Điều gì khiến giới trẻ ngày nay tự tin bỏ việc mỗi khi họ không hài lòng?
1. Thực ra không cần nói đến những lý do cao siêu, đơn giản là vì chưa gánh nợ mua nhà. Khi tôi từng làm việc ở khu vực trung tâm thành phố sôi đông nhất cả nước, quan sát thấy những người liều mạng làm việc, hết lòng lấy lòng cấp trên, hoàn toàn nghe theo công ty, phần lớn đều đang gánh nợ nhà. Ngược lại, những người trẻ hễ không hợp là nghỉ, điểm chung duy nhất là không có khoản nợ này.
2. Thế hệ có trình độ học vấn cao nhất lại chứng kiến một thời kỳ mà hệ thống niềm tin bị lung lay trên diện rộng. Họ rơi vào trạng thái trống rỗng tập thể: khi khái niệm gia đình gốc nổi lên, họ nhận ra tình thân cũng không hoàn toàn như tưởng tượng; trong sự đối lập giữa nam và nữ, họ thấy tình yêu cũng không hẳn đáng tin.
Sống trong thời đại bùng nổ thông tin, mỗi ngày tiếp nhận đủ loại tin tức khắp nơi, đồng thời cũng phải đối mặt với đủ kiểu lừa dối, dần dần họ cảm thấy đạo lý, pháp luật cũng không còn vững chắc như trước. Các ngành nghề liên tiếp gặp biến động, tài sản mất giá, ngay cả những gì đang nắm giữ cũng không còn chắc chắn.
Cuối cùng, thứ duy nhất họ tin là cảm nhận của chính mình.
3. Có lẽ vì lương quá thấp chăng? Nếu bạn trả cho anh ta mỗi tháng 300 triệu, anh ta dù có không vui cũng sẽ cố làm tiếp. Mỗi tháng có 3 triệu, chịu uất ức mà vẫn cười hì hì được sao?
4. Một người bạn của tôi từng nói một câu mà tôi thấy cực kỳ chuẩn xác.
Anh ấy bảo rằng: Vào bạn hãy xin nghỉ một ngày, không làm gì cả, chỉ đi dạo vu vơ trên đường thôi. Khoảnh khắc đó, bạn sẽ cảm thấy mình giống như một nhân vật NPC trong trò chơi, đột nhiên có ý thức riêng. Vậy cái “chống lưng” để người trẻ nghỉ việc khi không vui là gì? Nhiều khi không phải vì nhà có điều kiện, không phải vì bố mẹ đã chuẩn bị sẵn đường lui. Chỗ dựa thực sự chính là khoảnh khắc "NPC thức tỉnh" này. Đó là khi bạn đột nhiên phát hiện ra đời người không nên chỉ là một bộ chương trình cố định, công việc không nên là toàn bộ cuộc đời.
Có những nghiên cứu cho rằng, những người thật sự xuất sắc thường chủ động tìm những công việc mang lại trải nghiệm đỉnh cao và cảm nhận rõ ý nghĩa tồn tại. Với người bình thường, khoảnh khắc “trốn việc” trong ngày làm việc như vậy chính là một dạng trải nghiệm ngắn ngủi giúp ý thức bản thân thức tỉnh.
5. Một cô sinh viên năm nhất làm thêm dưới quyền của tôi từng nói rằng, cô là con một, tài sản cha mẹ gây dựng đủ để cô chỉ cần không kết hôn, không sinh con, sống bình thường thì cả đời cũng không lo thiếu thốn. Vì vậy khi thực tập, cô thích chơi game thì chơi, thích xem video thì xem, đọc truyện mạng đến mải mê. Chỉ cần tôi không giao việc, cô ngồi yên đó tự chơi điện thoại.
Mấy hôm trước thực tập kết thúc, chuẩn bị quay lại trường, cô nói sau này sẽ cố tìm việc nhẹ nhàng, khối lượng công việc ở đây ba người cũng làm không xong, cô thà không làm còn hơn làm kiểu này.
6. Thật ra là vì không có gì khác biệt. Thế hệ Gen Z bây giờ chắc chắn thấy rất xa lạ với những từ này: thân phận cán bộ, hồ sơ nhân sự, biên chế hành chính. Nhưng vài chục năm trước, đây là những thứ cực kỳ quan trọng với sinh viên mới ra trường.
Khi đó tốt nghiệp là được phân công công việc, thường không do bản thân lựa chọn.
Thân phận cán bộ khác với nông dân và công nhân, có thể xét chức danh, hưởng nhiều lợi thế về thăng tiến, nhà ở.
Hồ sơ nhân sự ghi chép toàn bộ quá trình học tập, làm việc, phẩm chất, thành tích, nếu có ghi chép xấu sẽ ảnh hưởng rất lớn đến lợi ích cá nhân.
Biên chế thì quyết định vị trí, kinh phí và đãi ngộ trong thời kinh tế kế hoạch.
Cả ba thứ trên đều gắn chặt với lợi ích cá nhân, cái giá của việc từ chức là có thể mất sạch những thứ đó. Vì vậy, sinh viên thời đó không thể cứ không vui là từ chức. Thanh niên bây giờ có vẻ có nhiều quyền từ chức hơn, có chỗ dựa để không vui là nghỉ.
Nhưng bản chất là vì chẳng có gì để mất cả: công ty không phải được phân phối mà là tự nộp đơn, làm lâu thì đơn vị cũng không phân nhà, thâm niên cũng chẳng giúp bạn tránh khỏi việc bị đào thải ở tuổi 35. Thêm vào đó, nhà ở thành phố lớn mua không nổi nên chi phí lớn nhất khi đổi việc chỉ là chuyển chỗ thuê trọ. Hơn nữa, làm ở đâu cũng là nhân viên cấp cơ sở, nhảy việc còn có khả năng tăng lương; khi mọi thứ đều chẳng khác biệt gì mấy thì tự nhiên sẽ có chỗ dựa thôi.
1. Thực ra không cần nói đến những lý do cao siêu, đơn giản là vì chưa gánh nợ mua nhà. Khi tôi từng làm việc ở khu vực trung tâm thành phố sôi đông nhất cả nước, quan sát thấy những người liều mạng làm việc, hết lòng lấy lòng cấp trên, hoàn toàn nghe theo công ty, phần lớn đều đang gánh nợ nhà. Ngược lại, những người trẻ hễ không hợp là nghỉ, điểm chung duy nhất là không có khoản nợ này.
2. Thế hệ có trình độ học vấn cao nhất lại chứng kiến một thời kỳ mà hệ thống niềm tin bị lung lay trên diện rộng. Họ rơi vào trạng thái trống rỗng tập thể: khi khái niệm gia đình gốc nổi lên, họ nhận ra tình thân cũng không hoàn toàn như tưởng tượng; trong sự đối lập giữa nam và nữ, họ thấy tình yêu cũng không hẳn đáng tin.
Sống trong thời đại bùng nổ thông tin, mỗi ngày tiếp nhận đủ loại tin tức khắp nơi, đồng thời cũng phải đối mặt với đủ kiểu lừa dối, dần dần họ cảm thấy đạo lý, pháp luật cũng không còn vững chắc như trước. Các ngành nghề liên tiếp gặp biến động, tài sản mất giá, ngay cả những gì đang nắm giữ cũng không còn chắc chắn.
Cuối cùng, thứ duy nhất họ tin là cảm nhận của chính mình.
3. Có lẽ vì lương quá thấp chăng? Nếu bạn trả cho anh ta mỗi tháng 300 triệu, anh ta dù có không vui cũng sẽ cố làm tiếp. Mỗi tháng có 3 triệu, chịu uất ức mà vẫn cười hì hì được sao?
4. Một người bạn của tôi từng nói một câu mà tôi thấy cực kỳ chuẩn xác.
Anh ấy bảo rằng: Vào bạn hãy xin nghỉ một ngày, không làm gì cả, chỉ đi dạo vu vơ trên đường thôi. Khoảnh khắc đó, bạn sẽ cảm thấy mình giống như một nhân vật NPC trong trò chơi, đột nhiên có ý thức riêng. Vậy cái “chống lưng” để người trẻ nghỉ việc khi không vui là gì? Nhiều khi không phải vì nhà có điều kiện, không phải vì bố mẹ đã chuẩn bị sẵn đường lui. Chỗ dựa thực sự chính là khoảnh khắc "NPC thức tỉnh" này. Đó là khi bạn đột nhiên phát hiện ra đời người không nên chỉ là một bộ chương trình cố định, công việc không nên là toàn bộ cuộc đời.
Có những nghiên cứu cho rằng, những người thật sự xuất sắc thường chủ động tìm những công việc mang lại trải nghiệm đỉnh cao và cảm nhận rõ ý nghĩa tồn tại. Với người bình thường, khoảnh khắc “trốn việc” trong ngày làm việc như vậy chính là một dạng trải nghiệm ngắn ngủi giúp ý thức bản thân thức tỉnh.
5. Một cô sinh viên năm nhất làm thêm dưới quyền của tôi từng nói rằng, cô là con một, tài sản cha mẹ gây dựng đủ để cô chỉ cần không kết hôn, không sinh con, sống bình thường thì cả đời cũng không lo thiếu thốn. Vì vậy khi thực tập, cô thích chơi game thì chơi, thích xem video thì xem, đọc truyện mạng đến mải mê. Chỉ cần tôi không giao việc, cô ngồi yên đó tự chơi điện thoại.
Mấy hôm trước thực tập kết thúc, chuẩn bị quay lại trường, cô nói sau này sẽ cố tìm việc nhẹ nhàng, khối lượng công việc ở đây ba người cũng làm không xong, cô thà không làm còn hơn làm kiểu này.
6. Thật ra là vì không có gì khác biệt. Thế hệ Gen Z bây giờ chắc chắn thấy rất xa lạ với những từ này: thân phận cán bộ, hồ sơ nhân sự, biên chế hành chính. Nhưng vài chục năm trước, đây là những thứ cực kỳ quan trọng với sinh viên mới ra trường.
Khi đó tốt nghiệp là được phân công công việc, thường không do bản thân lựa chọn.
Thân phận cán bộ khác với nông dân và công nhân, có thể xét chức danh, hưởng nhiều lợi thế về thăng tiến, nhà ở.
Hồ sơ nhân sự ghi chép toàn bộ quá trình học tập, làm việc, phẩm chất, thành tích, nếu có ghi chép xấu sẽ ảnh hưởng rất lớn đến lợi ích cá nhân.
Biên chế thì quyết định vị trí, kinh phí và đãi ngộ trong thời kinh tế kế hoạch.
Cả ba thứ trên đều gắn chặt với lợi ích cá nhân, cái giá của việc từ chức là có thể mất sạch những thứ đó. Vì vậy, sinh viên thời đó không thể cứ không vui là từ chức. Thanh niên bây giờ có vẻ có nhiều quyền từ chức hơn, có chỗ dựa để không vui là nghỉ.
Nhưng bản chất là vì chẳng có gì để mất cả: công ty không phải được phân phối mà là tự nộp đơn, làm lâu thì đơn vị cũng không phân nhà, thâm niên cũng chẳng giúp bạn tránh khỏi việc bị đào thải ở tuổi 35. Thêm vào đó, nhà ở thành phố lớn mua không nổi nên chi phí lớn nhất khi đổi việc chỉ là chuyển chỗ thuê trọ. Hơn nữa, làm ở đâu cũng là nhân viên cấp cơ sở, nhảy việc còn có khả năng tăng lương; khi mọi thứ đều chẳng khác biệt gì mấy thì tự nhiên sẽ có chỗ dựa thôi.
