Những tạo tác thú vị trên thế giới

[BuddyUp]

35 tượng nữ Anatolia kiểu Kiliya (Kilia) hay còn gọi là “Người ngắm sao”.

Anatolia, giai đoạn cuối thời kỳ đồ đá đồng (Chalcolithic) – đầu thời kỳ đồ đồng I, khoảng 4300 − 2500 TCN. (3300x3000)

Các tượng kiểu Kilia được đặt tên theo ngôi làng Kilia trên bán đảo Gallipoli (Kallipolis), thuộc Thrace phía đông của Thổ Nhĩ Kỳ - nơi những bức tượng đầu tiên được phát hiện. Chúng thường được gọi là “những người ngắm sao” vì đầu của tượng thường ngửa lên, như thể đang ngước nhìn bầu trời.

Với thời gian chế tác kéo dài, tượng kiểu Kilia có niên đại từ giữa đến cuối thời kỳ đồ đá mới, từ cuối thiên niên kỷ thứ 5 đến giữa thiên niên kỷ thứ 3 TCN. Được tạc từ đá cẩm thạch trắng bán trong suốt, các tượng này thường có các chi tiết khuôn mặt như mắt, mũi và tai được khắc họa cẩn thận. Một hình tam giác khắc nổi ở vùng bụng dưới nhấn mạnh đặc điểm giới tính nữ. Những đường khắc bổ sung ở mặt trước tượng cho thấy phần trên của đùi, trong khi một đường ngang ở mặt sau tượng nhấn mạnh phần hông.

Các tượng nữ kiểu này chủ yếu được tìm thấy ở phía tây và tây nam Anatolia (Tiểu Á), và thường được xem là tiền thân của điêu khắc Cycladic.

 

[BuddyUp]

Bức tranh khảm La Mã mô tả một con bạch tuộc (Octopus vulgaris), có niên đại từ thế kỷ II hoặc III sau Công nguyên, có nguồn gốc từ Villaquejida, tỉnh León, Tây Ban Nha.

Hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Khảo cổ Quốc gia (Museo Arqueológico Nacional) ở Madrid, Tây Ban Nha.

 

[BuddyUp]

Chiếc mũ chiến bằng đồng phong cách Corinth, có niên đại khoảng năm 460 TCN, là hiện vật tiêu biểu cho truyền thống kết hợp giữa chiến tranh và tín ngưỡng của người Hy Lạp cổ đại. Trên bề mặt mũ có khắc dòng chữ cho biết người Argos đã đoạt được chiếc mũ này từ tay quân Corinth trong một trận chiến, rồi dâng tặng nó cho thần Zeus tại đền thờ linh thiêng của ngài ở Olympia.

Việc dâng chiến lợi phẩm lên các vị thần, đặc biệt là Zeus – vị thần tối cao của đỉnh Olympus – thể hiện lòng biết ơn sau chiến thắng và cầu mong sự bảo hộ thần linh trong tương lai. Đây là một tập tục phổ biến trong thế giới Hy Lạp cổ, với nhiều hiện vật tương tự được phát hiện trong các khu đền thờ. Một ví dụ nổi bật là chiếc mũ của Miltiades, vị tướng lừng danh trong trận Marathon, cũng từng được dâng lên Zeus và hiện đang được trưng bày cùng chiếc mũ Corinth này tại Bảo tàng Khảo cổ Olympia.

Chiếc mũ có hình dáng đặc trưng với phần chụp đầu bo tròn, phần bảo vệ sống mũi và má kéo dài, thể hiện trình độ chế tác kim loại cao cấp của người Hy Lạp thời đó và tinh thần chiến binh mạnh mẽ của họ.

Hiện vật này là một phần quan trọng trong bộ sưu tập của Bảo tàng Khảo cổ Olympia – nơi lưu giữ nhiều báu vật thiêng liêng và quý giá của nền văn minh Hy Lạp cổ đại.

 

[BuddyUp]

Bức bích họa nàng thơ Caliope – biểu tượng của thơ ca và hùng biện.

Tại Pompeii, "Biệt thự Moregine" nổi tiếng với những bức bích họa nền đỏ sẫm rực rỡ, khắc họa các nàng thơ trong thần thoại Hy Lạp. Trong số đó, nổi bật là Calliope – nàng thơ của thơ ca và hùng biện. Bức họa được tìm thấy trong khu vực phòng ăn (triclinia), nơi người La Mã cổ đại nằm nghỉ trên ghế dài và thưởng thức bữa tối chính trong ngày, đồng thời chiêm ngưỡng nghệ thuật trang trí tinh tế quanh họ.

Calliope được vẽ đang cầm bảng sáp và bút trâm – công cụ viết của thời La Mã. Những ý tưởng ban đầu được nàng ghi lại sẽ được một người nô lệ học thức (thường là thư ký chuyên nghiệp) sao chép lại thành văn bản chính thức. Là một trong chín nàng thơ, vai trò của Calliope là truyền cảm hứng cho con người sáng tác nên những áng thi ca vĩ đại – đặc biệt là thể loại thi ca sử thi.

Một ví dụ hoàn hảo cho thi sĩ sử thi chính là Homer, nhà thơ Hy Lạp cổ đại với hai kiệt tác bất hủ Iliad và Odyssey. Tác phẩm của ông đến nay vẫn được giảng dạy ở các trường trung học và đại học, khẳng định giá trị bất biến của những vần thơ sử thi qua hàng ngàn năm lịch sử.

 

[BuddyUp]

Marzocco - Biểu tượng huyền thoài của thành phố Florence.

Giữa quảng trường Piazza della Signoria lộng lẫy của Florence, ngay bên cạnh Đài phun nước thần Neptune, có một bức tượng sư tử uy nghi đang đặt chân lên một đóa hoa huệ – giglio – biểu tượng thiêng liêng của thành phố. Đó chính là Marzocco, linh vật đầy kiêu hãnh và lòng tự tôn của nền Cộng hòa Florence xưa.

Tác phẩm đặc biệt này được nhà điêu khắc Bartolomeo Ammannati thực hiện vào thế kỷ XVI, là một phần trong tổng thể thiết kế hoành tráng của quảng trường trung tâm. Marzocco của Ammannati lấy cảm hứng từ nguyên mẫu do Donatello tạc năm 1418 – hiện được lưu giữ cẩn trọng trong Bảo tàng Bargello.

Tuy là một tác phẩm nghệ thuật, nhưng Marzocco mang trong mình sức mạnh chính trị và biểu tượng. Trong thời kỳ Cộng hòa Florence, bức tượng sư tử đặt chân lên đóa giglio không chỉ là hình ảnh của cái đẹp, mà là tuyên ngôn về tự do, lòng kiên cường và niềm tự hào công dân. Ở bất cứ vùng đất nào Florence đặt chân đến và tuyên bố quyền cai trị, Marzocco được dựng lên như một người lính đá – lặng lẽ nhưng mạnh mẽ – bảo vệ cho lý tưởng của thành phố.

Ngày nay, đứng trước Marzocco, ta không thấy chỉ là một bức tượng, mà thấy cả linh hồn của một thành phố từng dám mơ, dám chiến đấu và dám giữ lấy bản sắc của mình giữa muôn vàn thử thách của thời gian.

 

[BuddyUp]

Gương bạc La Mã thế kỷ IV - Tuyệt tác vượt thời gian tại bảo tàng Metropolitan, New York.

Trưng bày trong không gian trang trọng của Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan (The Met), New York, chiếc gương bạc La Mã có niên đại từ thế kỷ IV sau Công nguyên khiến người xem không khỏi kinh ngạc. Được chế tác từ bạc nguyên chất, vật phẩm này là một minh chứng rực rỡ cho tay nghề thủ công và thẩm mỹ vượt bậc của La Mã cổ đại.

Người La Mã sử dụng kỹ thuật đập mỏng bạc thành tấm, sau đó đánh bóng tỉ mỉ bằng các vật liệu tự nhiên như đá bọt mịn, vải lanh mềm và hỗn hợp bột đánh bóng để tạo ra bề mặt phản chiếu ánh sáng như gương. Quá trình này yêu cầu sự kiên nhẫn, khéo léo và hiểu biết sâu sắc về tính chất vật liệu. Nhờ vào lớp bạc sáng bóng được đánh đều, chiếc gương có thể phản chiếu hình ảnh rõ nét – một điều vô cùng quý giá trước thời kỳ phát minh ra kính thủy tinh.

Chiếc gương phục vụ nhu cầu cá nhân và phản ánh sự giàu có, địa vị xã hội và đời sống tinh thần phong phú của tầng lớp quý tộc La Mã. Trong nhiều trường hợp, gương bạc còn được xem như vật phẩm trang nghiêm trong nghi lễ hoặc món quà trao tay trong những dịp đặc biệt.

Sau hơn 1600 năm, dù lớp bóng gương không còn nguyên vẹn như xưa, nhưng đường nét thanh thoát và cấu trúc tinh tế vẫn hiện rõ. Việc bảo tồn được một vật phẩm mong manh như thế là thành tựu của cả một quá trình gìn giữ di sản, và là cơ hội quý báu để thế hệ ngày nay chạm tay vào dấu vết sống động của một nền văn minh rực rỡ.

 

[BuddyUp]

Những chiếc còi đồng thau La Mã cổ - Âm thanh của mệnh lệnh giữa chiến trương.

Những chiếc còi bằng đồng thau thời La Mã cổ đại – tuy nhỏ bé nhưng lại ẩn chứa nhiều điều thú vị về đời sống quân sự La Mã. Dù không có bằng chứng trực tiếp ghi chép lại cách sử dụng cụ thể, nhưng nhiều học giả tin rằng các centurion (đại đội trưởng) và optio (trợ tá) đã sử dụng chúng để phát lệnh giữa chiến trận.

Điều này hoàn toàn hợp lý, bởi giữa chiến trường hỗn loạn – nơi hàng trăm binh sĩ gào thét, tiếng kim loại va chạm và tiếng người hấp hối vang lên khắp nơi – việc truyền đạt mệnh lệnh bằng miệng gần như là điều bất khả thi. Âm thanh sắc gọn, rõ ràng của một tiếng còi có thể trở thành tín hiệu hiệu quả và sống còn.

Một giả thuyết khác cho rằng những chiếc còi này được các lính gác sử dụng vào ban đêm để báo động khi phát hiện địch phục kích, hoặc dùng trong huấn luyện, di chuyển đội hình, thậm chí là trong cuộc sống thường nhật tại doanh trại. Điều đáng chú ý là hàng ngàn chiếc đã được phát hiện trong các khu di tích khảo cổ, cho thấy chúng từng có mặt phổ biến trong đời sống quân ngũ La Mã.

Những chiếc còi đồng – vật chứng im lặng của một nền quân sự hùng mạnh, từng góp phần tạo nên sức mạnh tổ chức và kỷ luật khiến đội quân La Mã trở thành nỗi kinh hoàng khắp châu Âu cổ đại.

 

[BuddyUp]

Uaajeerneq (phát âm là ūa-ayernerk) là một nghi lễ cổ xưa trong đó một người sẽ mặc mặt nạ và có thể mặc trang phục phụ nữ, đồng thời hát, đánh trống và nhảy múa để giải trí cho bộ tộc. Múa kịch này còn có vai trò củng cố các giá trị truyền thống của người Inuit và dạy cho thế hệ trẻ những bài học về sinh tồn và đạo đức. Trước đây, nghi lễ này là một phần của Aasivik, một cuộc tụ họp mùa hè của các bộ tộc xa xôi để giải quyết những vấn đề xã hội quan trọng.

Chiếc mặt nạ này có nguồn gốc từ người Inuit Kalaallit, nhóm người bản địa lớn nhất trên đảo Greenland rộng lớn và cư trú ở phần phía tây của đảo. Ngày nay, người Inuit Tunumiit ở phía đông Greenland là những người thực hành Uaajeerneq tích cực nhất, mặc dù truyền thống hóa trang mặt nạ đang dần được thay thế bằng việc vẽ mặt với chi phí thấp hơn.

 

[BuddyUp]

Tượng Guennol Stargazer cao 23cm, là một trong những bức tượng nữ thần bằng đá cẩm thạch Anatolia loại Kiliya được bảo tồn tốt nhất và lớn nhất.

Tượng Guennol Stargazer có niên đại từ thời kỳ Chalcolithic, khoảng từ năm 3000 đến 2200 trước Công nguyên, và được xem là một trong những tác phẩm ấn tượng nhất thuộc loại này hiện có. Bức tượng còn nổi bật với lịch sử trưng bày lâu dài, từng được cho mượn tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan (The Metropolitan Museum of Art) nhiều lần trong giai đoạn từ 1966 đến 2007.

Tên gọi “Stargazer” (người ngước nhìn sao) xuất phát từ tư thế đầu hơi ngửa ra sau trên cổ mảnh mai, tạo nên ấn tượng độc đáo như đang ngước nhìn lên bầu trời đầy sao.

 

[BuddyUp]

Cửa đồng của Nhà thờ Milan, hay còn gọi là Duomo, là một đặc điểm nổi bật của nhà thờ Gothic biểu tượng này. Những cánh cửa này, nằm ở lối vào chính của nhà thờ, được ca ngợi vì thiết kế tinh xảo và ý nghĩa nghệ thuật của chúng.

Được chế tác vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, những cánh cửa này là một kiệt tác của nghề đúc đồng. Chúng được trang trí bằng những phù điêu chi tiết mô tả các cảnh trong cuộc đời của Chúa Kitô, Đức Mẹ Maria và các thánh khác. Thiết kế phản ánh sự kết hợp giữa phong cách Gothic và Phục Hưng, kết hợp các yếu tố từ sự vĩ đại của kiến trúc nhà thờ.