Làm thế nào để giao tiếp với những người ở tầng lớp đáy xã hội?
Tôi có một nhân viên, biệt danh là “Tiểu Bố Đinh”, vì cậu ấy họ Đinh, lại có thân hình nhỏ bé gầy gò, trông rất tí hon giữa một đám đàn ông lực lưỡng, nên thường ngày bị cả nhóm gọi bằng biệt danh, trừ tôi ra.
Dĩ nhiên, việc tôi chưa bao giờ gọi nhân viên này bằng biệt danh không chỉ dựa trên sự giáo dưỡng của tôi, mà phần lớn là vì tôi không có cơ hội đối thoại và tương tác trực tiếp với cậu ấy, dù sao giữa chúng tôi còn có hai cấp trên của cậu.
Nhưng tôi có ấn tượng khá sâu sắc về nhân vật này, một là với tư cách là một người vận hành máy móc có thâm niên, kỹ thuật của Tiểu Bố Đinh có thể nói là đã đạt đến trình độ thuần thục điêu luyện, vừa thành thạo vừa linh hoạt, là một tay đào mương được công nhận; hai là với tư cách là một trong số ít những người đàn ông độc thân lớn tuổi trong dự án, quá trình tìm đối tượng của Tiểu Bố Đinh có thể coi là đầy rẫy những câu chuyện cười, hết lần này đến lần khác thất bại, xem mắt không ngừng, vừa gian nan vừa kịch tính, dần dần trở thành một trong những chủ đề buôn chuyện sau chầu rượu mặc định của mọi người.
Tôi thường thông qua tài xế của mình để nắm bắt các loại chuyện phiếm lớn nhỏ trong dự án, đa số nghe xong cười rồi thôi, rất ít khi trêu chọc một hai câu. Tuy nhiên, không lâu trước đây, sau khi nghe được tiến triển mới nhất trong việc tìm đối tượng của Tiểu Bố Đinh, tôi lại chẳng thể cười nổi, thậm chí còn nảy sinh một chút chua xót.
Chua xót ở đâu ư? Nghe nói cậu ấy đã từ bỏ việc xem mắt ngoài đời thực, bắt đầu dấn thân vào xem mắt trên mạng.
Trước Tết Nguyên đán, cậu ấy quen một cô gái trên mạng, nhanh chóng rơi vào lưới tình, chuyển không ít bao lì xì với các số tiền như 888, 666 và 520 nhân dân tệ cho đối phương qua WeChat, còn học theo hướng dẫn trên Douyin để đan khăn quàng cổ, sau giờ làm cứ ngồi trong ký túc xá vật lộn với một đống len trắng, đan cả tháng trời cuối cùng cũng xong, cẩn thận hẹn đối phương gặp mặt, muốn tận tay trao tặng, kết quả là cô gái đó không một lời báo trước đã xóa và chặn tất cả các phương thức liên lạc của cậu.
Điều bi thảm nhất là, cho đến lúc Tiểu Bố Đinh bị đối phương xóa và chặn, hai người họ chưa từng gọi video hay gọi thoại.
Lúc tài xế của tôi kể chuyện này, anh ta cười đến gần như tắt thở, nói, mọi người còn đang đoán, không chừng đối phương là một gã đàn ông hôi hám, chỉ đến để lừa tiền cậu ấy thôi.
Tôi lấy làm lạ, hỏi tài xế, sao anh biết nhiều chi tiết vậy? Anh lắp camera theo dõi người ta à?
Tài xế nói không có, là do người ở cùng phòng với cậu ấy nói, một đồn mười, mười đồn trăm, ai cũng cười chết. Tôi “chậc chậc” nói, chẳng trách người ta nói đàn ông mà buôn chuyện thì còn đáng sợ hơn cả phụ nữ.
Cười thì cười, hôm đó trên xe tôi đã dặn tài xế, đừng nhắc những chuyện này trước mặt người trong cuộc, không dễ chịu đâu.
Thực ra, lời ẩn ý của tôi là “điều này rất kích động người trong cuộc, và bạn không thể phán đoán được phản ứng của người bị kích động sẽ như thế nào”, đồng thời suy nghĩ của tôi bị kéo về một chuyện khác.
Lúc đó tôi vẫn đang làm một dự án trước đây, một buổi trưa nọ tình cờ tôi đang ngồi một mình trong phòng tiếp khách uống trà xem công văn, đột nhiên có một chiếc xe lao đến cửa rồi phanh gấp dừng lại, gây ra tiếng động rất lớn.
Trên xe bước xuống một người đàn ông trông khá lạ mặt, đầu tóc mặt mũi lấm lem bước vào, vừa mở miệng đã nồng nặc mùi rượu, hỏi lương sao còn chưa trả? Rốt cuộc khi nào mới trả? Nợ ba tháng rồi còn để người ta sống không?
Lúc đó tôi nhìn chằm chằm vào ông ta, chỉ hỏi ông ta tên gì; ông ta nói tôi là lão Liêu đây, lão Liêu tôi đi đến đâu mà có người không biết sao?
Tôi lặng lẽ dùng ngón giữa đẩy gọng kính, thầm nghĩ: Đừng tự tin quá, mẹ kiếp tôi đây không biết ông.
Bởi vì tôi nhớ hết thông tin hồ sơ của tất cả nhân viên chính thức, trong đó chỉ có một người họ Liêu, và tuyệt đối không có bộ dạng này, vậy đây không phải là nhân viên của tôi. Vậy rất có thể là công nhân của một nhà thầu phụ nào đó dưới quyền tôi.
Và lão Liêu trước mắt thấy tôi không nói gì, lại tiếp tục truy hỏi tiền lương của ông ta, cái thế đó khá là hùng hổ. Tôi đành bảo ông ta đừng vội, lại hỏi ông chủ của ông là ai, nói rằng tôi cần tìm hiểu tình hình trước; đến đây thì ông ta vẫn còn chút lý trí, nói cho tôi biết tên ông chủ của mình, và cuối cùng cũng nhận ra tôi là bên A của ông chủ mình, thế là đi ra ngoài phủi bụi trên quần áo.
Trong lúc ông ta phủi quần áo, tôi đã gọi điện cho ông chủ của ông ta, trong lúc đó để cho lão Liêu nồng nặc mùi rượu này tin rằng tôi hoàn toàn không biết gì về việc ông ta bị nợ lương, tôi đã hiếm khi sử dụng loa ngoài. Sau đó mỗi một câu ông chủ nói với tôi qua điện thoại ông ta đều nghe thấy, ông chủ nói, ông ta chỉ là một gã nát rượu, thích uống rượu giả rẻ tiền, tửu phẩm lại còn tệ, uống say vào là đi khắp nơi gây sự, lương đã thỏa thuận xong tháng sau trả, ngài không cần để ý đến ông ta.
Nhớ lúc đó tôi còn muốn xác nhận thêm xem họ đã nợ lương bao lâu, nhưng ngay giây tiếp theo một tiếng gầm vang lên, khiến tôi theo phản xạ cắt ngang cuộc gọi rồi đứng dậy, thấy lão Liêu đó mắt đỏ ngầu lao về phía tôi, ông ta gầm lên: Các người nói ai là gã nát rượu? Nói ai hả?!
Trong lúc gầm lên, ông ta còn vớ lấy cả cái ấm nước nóng trên bàn trà, bên trong có một ấm nước tôi vừa đun sôi mấy phút trước, còn trên tay tôi chỉ có một chiếc điện thoại công việc, thế công thủ đã rõ như ban ngày.
Xét thấy bản thân tôi trước nay luôn rất tự biết về điều kiện thể chất khách quan của mình, tôi lập tức nở một nụ cười, chuyển hướng câu chuyện, nói, ông chủ của ông như vậy là không được rồi, cái gì cũng có thể nợ, chứ lương công nhân thì không thể nợ được.
Lão Liêu giơ cao ấm nước nóng, tức giận nói, các người cũng biết lương không thể nợ à! Sắp khai giảng rồi chúng tôi không cần đóng học phí cho con à?!
Tôi nhìn chằm chằm vào ấm nước trong tay ông ta, sợ rằng ông ta hoàn toàn mất lý trí đột nhiên ném về phía tôi, vậy thì tôi nhẹ thì hủy dung, nặng thì liệt não, kết quả nào cũng rất thảm khốc. Thế là tôi kiên nhẫn và nhẹ nhàng nói với ông ta, như thế này, ông chủ của ông nợ ông bao nhiêu lương, bây giờ tôi trả cho ông, sau này tôi sẽ trừ vào tiền công trình của ông ta. Ông đặt ấm nước xuống trước đi, nước đó vừa mới đun sôi, cẩn thận bỏng vào người.
Đến đây, ông ta dường như mới cuối cùng tắt đi cái chuông báo động đang kêu inh ỏi đó, đặt ấm nước xuống, xin tôi một tờ giấy, rồi ngồi xổm ở cửa phòng tiếp khách viết ra chi tiết tiền lương bị nợ của họ.
Trong lúc đó, tài xế của tôi lái xe đến tìm tôi, thấy tình hình không hiểu chuyện gì, hỏi có chuyện gì vậy; tôi đứng trong phòng, xua tay bảo tài xế đi, vì sợ lão Liêu đang ngồi xổm viết chữ ở cửa lại bị kích động, rồi lại có những hành động nguy hiểm như giơ ấm nước.
Hôm đó tôi đã dùng tài khoản cá nhân để chuyển lương cho lão Liêu, sau đó mắng ông chủ của ông ta một trận té tát. Cũng chính từ đó về sau, lương của tất cả công nhân của các nhà cung cấp dịch vụ lao động trong dự án của tôi đều được tôi quy định phải do công ty trực tiếp thay mặt trả vào tài khoản của công nhân, dù quy trình ủy thác ở giữa có chút phiền phức, nhưng có thể đảm bảo những người lao động thời vụ không được luật lao động bảo vệ này nhận được lương đúng hạn.
Chuyện sau đó là ngày thứ hai sau khi tỉnh rượu, lão Liêu hối hận vô cùng, thông qua ông chủ để liên lạc với tôi, muốn tìm tôi để tạ lỗi, nhưng tôi đã rời khỏi hiện trường dự án rồi; từ đó đến nay ông ta không thể gặp lại tôi nữa, còn tôi cũng không hề để bụng chuyện đó, ngược lại còn cảm ơn sự xuất hiện của ông ta, đã giúp tôi kịp thời vá lại một lỗ hổng trong công việc.
Còn tại sao hôm nay tôi lại có hứng thú nhắc đến chuyện này? Là vì hôm nay tôi nghe tin cái tính nát rượu của lão Liêu đó lại tái xuất giang hồ.
Hai ba năm trôi qua, tôi và ông chủ của lão Liêu vẫn có mối quan hệ cung ứng mật thiết, còn lão Liêu đã trở thành một trong những đốc công được ông chủ giao phó trọng trách.
Sáng nay miền Nam đột nhiên đổ mưa lớn, lão Liêu và mấy công nhân ở công trường gần đó cùng chạy vào cống thoát nước để trú mưa, trong đó có một người chính là nhân viên của tôi, Tiểu Bố Đinh.
Nghe nói mưa còn chưa tạnh, lão Liêu đã bị đánh đến chảy máu mũi chạy ra ngoài, phía sau là Tiểu Bố Đinh đang truy đuổi không ngừng, tay cầm một đoạn thép chữ L phế liệu.
Thép chữ L đó... thứ đó nếu vung mạnh vào đầu có thể lấy mạng người.
Nghe nói nguyên nhân và diễn biến rất đơn giản, chẳng qua là lão Liêu miệng tiện đã trêu chọc chuyện Tiểu Bố Đinh thất bại trong tình yêu trên mạng, còn nói chiếc khăn quàng cổ màu trắng của cậu ấy đan trông không khác gì một sợi dây thòng lọng...
Xem kìa, câu nói “kẻ diệt rồng cuối cùng lại trở thành ác long” quả thật không lừa tôi.
Người ghét bị chọc vào nỗi đau, khi chọc vào nỗi đau của người khác cũng không hề nương tay.
Rốt cuộc, không phải ai cũng có thể suy bụng ta ra bụng người. Nhiều người hơn lại quen với việc phóng đại nỗi đau của bản thân, xem nhẹ khó khăn của người khác.
Người ta thường nói những người có quyền, có tiền, có thời gian không thể thông cảm cho nhóm người có hoàn cảnh sống khó khăn, nhưng ở một phương diện nào đó, tôi ngược lại cho rằng nhóm người có hoàn cảnh sống khó khăn lại càng giỏi đấu đá nội bộ và chèn ép lẫn nhau hơn, bởi vì họ có những thói hư tật xấu bẩm sinh khó mà khắc phục được.
Phải biết rằng, sự nghèo đói và thiếu thốn tình thương bẩm sinh, giống như bệnh ung thư bám chặt lấy một loại người nào đó, khiến họ bị trói buộc chặt chẽ với cái gọi là tầng lớp đáy xã hội.
Tầng lớp đáy rất sĩ diện, lòng tự trọng rất mạnh, và cách họ bảo vệ lòng tự trọng của mình thường cực kỳ thẳng thắn và kém hiệu quả, thường là dùng các biện pháp bạo lực thậm chí là phi pháp để phản công. Một mặt là vì trình độ tâm trí của họ có hạn, mặt khác là không quá quan tâm đến thể diện, còn một mặt nữa là các lựa chọn không có nhiều.
Dường như ngoài việc chửi bới om sòm, động tay động chân và sử dụng các công cụ gây thương tích ra, họ không nghĩ ra được bất kỳ con đường hay vũ khí phản công nào khác.
Nhưng thực tế thường rất tàn khốc, một người càng muốn dùng cách đơn giản thô bạo để đoạt lại lòng tự trọng, thì lòng tự trọng đáng thương của anh ta lại càng bị mọi người giẫm đạp dưới chân như một cuộc hành hình công khai, rốt cuộc hậu quả của việc thẹn quá hóa giận leo thang sự việc là bị nhiều người không liên quan hơn vây xem hóng chuyện.
Tầng lớp đáy rất khó để đoạt lại lòng tự trọng, nhiều lắm chỉ đạt được mục đích trút giận.
Trút giận xong, cả hai cùng thiệt hại. Thậm chí còn không phải là hiệu quả tự tổn hại tám trăm để diệt địch một nghìn, mà là tự sát một nghìn để làm bị thương địch tám trăm.
Và những người ở tầng lớp đáy, đặc biệt không biết che giấu, càng không biết cách sử dụng mặt nạ.
Những nhân viên cấp cơ sở mà tôi từng tiếp xúc, nếu nịnh bợ thì không ai là không thể hiện rõ điều đó trên mặt; nếu chân chất, thì cũng bộc lộ sự chân chất một cách rõ ràng; nếu khôn lỏi, thì ở đâu cũng toát ra vẻ nhỏ nhen và tính toán; nếu thật thà, thì cả người đều tỏ ra thành thật và dễ bị bắt nạt.
Trong số họ chưa từng có ai có thể làm được bề ngoài chăm chỉ thực tế sau lưng lại nịnh nọt đúng chỗ, càng không có ai có thể làm được một mặt chính trực một mặt thủ đoạn, họ đen trắng rõ ràng, giống như con đi-ốt chết tiệt đó vậy.
Đây là đặc sắc, cũng là khuyết điểm; là đặc trưng, cũng là điểm yếu; là nhãn mác, càng là tật xấu.
Con người đạt chuẩn thực ra nên biết cách sinh tồn tốt hơn, nhưng con người xuất thân từ tầng lớp đáy thực sự rất khó làm được. Quá nhiều yêu ma quỷ quái đã dẫn dắt họ sai đường, họ cũng thực sự quá dễ bị dẫn dắt sai đường. Hoặc có thể nói, hai phương diện này bổ trợ cho nhau.
Thời thơ ấu tôi đã có một nhận thức mơ hồ, người không có gì trong tay thường có đặc điểm miệng hùm gan sứa, nhưng lúc đó tôi chỉ cảm nhận bằng trực giác, còn chưa thể hiểu được logic bên trong của nó.
Sau tuổi mười mấy, tôi tiếp xúc với nhiều người có môi trường trưởng thành hoàn toàn khác với tôi, lượng mẫu quan sát của tôi cũng tăng trưởng theo cấp số nhân, thế là tôi dần dần phát hiện, những người sống trong môi trường tầng lớp đáy trong một thời gian dài, để có được sự kích thích với chi phí thấp nhất, cũng như để tránh phải chịu bất kỳ trách nhiệm nào, sẽ rất dễ hình thành tính cách vừa thích gây sự lại vừa sợ sự.
Điều này hoàn toàn trái ngược với sự giáo dục của gia đình mà tôi nhận được từ nhỏ, đó là vừa không gây sự, cũng không sợ sự.
Dĩ nhiên, nói cho cùng, điều này không thể hoàn toàn đổ lỗi cho họ. Rốt cuộc, người xuất thân từ tầng lớp đáy, có khả năng rất cao là lớn lên trong một gia đình đầy bạo lực và hằn học.
Lấy một ví dụ đơn giản nhất, nếu một đứa trẻ phạm lỗi, điều đầu tiên nó nhận được là sự la hét om sòm thậm chí là đấm đá của người lớn, vậy thì đứa trẻ này sẽ có khả năng rất cao hình thành tính cách nhạy cảm tự ti, căng thẳng lo lắng, né tránh xung đột.
Giả sử đủ thông minh, sau khi lớn lên họ có thể nhận ra vấn đề nằm ở đâu; giả sử ngoài thông minh ra còn đủ quả quyết, họ có thể có hành động đối với điều đó. Tiếp theo, họ sẽ phải dùng rất rất nhiều dũng khí và trí tuệ để đối mặt trực tiếp với gia đình gốc của mình, rồi dùng rất rất nhiều năm tháng để tái tạo lại nhận thức và tính cách của mình.
Sự thật tàn nhẫn là, đại đa số người vĩnh viễn không thể tái tạo lại bản thân mình. Đúng vậy, tôi nói là vĩnh viễn.
Bởi vì đại đa số người vừa không đủ thông minh cũng không đủ dũng cảm, chỉ việc lớn lên theo khuôn phép đã tiêu hao hết tất cả tâm sức của họ rồi, lấy đâu ra năng lượng dư thừa để thay đổi bản thân chứ?
Quay lại chủ đề chính, cái gọi là đối nhân xử thế, không phải là dạy bạn nịnh nọt cấp trên, a dua bợ đỡ, cũng không phải là dạy bạn bắt nạt kẻ yếu sợ kẻ mạnh, ỷ mạnh hiếp yếu; không phải là dạy bạn làm người hai mặt, xu lợi tránh hại, càng không phải là dạy bạn đối đãi với người giả dối, lòng đầy toan tính.
Đối nhân xử thế thực sự, là dạy bạn học cách nhìn thấu các loại khổ đau và hạnh phúc của các loại người, là dạy bạn hiểu được con đường thực hiện giá trị bản thân của mỗi một loại người, là dạy bạn biết cách tận dụng những yêu ghét hận thù của mỗi người, là dạy bạn khéo léo tinh tế, gặp nguồn nào cũng thuận, nhưng mỗi một mặt đều là đang làm con người thật của mình.
Đối mặt với những người ở tầng lớp đáy, phòng bị và từ thiện đều là hai thái cực, tôi đều không thích.
Đối nhân xử thế có sự ấm áp và giá trị, vừa có thể giúp đỡ người khác, cũng có thể giúp đỡ chính mình.
Khi một người thực sự học được cách giao tiếp với tầng lớp đáy, điều anh ta làm không chỉ là ban ơn, càng không chỉ là đề phòng, mà là thực hiện sự tiến bộ chung của bản thân và tầng lớp đáy.
Bạn biết bạn có thứ tôi muốn, tôi cũng biết tôi có thứ bạn muốn, chúng ta giao dịch công bằng, vậy là đủ rồi.
Đừng kéo theo quá nhiều âm mưu hay ơn huệ thần thánh, mọi người đều là người, trăm năm qua đi, đều thành xương trắng.
Bạn nhớ sự khó tính của tôi, tôi nhớ sự tức giận của bạn.
Còn về ân ân oán oán, hãy để tất cả theo gió bay đi.
Gió sẽ thay chúng ta nhớ tất cả.
Tôi có một nhân viên, biệt danh là “Tiểu Bố Đinh”, vì cậu ấy họ Đinh, lại có thân hình nhỏ bé gầy gò, trông rất tí hon giữa một đám đàn ông lực lưỡng, nên thường ngày bị cả nhóm gọi bằng biệt danh, trừ tôi ra.
Dĩ nhiên, việc tôi chưa bao giờ gọi nhân viên này bằng biệt danh không chỉ dựa trên sự giáo dưỡng của tôi, mà phần lớn là vì tôi không có cơ hội đối thoại và tương tác trực tiếp với cậu ấy, dù sao giữa chúng tôi còn có hai cấp trên của cậu.
Nhưng tôi có ấn tượng khá sâu sắc về nhân vật này, một là với tư cách là một người vận hành máy móc có thâm niên, kỹ thuật của Tiểu Bố Đinh có thể nói là đã đạt đến trình độ thuần thục điêu luyện, vừa thành thạo vừa linh hoạt, là một tay đào mương được công nhận; hai là với tư cách là một trong số ít những người đàn ông độc thân lớn tuổi trong dự án, quá trình tìm đối tượng của Tiểu Bố Đinh có thể coi là đầy rẫy những câu chuyện cười, hết lần này đến lần khác thất bại, xem mắt không ngừng, vừa gian nan vừa kịch tính, dần dần trở thành một trong những chủ đề buôn chuyện sau chầu rượu mặc định của mọi người.
Tôi thường thông qua tài xế của mình để nắm bắt các loại chuyện phiếm lớn nhỏ trong dự án, đa số nghe xong cười rồi thôi, rất ít khi trêu chọc một hai câu. Tuy nhiên, không lâu trước đây, sau khi nghe được tiến triển mới nhất trong việc tìm đối tượng của Tiểu Bố Đinh, tôi lại chẳng thể cười nổi, thậm chí còn nảy sinh một chút chua xót.
Chua xót ở đâu ư? Nghe nói cậu ấy đã từ bỏ việc xem mắt ngoài đời thực, bắt đầu dấn thân vào xem mắt trên mạng.
Trước Tết Nguyên đán, cậu ấy quen một cô gái trên mạng, nhanh chóng rơi vào lưới tình, chuyển không ít bao lì xì với các số tiền như 888, 666 và 520 nhân dân tệ cho đối phương qua WeChat, còn học theo hướng dẫn trên Douyin để đan khăn quàng cổ, sau giờ làm cứ ngồi trong ký túc xá vật lộn với một đống len trắng, đan cả tháng trời cuối cùng cũng xong, cẩn thận hẹn đối phương gặp mặt, muốn tận tay trao tặng, kết quả là cô gái đó không một lời báo trước đã xóa và chặn tất cả các phương thức liên lạc của cậu.
Điều bi thảm nhất là, cho đến lúc Tiểu Bố Đinh bị đối phương xóa và chặn, hai người họ chưa từng gọi video hay gọi thoại.
Lúc tài xế của tôi kể chuyện này, anh ta cười đến gần như tắt thở, nói, mọi người còn đang đoán, không chừng đối phương là một gã đàn ông hôi hám, chỉ đến để lừa tiền cậu ấy thôi.
Tôi lấy làm lạ, hỏi tài xế, sao anh biết nhiều chi tiết vậy? Anh lắp camera theo dõi người ta à?
Tài xế nói không có, là do người ở cùng phòng với cậu ấy nói, một đồn mười, mười đồn trăm, ai cũng cười chết. Tôi “chậc chậc” nói, chẳng trách người ta nói đàn ông mà buôn chuyện thì còn đáng sợ hơn cả phụ nữ.
Cười thì cười, hôm đó trên xe tôi đã dặn tài xế, đừng nhắc những chuyện này trước mặt người trong cuộc, không dễ chịu đâu.
Thực ra, lời ẩn ý của tôi là “điều này rất kích động người trong cuộc, và bạn không thể phán đoán được phản ứng của người bị kích động sẽ như thế nào”, đồng thời suy nghĩ của tôi bị kéo về một chuyện khác.
Lúc đó tôi vẫn đang làm một dự án trước đây, một buổi trưa nọ tình cờ tôi đang ngồi một mình trong phòng tiếp khách uống trà xem công văn, đột nhiên có một chiếc xe lao đến cửa rồi phanh gấp dừng lại, gây ra tiếng động rất lớn.
Trên xe bước xuống một người đàn ông trông khá lạ mặt, đầu tóc mặt mũi lấm lem bước vào, vừa mở miệng đã nồng nặc mùi rượu, hỏi lương sao còn chưa trả? Rốt cuộc khi nào mới trả? Nợ ba tháng rồi còn để người ta sống không?
Lúc đó tôi nhìn chằm chằm vào ông ta, chỉ hỏi ông ta tên gì; ông ta nói tôi là lão Liêu đây, lão Liêu tôi đi đến đâu mà có người không biết sao?
Tôi lặng lẽ dùng ngón giữa đẩy gọng kính, thầm nghĩ: Đừng tự tin quá, mẹ kiếp tôi đây không biết ông.
Bởi vì tôi nhớ hết thông tin hồ sơ của tất cả nhân viên chính thức, trong đó chỉ có một người họ Liêu, và tuyệt đối không có bộ dạng này, vậy đây không phải là nhân viên của tôi. Vậy rất có thể là công nhân của một nhà thầu phụ nào đó dưới quyền tôi.
Và lão Liêu trước mắt thấy tôi không nói gì, lại tiếp tục truy hỏi tiền lương của ông ta, cái thế đó khá là hùng hổ. Tôi đành bảo ông ta đừng vội, lại hỏi ông chủ của ông là ai, nói rằng tôi cần tìm hiểu tình hình trước; đến đây thì ông ta vẫn còn chút lý trí, nói cho tôi biết tên ông chủ của mình, và cuối cùng cũng nhận ra tôi là bên A của ông chủ mình, thế là đi ra ngoài phủi bụi trên quần áo.
Trong lúc ông ta phủi quần áo, tôi đã gọi điện cho ông chủ của ông ta, trong lúc đó để cho lão Liêu nồng nặc mùi rượu này tin rằng tôi hoàn toàn không biết gì về việc ông ta bị nợ lương, tôi đã hiếm khi sử dụng loa ngoài. Sau đó mỗi một câu ông chủ nói với tôi qua điện thoại ông ta đều nghe thấy, ông chủ nói, ông ta chỉ là một gã nát rượu, thích uống rượu giả rẻ tiền, tửu phẩm lại còn tệ, uống say vào là đi khắp nơi gây sự, lương đã thỏa thuận xong tháng sau trả, ngài không cần để ý đến ông ta.
Nhớ lúc đó tôi còn muốn xác nhận thêm xem họ đã nợ lương bao lâu, nhưng ngay giây tiếp theo một tiếng gầm vang lên, khiến tôi theo phản xạ cắt ngang cuộc gọi rồi đứng dậy, thấy lão Liêu đó mắt đỏ ngầu lao về phía tôi, ông ta gầm lên: Các người nói ai là gã nát rượu? Nói ai hả?!
Trong lúc gầm lên, ông ta còn vớ lấy cả cái ấm nước nóng trên bàn trà, bên trong có một ấm nước tôi vừa đun sôi mấy phút trước, còn trên tay tôi chỉ có một chiếc điện thoại công việc, thế công thủ đã rõ như ban ngày.
Xét thấy bản thân tôi trước nay luôn rất tự biết về điều kiện thể chất khách quan của mình, tôi lập tức nở một nụ cười, chuyển hướng câu chuyện, nói, ông chủ của ông như vậy là không được rồi, cái gì cũng có thể nợ, chứ lương công nhân thì không thể nợ được.
Lão Liêu giơ cao ấm nước nóng, tức giận nói, các người cũng biết lương không thể nợ à! Sắp khai giảng rồi chúng tôi không cần đóng học phí cho con à?!
Tôi nhìn chằm chằm vào ấm nước trong tay ông ta, sợ rằng ông ta hoàn toàn mất lý trí đột nhiên ném về phía tôi, vậy thì tôi nhẹ thì hủy dung, nặng thì liệt não, kết quả nào cũng rất thảm khốc. Thế là tôi kiên nhẫn và nhẹ nhàng nói với ông ta, như thế này, ông chủ của ông nợ ông bao nhiêu lương, bây giờ tôi trả cho ông, sau này tôi sẽ trừ vào tiền công trình của ông ta. Ông đặt ấm nước xuống trước đi, nước đó vừa mới đun sôi, cẩn thận bỏng vào người.
Đến đây, ông ta dường như mới cuối cùng tắt đi cái chuông báo động đang kêu inh ỏi đó, đặt ấm nước xuống, xin tôi một tờ giấy, rồi ngồi xổm ở cửa phòng tiếp khách viết ra chi tiết tiền lương bị nợ của họ.
Trong lúc đó, tài xế của tôi lái xe đến tìm tôi, thấy tình hình không hiểu chuyện gì, hỏi có chuyện gì vậy; tôi đứng trong phòng, xua tay bảo tài xế đi, vì sợ lão Liêu đang ngồi xổm viết chữ ở cửa lại bị kích động, rồi lại có những hành động nguy hiểm như giơ ấm nước.
Hôm đó tôi đã dùng tài khoản cá nhân để chuyển lương cho lão Liêu, sau đó mắng ông chủ của ông ta một trận té tát. Cũng chính từ đó về sau, lương của tất cả công nhân của các nhà cung cấp dịch vụ lao động trong dự án của tôi đều được tôi quy định phải do công ty trực tiếp thay mặt trả vào tài khoản của công nhân, dù quy trình ủy thác ở giữa có chút phiền phức, nhưng có thể đảm bảo những người lao động thời vụ không được luật lao động bảo vệ này nhận được lương đúng hạn.
Chuyện sau đó là ngày thứ hai sau khi tỉnh rượu, lão Liêu hối hận vô cùng, thông qua ông chủ để liên lạc với tôi, muốn tìm tôi để tạ lỗi, nhưng tôi đã rời khỏi hiện trường dự án rồi; từ đó đến nay ông ta không thể gặp lại tôi nữa, còn tôi cũng không hề để bụng chuyện đó, ngược lại còn cảm ơn sự xuất hiện của ông ta, đã giúp tôi kịp thời vá lại một lỗ hổng trong công việc.
Còn tại sao hôm nay tôi lại có hứng thú nhắc đến chuyện này? Là vì hôm nay tôi nghe tin cái tính nát rượu của lão Liêu đó lại tái xuất giang hồ.
Hai ba năm trôi qua, tôi và ông chủ của lão Liêu vẫn có mối quan hệ cung ứng mật thiết, còn lão Liêu đã trở thành một trong những đốc công được ông chủ giao phó trọng trách.
Sáng nay miền Nam đột nhiên đổ mưa lớn, lão Liêu và mấy công nhân ở công trường gần đó cùng chạy vào cống thoát nước để trú mưa, trong đó có một người chính là nhân viên của tôi, Tiểu Bố Đinh.
Nghe nói mưa còn chưa tạnh, lão Liêu đã bị đánh đến chảy máu mũi chạy ra ngoài, phía sau là Tiểu Bố Đinh đang truy đuổi không ngừng, tay cầm một đoạn thép chữ L phế liệu.
Thép chữ L đó... thứ đó nếu vung mạnh vào đầu có thể lấy mạng người.
Nghe nói nguyên nhân và diễn biến rất đơn giản, chẳng qua là lão Liêu miệng tiện đã trêu chọc chuyện Tiểu Bố Đinh thất bại trong tình yêu trên mạng, còn nói chiếc khăn quàng cổ màu trắng của cậu ấy đan trông không khác gì một sợi dây thòng lọng...
Xem kìa, câu nói “kẻ diệt rồng cuối cùng lại trở thành ác long” quả thật không lừa tôi.
Người ghét bị chọc vào nỗi đau, khi chọc vào nỗi đau của người khác cũng không hề nương tay.
Rốt cuộc, không phải ai cũng có thể suy bụng ta ra bụng người. Nhiều người hơn lại quen với việc phóng đại nỗi đau của bản thân, xem nhẹ khó khăn của người khác.
Người ta thường nói những người có quyền, có tiền, có thời gian không thể thông cảm cho nhóm người có hoàn cảnh sống khó khăn, nhưng ở một phương diện nào đó, tôi ngược lại cho rằng nhóm người có hoàn cảnh sống khó khăn lại càng giỏi đấu đá nội bộ và chèn ép lẫn nhau hơn, bởi vì họ có những thói hư tật xấu bẩm sinh khó mà khắc phục được.
Phải biết rằng, sự nghèo đói và thiếu thốn tình thương bẩm sinh, giống như bệnh ung thư bám chặt lấy một loại người nào đó, khiến họ bị trói buộc chặt chẽ với cái gọi là tầng lớp đáy xã hội.
Tầng lớp đáy rất sĩ diện, lòng tự trọng rất mạnh, và cách họ bảo vệ lòng tự trọng của mình thường cực kỳ thẳng thắn và kém hiệu quả, thường là dùng các biện pháp bạo lực thậm chí là phi pháp để phản công. Một mặt là vì trình độ tâm trí của họ có hạn, mặt khác là không quá quan tâm đến thể diện, còn một mặt nữa là các lựa chọn không có nhiều.
Dường như ngoài việc chửi bới om sòm, động tay động chân và sử dụng các công cụ gây thương tích ra, họ không nghĩ ra được bất kỳ con đường hay vũ khí phản công nào khác.
Nhưng thực tế thường rất tàn khốc, một người càng muốn dùng cách đơn giản thô bạo để đoạt lại lòng tự trọng, thì lòng tự trọng đáng thương của anh ta lại càng bị mọi người giẫm đạp dưới chân như một cuộc hành hình công khai, rốt cuộc hậu quả của việc thẹn quá hóa giận leo thang sự việc là bị nhiều người không liên quan hơn vây xem hóng chuyện.
Tầng lớp đáy rất khó để đoạt lại lòng tự trọng, nhiều lắm chỉ đạt được mục đích trút giận.
Trút giận xong, cả hai cùng thiệt hại. Thậm chí còn không phải là hiệu quả tự tổn hại tám trăm để diệt địch một nghìn, mà là tự sát một nghìn để làm bị thương địch tám trăm.
Và những người ở tầng lớp đáy, đặc biệt không biết che giấu, càng không biết cách sử dụng mặt nạ.
Những nhân viên cấp cơ sở mà tôi từng tiếp xúc, nếu nịnh bợ thì không ai là không thể hiện rõ điều đó trên mặt; nếu chân chất, thì cũng bộc lộ sự chân chất một cách rõ ràng; nếu khôn lỏi, thì ở đâu cũng toát ra vẻ nhỏ nhen và tính toán; nếu thật thà, thì cả người đều tỏ ra thành thật và dễ bị bắt nạt.
Trong số họ chưa từng có ai có thể làm được bề ngoài chăm chỉ thực tế sau lưng lại nịnh nọt đúng chỗ, càng không có ai có thể làm được một mặt chính trực một mặt thủ đoạn, họ đen trắng rõ ràng, giống như con đi-ốt chết tiệt đó vậy.
Đây là đặc sắc, cũng là khuyết điểm; là đặc trưng, cũng là điểm yếu; là nhãn mác, càng là tật xấu.
Con người đạt chuẩn thực ra nên biết cách sinh tồn tốt hơn, nhưng con người xuất thân từ tầng lớp đáy thực sự rất khó làm được. Quá nhiều yêu ma quỷ quái đã dẫn dắt họ sai đường, họ cũng thực sự quá dễ bị dẫn dắt sai đường. Hoặc có thể nói, hai phương diện này bổ trợ cho nhau.
Thời thơ ấu tôi đã có một nhận thức mơ hồ, người không có gì trong tay thường có đặc điểm miệng hùm gan sứa, nhưng lúc đó tôi chỉ cảm nhận bằng trực giác, còn chưa thể hiểu được logic bên trong của nó.
Sau tuổi mười mấy, tôi tiếp xúc với nhiều người có môi trường trưởng thành hoàn toàn khác với tôi, lượng mẫu quan sát của tôi cũng tăng trưởng theo cấp số nhân, thế là tôi dần dần phát hiện, những người sống trong môi trường tầng lớp đáy trong một thời gian dài, để có được sự kích thích với chi phí thấp nhất, cũng như để tránh phải chịu bất kỳ trách nhiệm nào, sẽ rất dễ hình thành tính cách vừa thích gây sự lại vừa sợ sự.
Điều này hoàn toàn trái ngược với sự giáo dục của gia đình mà tôi nhận được từ nhỏ, đó là vừa không gây sự, cũng không sợ sự.
Dĩ nhiên, nói cho cùng, điều này không thể hoàn toàn đổ lỗi cho họ. Rốt cuộc, người xuất thân từ tầng lớp đáy, có khả năng rất cao là lớn lên trong một gia đình đầy bạo lực và hằn học.
Lấy một ví dụ đơn giản nhất, nếu một đứa trẻ phạm lỗi, điều đầu tiên nó nhận được là sự la hét om sòm thậm chí là đấm đá của người lớn, vậy thì đứa trẻ này sẽ có khả năng rất cao hình thành tính cách nhạy cảm tự ti, căng thẳng lo lắng, né tránh xung đột.
Giả sử đủ thông minh, sau khi lớn lên họ có thể nhận ra vấn đề nằm ở đâu; giả sử ngoài thông minh ra còn đủ quả quyết, họ có thể có hành động đối với điều đó. Tiếp theo, họ sẽ phải dùng rất rất nhiều dũng khí và trí tuệ để đối mặt trực tiếp với gia đình gốc của mình, rồi dùng rất rất nhiều năm tháng để tái tạo lại nhận thức và tính cách của mình.
Sự thật tàn nhẫn là, đại đa số người vĩnh viễn không thể tái tạo lại bản thân mình. Đúng vậy, tôi nói là vĩnh viễn.
Bởi vì đại đa số người vừa không đủ thông minh cũng không đủ dũng cảm, chỉ việc lớn lên theo khuôn phép đã tiêu hao hết tất cả tâm sức của họ rồi, lấy đâu ra năng lượng dư thừa để thay đổi bản thân chứ?
Quay lại chủ đề chính, cái gọi là đối nhân xử thế, không phải là dạy bạn nịnh nọt cấp trên, a dua bợ đỡ, cũng không phải là dạy bạn bắt nạt kẻ yếu sợ kẻ mạnh, ỷ mạnh hiếp yếu; không phải là dạy bạn làm người hai mặt, xu lợi tránh hại, càng không phải là dạy bạn đối đãi với người giả dối, lòng đầy toan tính.
Đối nhân xử thế thực sự, là dạy bạn học cách nhìn thấu các loại khổ đau và hạnh phúc của các loại người, là dạy bạn hiểu được con đường thực hiện giá trị bản thân của mỗi một loại người, là dạy bạn biết cách tận dụng những yêu ghét hận thù của mỗi người, là dạy bạn khéo léo tinh tế, gặp nguồn nào cũng thuận, nhưng mỗi một mặt đều là đang làm con người thật của mình.
Đối mặt với những người ở tầng lớp đáy, phòng bị và từ thiện đều là hai thái cực, tôi đều không thích.
Đối nhân xử thế có sự ấm áp và giá trị, vừa có thể giúp đỡ người khác, cũng có thể giúp đỡ chính mình.
Khi một người thực sự học được cách giao tiếp với tầng lớp đáy, điều anh ta làm không chỉ là ban ơn, càng không chỉ là đề phòng, mà là thực hiện sự tiến bộ chung của bản thân và tầng lớp đáy.
Bạn biết bạn có thứ tôi muốn, tôi cũng biết tôi có thứ bạn muốn, chúng ta giao dịch công bằng, vậy là đủ rồi.
Đừng kéo theo quá nhiều âm mưu hay ơn huệ thần thánh, mọi người đều là người, trăm năm qua đi, đều thành xương trắng.
Bạn nhớ sự khó tính của tôi, tôi nhớ sự tức giận của bạn.
Còn về ân ân oán oán, hãy để tất cả theo gió bay đi.
Gió sẽ thay chúng ta nhớ tất cả.
Last edited:
