. Tổ chức càng lớn thì từ cấp cao nhất muốn thúc đẩy cấp cơ sở làm việc lại càng khó hoàn thành trọn vẹn mục tiêu. Một tổ chức lớn, nhiệm vụ tầm chiến lược phát ra từ cấp cao nhất mà một năm có thể thực hiện đại khái được một hai cái đã là rất lợi hại rồi.
Rất nhiều tổ chức lớn gần như đang ở trạng thái "lái tự động", người ở các tầng đều di chuyển, giả vờ như toàn bộ cỗ máy vẫn đang tiến về phía trước. Nhưng trên thực tế, mỗi bộ phận chỉ đang phản ứng thụ động đau đâu chữa đó, hoàn toàn không có chiến lược gì cả. Đây chính là điều mà những người tin vào thuyết âm mưu không thể hiểu được.
Vì vậy, chúng ta không nên quá ngưỡng mộ chiến lược của các tổ chức lớn. Nhưng ngược lại, trong lịch sử vẫn đầy rẫy những thành tựu đáng kinh ngạc khiến chúng ta phải trầm trồ. Điều này có nghĩa là ngay cả một nhóm người tạm bợ, chấp vá thì cũng có thể làm ra những việc vô cùng tuyệt vời.
Bạn đi vào bất kỳ một công ty nào, bất kỳ một cơ quan nào, đều có thể nhìn thấy vô số những sai lầm có vẻ nực cười, thậm chí đáng xấu hổ. Nhưng điều này không có nghĩa là họ không thể đạt được những kết quả ấn tượng.
Trong Thế chiến II, quân đội Hoa Kỳ thậm chí còn chưa hoàn toàn áp dụng quản lý dựa trên dữ liệu. Một căn cứ không quân vì thiếu một loại phụ tùng nào đó mà dẫn đến máy bay không thể xuất kích, trong khi chỉ cách đó vỏn vẹn vài chục dặm ở một căn cứ không quân khác, loại phụ tùng đó lại chất đống như núi.
Rốt cuộc kết quả là gì?
Tôi vẫn còn nhớ khoảng năm 2015, trên mạng xuất hiện rất nhiều tin nội bộ về một tập đoàn lớn, đọc xong bạn sẽ cảm thấy công ty này nội bộ rất tự cao tự đại, đấu đá lẫn nhau nghiêm trọng, cơ bản là chẳng làm nên trò trống gì.
Rốt cuộc kết quả thì sao?
Cho nên, mặt khác của lý thuyết “tổ chức tạm bợ, chấp vá” nói cho chúng ta biết, đừng vì một tổ chức tồn tại đủ loại vấn đề mà cho rằng nó không thể làm nên những thành tựu vĩ đại. Hơn nữa, đừng tự cho rằng bản thân không làm nên chuyện gì.
"Hóa ra cả thế giới cũng chỉ là một nhóm người bình thường đang cố gắng vận hành mọi thứ."
Câu này thường được dùng để giúp mọi người bớt e ngại trước những tổ chức hoặc cá nhân có vẻ "quá chuyên nghiệp", nghĩa là "Nhiều tổ chức lớn trông rất hoành tráng nhưng bên trong cũng đầy thiếu sót và hỗn loạn."
Sau khi đi làm tôi mới phát hiện ra, tôi nhận ra mọi người chỉ là những người làm việc tạm bợ, thiếu chuyên nghiệp. Tổ chức XX làm ăn chắp vá, doanh nghiệp chắp vá, tôi cũng chắp vá, ai ai cũng làm ăn chắp vá, cùng nhau đối phó qua ngày để kiếm tiền sống qua bữa.
Một doanh nghiệp nhìn từ bên ngoài giống như một chiếc Mercedes sang trọng lao vun vút trên đường cao tốc, nhưng bên trong thực chất chỉ là vài người đang đạp xe đạp rồi khoác lên một cái vỏ. Những "chiếc xe" ngoài kia đều vận hành như thế cả, chỉ là chẳng ai vạch trần điều đó mà thôi.
1.
Hồi học đại học tôi từng được lên sóng trên Đài truyền hình, làm diễn viên quần chúng cho chương trình giải trí ăn khách. Thù lao là 1 triệu cộng thêm một suất cơm gồm 2 món mặn và 2 món rau. Tôi muốn nói rằng giới giải trí lại càng là một nhóm làm ăn chắp vá chính hiệu.
Kỹ năng dẫn chương trình đều là giả. Thực chất chỉ là đọc máy nhắc chữ, liên tục vấp thoại, liên tục ghi hình lại, liên tục chửi thề, nói linh tinh rồi quay lại từ đầu để dàn dựng.
Trình độ của các cố vấn cũng là giả, đều là kịch bản viết sẵn, nói năng lộn xộn, lặp đi lặp lại những câu vô nghĩa, chém gió không ngừng còn thỉnh thoảng nói đùa tục tĩu.
Các khách mời nam và nữ cũng đều là giả. Họ được chuẩn bị sẵn kịch bản, là diễn viên có hình tượng được xây dựng trước, còn lại đều dựa vào khả năng ứng biến tại chỗ.
Đạo diễn, biên đạo, nhà sản xuất, đội ngũ hậu trường thì lại càng giả đến mức không thể giả hơn, phía trước thì đang ghi hình còn phía sau thì uống rượu say sưa chơi đổ xí ngầu, lúc tâm trạng tốt thì chạy ra trước máy quay ngó vài cái, tâm trạng không tốt thì kéo cả đám khách mời nữ vào sau tấm phông đen rồi m–ắng.
Phân cảnh của tôi trong cả chương trình vốn chỉ có khoảng 7 phút nhưng tôi đã phải ngồi chực chờ trong trường quay suốt 18 tiếng. Hình tượng họ gán cho tôi là một chàng trai từng du học nước ngoài làm trong ngành IT, vậy mà vừa lên sân khấu là bắt tôi phải quỳ xuống trước nữ khách mời số 6. Cái gã đeo kính lúc nào giả vờ lịch thiệp đó quay được một nửa thì tròng kính cũng rơi cả ra.
Mặc dù sau đó họ bảo biểu cảm của tôi quá đơ, không biết tranh luận nên cắt tôi khỏi chương trình. Nhưng ít ra họ vẫn trả tiền. Đó là điều duy nhất khiến tôi thấy biết ơn.
2.
Khái niệm của một tổ chức chấp vá là để giúp bạn gỡ bỏ sự thần tượng hóa, chứ không phải để bạn trở nên kiêu ngạo, bất cần đời, từ bỏ việc học hỏi và xa rời thực tế.
Nếu không thì cách nhìn của bạn về một tổ chức chỉ cho thấy có lẽ bạn chưa từng lãnh đạo một nhóm người hay điều phối những người xa lạ cùng hoàn thành một việc.
Cách nhìn của bạn về xung đột cũng cho thấy có lẽ bạn còn chưa từng đ–ánh nhau, không biết b–ạo l–ực vận hành như thế nào, hoặc cảm giác bị đ–ấm vào mặt là như thế nào.
Cách nhìn của bạn về sự vận hành của xã hội thì giống như nghĩ rằng đó chỉ là một nút bấm trong trò chơi, chỉ cần nhấn một cái là mục tiêu sẽ tự động được thực hiện.
Sự hiểu biết của bạn về bản chất con người và cách vận hành của chính trị cũng chẳng khá hơn những mô tả trong Thủy Hử và Hồng Lâu Mộng là bao.
3.
Mấy tháng trước con tôi đội mũ bảo hộ ở trường b–ắn, sau đó trên mặt nổi một vòng mẩn đỏ, tôi vội đưa con đến bệnh viện nhi khám cấp cứu. Vị bác sĩ cấp cứu còn rất trẻ, ngay trước mặt tôi mở Google tìm kiếm: "Phát ban cấp tính thì dùng thuốc gì?", rồi lập tức kê đơn cho tôi. Tôi chỉ biết ngơ ngác há hốc miệng!
4.
Hồi nhỏ tôi đã nghĩ thế giới này cao siêu và ghê gớm lắm, giờ mới nhận ra hóa ra mọi chuyện không phải như thế.
Trước đây tôi làm việc tại trung tâm hoạch định chính sách của chính phủ Nam Phi. Một ngày nọ, có người đến gặp tôi và nói:"Tổng thống sắp có bài phát biểu về ngân sách, muốn nói về chủ đề này. Hãy cho tôi một con số để minh họa mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Đừng cho con số quá lớn, nếu không sẽ trông không tốt; cũng đừng cho con số quá nhỏ, không thể thu hút sự chú ý".
Trong khoa học xã hội, rất nhiều lựa chọn về những tác động nhỏ đến kết quả thực chất là nghệ thuật chứ không phải khoa học. Đúng là qua loa đến thế đấy.
Có một thời gian tôi từng tham gia chuẩn bị tài liệu cho G20. Chẳng có nội dung gì cao siêu cả, một đám người kinh nghiệm ngoại giao nhưng không hiểu kinh tế. Cứ sửa đi sửa lại từng câu chữ vì điều quan trọng nhất là phải đúng về mặt chính trị.
Tôi cũng từng làm một số công việc cho Liên Hợp Quốc. Phía bên kia cứ khăng khăng nói thông tin tài khoản ngân hàng tôi cung cấp bị sai, sau đó tôi bực quá bảo cô ta gửi ảnh chụp màn hình sang, nhìn vào mới thấy rõ ràng tôi là ngân hàng Áo (Austria) mà cô ta lại chọn thành Nước Úc (Australia).
Trước đây sếp người Nam Phi thỉnh thoảng cũng nhờ tôi làm vài việc liên quan đến chính phủ, nhưng hễ liên quan đến dữ liệu, mà dữ liệu thì lại nằm rải rác ở các cơ sở dữ liệu khác nhau, không có lần nào là tôi không tìm ra lỗi sai hoặc dữ liệu không nhất quán. Những nơi như Bộ Tài Chính chỗ họ, tôi cứ tưởng là sẽ có kiểm duyệt qua nhiều lớp nên không thể mắc sai lầm được.
Mọi người có thể bảo Nam Phi kém cỏi, vậy tôi kể thêm chuyện của Đức nhé. Có một năm tôi thực tập hè tại Ngân hàng Trung ương Đức, cũng là xử lý dữ liệu, hợp nhất vài cơ sở dữ liệu lại với nhau, rồi tôi đột nhiên thấy có gì đó sai sai, sao lại có nhiều giá trị bị thiếu thế này.
Tôi đi tìm hiểu và phát hiện ra rằng họ đã mắc lỗi trong quá trình hợp nhất nội bộ. Tôi cũng từng nghĩ loại dữ liệu công khai này làm sao mà sai được, nhưng hóa ra chỉ có một người chịu trách nhiệm cho tất cả dữ liệu. Những người khác chỉ chịu trách nhiệm 1 phần.
Cho nên thật sự đấy, thế giới này chính là một một hoạt động tạm bợ. Tất nhiên mọi người nói đúng, công việc tôi làm vốn dĩ cũng chẳng có ý nghĩa thực tế gì, cho nên mới tiếp xúc phải những sự chắp vá này, tôi chỉ là một đứa nằm yên mặc kệ đời dốt nát mà thôi.
5.
Trả lời ngắn gọn: Cách nói này về cơ bản là đúng. Nó mang lại cho chúng ta hai gợi ý.
- Thứ nhất, không cần phải quá ngưỡng mộ các tổ chức lớn, quyết định của họ chưa chắc đã lợi hại đến thế.
- Thứ hai, đừng đánh giá thấp bản thân, bởi vì trong lịch sử, nhiều thành tựu vĩ đại cũng được thực hiện bởi các nhóm tạm bợ mà thôi.
CIA (Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ) có phải là cơ quan toàn năng không?
Có phải tất cả các nhà ngoại giao tại các đại sứ quán nước ngoài đều là tầng lớp tinh hoa không?
Kết quả là năm đó Mỹ ở trong cuộc Cách mạng Hồi giáo Iran đã giương mắt nhìn vương triều Pahlavi mà mình hỗ trợ bị sụp đổ, thay thế bằng một Cộng hòa Hồi giáo thù địch với Mỹ.
Chuyện gì đã xảy ra?
(Tôi xem từ nhiều năm trước rồi nên các chi tiết có thể không hoàn toàn chính xác, mọi người tạm nghe nhé) Có một quan chức CIA sau này đã viết hồi ký. Hóa ra CIA chỉ cử hai người làm công tác phân tích tình báo ở Iran. Hai người này không có bất kỳ nguồn tin tình báo nào khác, họ chỉ có thể dựa vào các báo cáo từ đại sứ quán Mỹ tại Iran và các tờ báo địa phương của Iran.
Vậy, đại sứ quán ở Tehran đã sử dụng thông tin gì để đánh giá tình hình địa phương?
Câu trả lời là: các báo cáo của CIA, các tờ báo địa phương, và có lẽ một vài cuộc trò chuyện thông thường với những công dân thân Mỹ ở Tehran. Và những công dân thân Mỹ ở Tehran chủ yếu dựa vào báo chí để có thông tin.
Kết quả là tất cả các đánh giá của Mỹ về tình hình chính trị Iran đều đến từ một vài tờ báo ở Tehran, được truyền tải qua lại giữa đại sứ quán và CIA. Do đó, quan điểm của chính phủ Mỹ về tình hình chính trị Iran vào thời điểm đó chỉ phản ánh nhận thức của tầng lớp trung lưu thành thị Tehran, những người không phải là dòng chảy chính trong xã hội Iran.
Vì vậy, khi Cách mạng Hồi giáo càn quét toàn bộ Iran, chính phủ Mỹ đã bị đ–ánh cho trở tay không kịp.
Một số người đánh giá quá cao độ cẩn trọng trong việc đưa ra quyết định của chính phủ, tập đoàn lớn và các tổ chức nghiên cứu học thuật, lúc nào cũng muốn soi bới ra một vài "suy nghĩ sâu xa" từ trong các quyết định đó.
Điều này hoàn toàn không cần thiết. Tổ chức càng lớn thì khả năng truyền đạt thông tin từ trên xuống dưới, trao đổi từ trái sang phải lại càng kém. Tổ chức càng lớn thì từ cấp cao nhất muốn thúc đẩy cấp cơ sở làm việc lại càng khó hoàn thành trọn vẹn mục tiêu. Một tổ chức lớn, nhiệm vụ tầm chiến lược phát ra từ cấp cao nhất mà một năm có thể thực hiện đại khái được một hai cái đã là rất lợi hại rồi.
Rất nhiều tổ chức lớn gần như đang ở trạng thái "lái tự động", người ở các tầng đều di chuyển, giả vờ như toàn bộ cỗ máy vẫn đang tiến về phía trước. Nhưng trên thực tế, mỗi bộ phận chỉ đang phản ứng thụ động đau đâu chữa đó, hoàn toàn không có chiến lược gì cả. Đây chính là điều mà những người tin vào thuyết âm mưu không thể hiểu được.
Vì vậy, chúng ta không nên quá ngưỡng mộ chiến lược của các tổ chức lớn. Nhưng ngược lại, trong lịch sử vẫn đầy rẫy những thành tựu đáng kinh ngạc khiến chúng ta phải trầm trồ. Điều này có nghĩa là ngay cả một nhóm người tạm bợ, chấp vá thì cũng có thể làm ra những việc vô cùng tuyệt vời.
Bạn đi vào bất kỳ một công ty nào, bất kỳ một cơ quan nào, đều có thể nhìn thấy vô số những sai lầm có vẻ nực cười, thậm chí đáng xấu hổ. Nhưng điều này không có nghĩa là họ không thể đạt được những kết quả ấn tượng.
Trong Thế chiến II, quân đội Hoa Kỳ thậm chí còn chưa hoàn toàn áp dụng quản lý dựa trên dữ liệu. Một căn cứ không quân vì thiếu một loại phụ tùng nào đó mà dẫn đến máy bay không thể xuất kích, trong khi chỉ cách đó vỏn vẹn vài chục dặm ở một căn cứ không quân khác, loại phụ tùng đó lại chất đống như núi.
Rốt cuộc kết quả là gì?
Tôi vẫn còn nhớ khoảng năm 2015, trên mạng xuất hiện rất nhiều tin nội bộ về một tập đoàn lớn, đọc xong bạn sẽ cảm thấy công ty này nội bộ rất tự cao tự đại, đấu đá lẫn nhau nghiêm trọng, cơ bản là chẳng làm nên trò trống gì.
Rốt cuộc kết quả thì sao?
Cho nên, mặt khác của lý thuyết “tổ chức tạm bợ, chấp vá” nói cho chúng ta biết, đừng vì một tổ chức tồn tại đủ loại vấn đề mà cho rằng nó không thể làm nên những thành tựu vĩ đại. Hơn nữa, đừng tự cho rằng bản thân không làm nên chuyện gì.
