Đối với tôi; tinh hoa của ngôn ngữ Việt Nam có thể gói gọn trong "ca dao, tục ngữ".
Trong hành trình làm giáo dục, được tiếp xúc, trải nghiệm đa dạng văn hóa từ nhiều người bạn - đến từ các dân tộc các nước trên thế giới - tôi dần nhận ra: thứ tạo ra sự khác biệt giữa con người không phải là rào cản ngôn ngữ. Điều cốt lõi nằm ở bản sắc của con người, bản sắc của văn hoá, và từ đó hình thành nên bản sắc của dân tộc, của đất nước.
Những suy nghĩ của tôi trong định hướng giáo dục của mình ngày càng rõ ràng hơn với một ví dụ nghiêm túc: Với hai đứa trẻ dù là nước ngoài hay Việt Nam, nếu sinh cùng một năm, được nuôi dưỡng trong cùng điều kiện và môi trường giáo dục tương tự, thì các con phát triển năng lực không khác nhau là mấy. Các con đều tò mò, ham học hỏi, đều có khả năng tiếp thu và sáng tạo khá tương đồng.
Vậy thử thách thật sự nằm ở đâu?
Theo tôi, thử thách nằm ở tư duy của những người làm giáo dục.
Làm sao để khi dạy một ngôn ngữ, chúng ta không chỉ truyền đạt từ vựng, cấu trúc hay phát âm, mà còn lồng ghép được văn hoá, nhân cách và giá trị sống. Tôi nhận thấy dù các nền văn hóa - xã hội có sự phát triển khác nhau, nhưng giá trị cốt lõi của giáo dục luôn đồng đẳng.
Từ xưa, cha ông ta đã đúc kết trong một câu trong giáo dục ngắn gọn nhưng sâu sắc: “Tiên học lễ - Hậu học văn.”
Làm sao để Tiên học Lễ ? Câu hỏi đơn giản nhưng câu trả lời thật sự không đơn giản chút nào.
Với cá nhân tôi, điều ưu tiên hàng đầu trong cách làm giáo dục không phải là điểm số, cũng không phải là khả năng nói trôi chảy một ngoại ngữ. Thứ quan trọng hơn cả là thông qua ngôn ngữ có thể tạo lập và rèn luyện được tư chất đạo đức, nhân cách cho các con từ sớm!
Bởi khi các con có thể giỏi nhiều ngôn ngữ, nhưng nếu thiếu nền tảng văn hoá và giá trị sống, thì tri thức đó cũng khó tạo ra giá trị lâu dài cho các con.
Tôi vẫn đang học tập, tìm hiểu từ những thế hệ cùng thời và đi trước: "Đâu là những bản sắc văn hoá làm nên tính cách của người Việt từ xưa tới nay?".
Chắc chắn không đầy đủ, nhưng hi vọng những gì tôi đang tìm hiểu về cách giáo dục tạo lên bản sắc người Việt được gợi mở được phần nào câu hỏi cho những người quan tâm:
Tinh thần đoàn kết
Lịch sử Việt Nam là lịch sử của nhiều giai đoạn khó khăn, thăng trầm, nhưng cũng chính trong những hoàn cảnh đó, tinh thần đoàn kết trở thành sức mạnh cốt lõi.
Gói gọn trong những câu ca dao, tục ngữ, như “bầu ơi thương lấy bí cùng”, cho đến những giai đoạn "Các vua Hùng đã có công dựng nước, bác cháu ta phải cùng nhau giữ nước",tôi xúc động với tinh thần đoàn kết của người Việt ta từ xưa tới giời khi hiểu rằng: "Ba cây chụm lại nên hòn núi cao!"
Trong giáo dục cũng vậy. Trong lớp học nên là nơi các con học cách hỗ trợ nhau, thi đua để cùng nhau tiến bộ.
Tính cộng đồng
Người Việt Nam chúng ta từ xưa đã quen với đời sống làng xã; nơi mỗi gia đình, hàng xóm láng giềng gắn bó với nhau như một đại gia đình lớn. Có thể nhờ vậy, trong văn hoá Việt, sự quan tâm, giúp đỡ của "tình làng, nghĩa xóm" luôn được đề cao. Và "Lời chào cao hơn mâm cỗ" - những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy lại tạo nên sự ấm áp rất đặc trưng của người Việt.
Khi dạy tiếng Việt, nếu tôi không lồng ghép được cách ứng xử, đạo đức, lễ nghĩa trong cách dạy; tôi cảm thấy điều này sẽ làm tiếng Việt thiếu đi linh hồn của văn hoá. Với việc dạy ngôn ngữ khác cũng vậy, nếu không tìm hiểu được văn hóa đại diện cho ngôn ngữ ấy, tôi sẽ tự làm giảm sự kết nối giữa nền văn hóa ấy với đại diện văn hóa Việt của các con trong tương lai.
Tinh thần hiếu học
Một trong những nét đẹp nổi bật nhất của người Việt chính là tinh thần hiếu học. "Học, học nữa, học mãi".
Từ những lớp học nhỏ bên mái đình, mái chùa xưa kia, đến những lớp học hiện đại ngày nay, khát vọng học tập vẫn luôn luôn hiện diện. Người Việt Nam chúng ta có thể chưa phải lúc nào cũng có điều kiện học tập tốt nhất, nhưng khát khao học hỏi và vươn lên không bao giờ thiếu!.
Với trải nghiệm riêng tôi, được ngắm ánh mắt của các con luôn bừng sáng, say mê, chăm chú trong buổi học, luôn là phần thưởng phấn khích nhất mà tôi có được trong bấy nhiêu năm làm giáo dục, thật tâm tôi luôn mong có thể khơi dậy niềm yêu thích học tập của các con và chính các con đang biến nó thành nguồn nước không bao giờ cạn suốt cuộc đời.
Theo tôi nghĩ; Bản chất của ngôn ngữ chứa đựng cả một nền văn hóa đằng sau nó. Văn hoá thật sự là linh hồn của ngôn ngữ.
Nếu chúng ta chỉ cần học ngôn ngữ để giao tiếp, không sao cả. Nhưng nếu chúng ta hiểu được văn hóa đằng sau ngôn ngữ đó, tôi nghĩ chúng ta có thể hiểu sâu và kết nối thật sự với nhiều người bạn quốc tế hơn.
Giáo dục có lý lẽ của riêng nó, và tôi mong mỗi người làm giáo dục chúng ta luôn tạo được cho các con nhiều nền tảng kiến thức về văn hóa Việt hơn, không chỉ học tiếng Việt, mà cả khi học những ngôn ngữ khác. Hiểu tiếng Việt, hiểu văn hóa Việt, hiểu tiếng nước ngoài, hiểu văn hóa của họ, cũng chính là quay lại hiểu sâu sắc hơn bản sắc văn hóa của chúng ta vậy.
Để các con hiểu rõ mình là ai, đến từ đâu, và tự tin mang theo bản sắc dân tộc Việt trong dòng máu của mình, kết giao với thế giới.
Trong hành trình làm giáo dục, được tiếp xúc, trải nghiệm đa dạng văn hóa từ nhiều người bạn - đến từ các dân tộc các nước trên thế giới - tôi dần nhận ra: thứ tạo ra sự khác biệt giữa con người không phải là rào cản ngôn ngữ. Điều cốt lõi nằm ở bản sắc của con người, bản sắc của văn hoá, và từ đó hình thành nên bản sắc của dân tộc, của đất nước.
Những suy nghĩ của tôi trong định hướng giáo dục của mình ngày càng rõ ràng hơn với một ví dụ nghiêm túc: Với hai đứa trẻ dù là nước ngoài hay Việt Nam, nếu sinh cùng một năm, được nuôi dưỡng trong cùng điều kiện và môi trường giáo dục tương tự, thì các con phát triển năng lực không khác nhau là mấy. Các con đều tò mò, ham học hỏi, đều có khả năng tiếp thu và sáng tạo khá tương đồng.
Vậy thử thách thật sự nằm ở đâu?
Theo tôi, thử thách nằm ở tư duy của những người làm giáo dục.
Làm sao để khi dạy một ngôn ngữ, chúng ta không chỉ truyền đạt từ vựng, cấu trúc hay phát âm, mà còn lồng ghép được văn hoá, nhân cách và giá trị sống. Tôi nhận thấy dù các nền văn hóa - xã hội có sự phát triển khác nhau, nhưng giá trị cốt lõi của giáo dục luôn đồng đẳng.
Từ xưa, cha ông ta đã đúc kết trong một câu trong giáo dục ngắn gọn nhưng sâu sắc: “Tiên học lễ - Hậu học văn.”
Làm sao để Tiên học Lễ ? Câu hỏi đơn giản nhưng câu trả lời thật sự không đơn giản chút nào.
Với cá nhân tôi, điều ưu tiên hàng đầu trong cách làm giáo dục không phải là điểm số, cũng không phải là khả năng nói trôi chảy một ngoại ngữ. Thứ quan trọng hơn cả là thông qua ngôn ngữ có thể tạo lập và rèn luyện được tư chất đạo đức, nhân cách cho các con từ sớm!
Bởi khi các con có thể giỏi nhiều ngôn ngữ, nhưng nếu thiếu nền tảng văn hoá và giá trị sống, thì tri thức đó cũng khó tạo ra giá trị lâu dài cho các con.
Tôi vẫn đang học tập, tìm hiểu từ những thế hệ cùng thời và đi trước: "Đâu là những bản sắc văn hoá làm nên tính cách của người Việt từ xưa tới nay?".
Chắc chắn không đầy đủ, nhưng hi vọng những gì tôi đang tìm hiểu về cách giáo dục tạo lên bản sắc người Việt được gợi mở được phần nào câu hỏi cho những người quan tâm:
Tinh thần đoàn kết
Lịch sử Việt Nam là lịch sử của nhiều giai đoạn khó khăn, thăng trầm, nhưng cũng chính trong những hoàn cảnh đó, tinh thần đoàn kết trở thành sức mạnh cốt lõi.
Gói gọn trong những câu ca dao, tục ngữ, như “bầu ơi thương lấy bí cùng”, cho đến những giai đoạn "Các vua Hùng đã có công dựng nước, bác cháu ta phải cùng nhau giữ nước",tôi xúc động với tinh thần đoàn kết của người Việt ta từ xưa tới giời khi hiểu rằng: "Ba cây chụm lại nên hòn núi cao!"
Trong giáo dục cũng vậy. Trong lớp học nên là nơi các con học cách hỗ trợ nhau, thi đua để cùng nhau tiến bộ.
Tính cộng đồng
Người Việt Nam chúng ta từ xưa đã quen với đời sống làng xã; nơi mỗi gia đình, hàng xóm láng giềng gắn bó với nhau như một đại gia đình lớn. Có thể nhờ vậy, trong văn hoá Việt, sự quan tâm, giúp đỡ của "tình làng, nghĩa xóm" luôn được đề cao. Và "Lời chào cao hơn mâm cỗ" - những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy lại tạo nên sự ấm áp rất đặc trưng của người Việt.
Khi dạy tiếng Việt, nếu tôi không lồng ghép được cách ứng xử, đạo đức, lễ nghĩa trong cách dạy; tôi cảm thấy điều này sẽ làm tiếng Việt thiếu đi linh hồn của văn hoá. Với việc dạy ngôn ngữ khác cũng vậy, nếu không tìm hiểu được văn hóa đại diện cho ngôn ngữ ấy, tôi sẽ tự làm giảm sự kết nối giữa nền văn hóa ấy với đại diện văn hóa Việt của các con trong tương lai.
Tinh thần hiếu học
Một trong những nét đẹp nổi bật nhất của người Việt chính là tinh thần hiếu học. "Học, học nữa, học mãi".
Từ những lớp học nhỏ bên mái đình, mái chùa xưa kia, đến những lớp học hiện đại ngày nay, khát vọng học tập vẫn luôn luôn hiện diện. Người Việt Nam chúng ta có thể chưa phải lúc nào cũng có điều kiện học tập tốt nhất, nhưng khát khao học hỏi và vươn lên không bao giờ thiếu!.
Với trải nghiệm riêng tôi, được ngắm ánh mắt của các con luôn bừng sáng, say mê, chăm chú trong buổi học, luôn là phần thưởng phấn khích nhất mà tôi có được trong bấy nhiêu năm làm giáo dục, thật tâm tôi luôn mong có thể khơi dậy niềm yêu thích học tập của các con và chính các con đang biến nó thành nguồn nước không bao giờ cạn suốt cuộc đời.
Theo tôi nghĩ; Bản chất của ngôn ngữ chứa đựng cả một nền văn hóa đằng sau nó. Văn hoá thật sự là linh hồn của ngôn ngữ.
Nếu chúng ta chỉ cần học ngôn ngữ để giao tiếp, không sao cả. Nhưng nếu chúng ta hiểu được văn hóa đằng sau ngôn ngữ đó, tôi nghĩ chúng ta có thể hiểu sâu và kết nối thật sự với nhiều người bạn quốc tế hơn.
Giáo dục có lý lẽ của riêng nó, và tôi mong mỗi người làm giáo dục chúng ta luôn tạo được cho các con nhiều nền tảng kiến thức về văn hóa Việt hơn, không chỉ học tiếng Việt, mà cả khi học những ngôn ngữ khác. Hiểu tiếng Việt, hiểu văn hóa Việt, hiểu tiếng nước ngoài, hiểu văn hóa của họ, cũng chính là quay lại hiểu sâu sắc hơn bản sắc văn hóa của chúng ta vậy.
Để các con hiểu rõ mình là ai, đến từ đâu, và tự tin mang theo bản sắc dân tộc Việt trong dòng máu của mình, kết giao với thế giới.
Last edited by a moderator:
