Những tạo tác thú vị trên thế giới

[BuddyUp]

Kerbstone 15, nằm tại mộ hành lang Knowth trong Thung lũng sông Boyne, Ireland, là một hiện vật thời kỳ Đồ Đá Mới ấn tượng, có tuổi đời khoảng 5.000 năm.

Tảng đá này được đặt ở chân của gò đất lớn và nổi bật nhờ những hoa văn trừu tượng tinh xảo được chạm khắc, bao gồm xoắn ốc, hình thoi và các vòng tròn đồng tâm.

Các họa tiết này được cho là mang ý nghĩa biểu tượng - có thể đại diện cho các hiện tượng thiên văn hoặc khái niệm tâm linh quan trọng đối với những người xây dựng ngôi mộ.

Knowth thuộc quần thể di tích Brú na Bóinne, được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, thể hiện sự tinh thông về nghệ thuật và thiên văn học của nền văn hóa Đồ Đá Mới ở Ireland.

 

[BuddyUp]

Chiếc quan tài đá Portonaccio là một ví dụ nổi bật về kỹ thuật điêu khắc La Mã thế kỷ II, mang những ảnh hưởng rõ rệt từ thiết kế của Cột trụ Marcus Aurelius.

Được khai quật tại khu Portonaccio ở Rome, hiện chiếc quan tài này được lưu giữ tại Bảo tàng Quốc gia La Mã ở Palazzo Massimo.

Có niên đại khoảng năm 180 CN, quan tài này được cho là dành cho một vị tướng lĩnh La Mã đã tử trận trong chiến dịch Đức–Sarmatian dưới thời hoàng đế Marcus Aurelius (172–175 CN), thuộc Chiến tranh Marcomannic.

Tác phẩm là minh chứng tiêu biểu cho nghệ thuật điêu khắc tư nhân trong thời kỳ hoàng đế Commodus, phản ánh các xu hướng nghệ thuật và văn hóa của thời đại.

 

[BuddyUp]

Chiếc lọ có thể thay đổi lịch sử.

Vào năm 1950, gần hồ Titicaca ở Bolivia, một nông dân đã phát hiện một chiếc lọ đá lớn khắc các hình tượng nhân hình và động vật. Ban đầu, ông không biết đây là gì và đã sử dụng nó làm chỗ uống nước cho lợn. Chiếc lọ này sau đó được gọi là "Fuente Magna".

Được chuyển đến một bảo tàng nhỏ địa phương và bỏ quên suốt khoảng 40 năm, chiếc lọ này chỉ được chú ý khi người ta nhận ra những ký tự cuneiform bên trong rất giống với chữ viết của người Sumer cổ đại. Những ký tự này có tuổi đời hơn 5.000 năm và được sử dụng tại Iraq ngày nay.

Chuyên gia Clyde Ahmed Winters khẳng định rằng các ký tự trên chiếc lọ này tương tự chữ viết của người Sumer, Dravidian Ấn Độ, Elamite Iran và Berber Libyan. Nhà khảo cổ học Max Portugal Zamora cũng xác nhận rằng chiếc lọ này ít nhất đã có tuổi thọ 5.000 năm.

Điều kỳ lạ là ký tự Sumer lại xuất hiện trên chiếc lọ tìm thấy gần hồ Titicaca, cách xa hàng nghìn km với nơi cư trú của người Sumer. Điều này vẫn là một bí ẩn mà khoa học và khảo cổ học hiện đại chưa thể giải thích.

Một giả thuyết là, có thể chiếc lọ đã được vận chuyển từ Iraq đến Bolivia cách đây 5.000 năm. Các nhà nghiên cứu cũng chỉ ra rằng có thể những nhà hàng hải cổ đại từ Sundaland đã mang theo chiếc lọ này khi họ đến châu Mỹ. Hoặc, khả năng hàng hải của người Sumer có thể vượt xa những gì chúng ta biết.

"Fuente Magna" là bằng chứng cho thấy lịch sử của loài người có thể phức tạp và khác biệt so với những gì chúng ta từng nghĩ. Có thể trong quá khứ xa xưa, con người đã di chuyển qua các lục địa, để lại dấu vết ở những nơi mà chúng ta không thể tưởng tượng.

 

[BuddyUp]

Tại triển lãm “Trung Quốc cổ đại” của Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc, chiếc phượng quan của Hoàng hậu Hiếu Đoan (孝端皇后) thu hút sự chú ý đặc biệt từ du khách. Đây là một trong những báu vật quốc gia, không chỉ bởi vẻ đẹp lộng lẫy mà còn bởi giá trị lịch sử và nghệ thuật độc đáo.

Chiếc phượng quan này được phát hiện vào năm 1957 tại lăng Định Lăng (定陵) ở Bắc Kinh, nơi an nghỉ của Hoàng đế Vạn Lịch và Hoàng hậu Hiếu Đoan. Với chiều cao 48,5 cm, đường kính 23,7 cm và nặng 2.320 gram, chiếc mũ được chế tác tinh xảo với khung làm từ tre sơn mài, phủ lụa tơ tằm, trang trí bằng 9 con rồng và 9 con phượng hoàng, tượng trưng cho quyền lực tối cao của hoàng hậu. Ngoài ra, mũ còn được đính hơn 4.000 viên ngọc trai và hơn 100 viên đá quý, tạo nên vẻ đẹp huyền ảo và sang trọng.

Điểm đặc biệt của chiếc phượng quan là kỹ thuật "điểm túy" (点翠), một nghệ thuật truyền thống của Trung Quốc, sử dụng lông chim bói cá để trang trí, tạo nên màu sắc xanh biếc sống động. Kỹ thuật này, kết hợp với các phương pháp chế tác khác như khảm, đính kết và chạm khắc, thể hiện trình độ thủ công đỉnh cao của nghệ nhân thời Minh.

Chiếc phượng quan không chỉ là biểu tượng của quyền lực và địa vị mà còn phản ánh sự phát triển rực rỡ của văn hóa cung đình nhà Minh. Nó là minh chứng cho sự kết hợp hoàn hảo giữa nghệ thuật, kỹ thuật và biểu tượng văn hóa, mang đến cho người xem cái nhìn sâu sắc về lịch sử và thẩm mỹ của Trung Quốc cổ đại.

Ngày nay, chiếc phượng quan của Hoàng hậu Hiếu Đoan trở thành một trong những hiện vật nổi bật nhất tại Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc, thu hút hàng ngàn lượt khách tham quan mỗi ngày. Sự quan tâm đặc biệt này cũng đã thúc đẩy việc phát triển các sản phẩm văn hóa sáng tạo, như móc khóa, nam châm tủ lạnh và các vật phẩm lưu niệm khác, giúp đưa văn hóa truyền thống đến gần hơn với công chúng hiện đại.

Chiếc phượng quan của Hoàng hậu Hiếu Đoan không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và hiện đại, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa lâu đời của Trung Quốc.

 

[BuddyUp]

Khi Ga Pennsylvania chính thức mở cửa vào năm 1910, nó không chỉ là một nhà ga – mà là một cánh cổng tráng lệ dẫn vào trái tim New York.

Khác xa với mê cung ngầm tối tăm của tàu điện hôm nay, ga Penn thời đó là một công trình mang tầm vóc cổ điển, được xem như biểu tượng của sự hùng vĩ và khát vọng đô thị đầu thế kỷ 20.

Tọa lạc trên khu đất rộng 8 mẫu Anh (32,375m²) giữa Midtown Manhattan, nhà ga gây ấn tượng mạnh với sảnh chờ đồ sộ lấy cảm hứng từ những phòng tắm La Mã cổ đại ở Caracalla – nơi trần nhà được chia ô vuông, vút cao tới 45 mét. Không gian ấy không chỉ làm choáng ngợp bởi quy mô, mà còn gợi lên cảm giác thiêng liêng, như thể người ta không bước vào một điểm trung chuyển, mà là bước vào một đền thờ của chuyển động và hiện đại.

Hành khách, khi ấy, sẽ đi qua những vòm mái bằng sắt và kính trong suốt để xuống các sân ga ngập tràn ánh sáng – một trải nghiệm hiếm có, nơi kỹ thuật và nghệ thuật hòa quyện trong từng bước chân. Ga Pennsylvania từng là minh chứng cho một thời đại tin vào cái đẹp, vào sự tiến bộ, và vào khả năng biến giao thông công cộng thành một trải nghiệm đầy cảm hứng.

 

[BuddyUp]

Taj Mahal là một công trình kiến trúc vĩ đại được xây dựng từ năm 1631 đến năm 1643 bởi hoàng đế Mughal Shah Jahan để làm lăng mộ cho người vợ yêu quý của ông, Mumtaz Mahal. Hàng nghìn người lao động, nghệ nhân, và cả voi cũng được huy động để tham gia vào quá trình thi công đầy quy mô và công phu này.

Taj Mahal được xem là kiệt tác của kiến trúc Hồi giáo Ấn Độ, kết hợp hài hòa giữa các yếu tố Ba Tư, Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ.

 

[BuddyUp]

Hiện vật giày thêu dành cho trẻ em thuộc một gia đình thượng lưu triều Nguyễn, niên đại đầu thế kỷ XX. Hiện vật được hồi hương từ một nhà sưu tầm người Việt tại Puylaurens, Pháp. BST La Quốc Bảo (BAOSEUM 靌）

Thân giày được thêu các đồ án mang ý nghĩa cát tường như trái lựu, phật thủ và hoa sen trên nền đoạn dày màu quan lục bằng sợi tơ rối nhuộm tự nhiên (được suy đoán qua mức độ phai màu của chất nhuộm). Những đôi giày loại này thường không tiếp xúc với mặt đất, mà chủ yếu được dành tặng sinh nhật trẻ nhỏ trong các gia đình quý tộc, độ tuổi từ hai đến ba, khi các em vẫn còn được bế bồng hoặc vui chơi trên sập.

Một điểm đặc biệt hiếm thấy của hiện vật là phần đế giày cũng được trang trí bằng kỹ thuật thêu công phu với nhành hoa mận và đóa phù dung hiện lên nổi bật trên nền lụa vân màu bạch.

 

[BuddyUp]

Nắp quan tài được chạm khắc công phu của Pakal Đại Đế là một cổ vật quan trọng đã thu hút sự quan tâm của các nhà sử học và nhà thám hiểm trong nhiều thập kỷ nhờ vào các hình ảnh tinh xảo và chi tiết của nó. Tấm nắp này nằm trong Đền Khắc Chữ tại thành phố cổ Palenque, thuộc vùng Chiapas của Mexico. Ngôi mộ được phát hiện vào năm 1952 và được cho là có niên đại khoảng năm 683 SCN.

Sự phức tạp của các biểu tượng trên nắp đã dẫn đến nhiều phân tích học thuật và tranh luận sâu rộng, khi các nhà nghiên cứu cố gắng giải mã ý nghĩa của chúng và tìm hiểu những hàm ý về niềm tin cũng như thần thoại của người Maya cổ đại. Các ký hiệu này không chỉ mở ra cái nhìn sâu sắc về cuộc đời và cái chết của Pakal Đại Đế, mà còn phản ánh các nghi lễ văn hóa và tôn giáo rộng lớn hơn của nền văn minh Maya cổ xưa.

 

[BuddyUp]

Dưới thời Ai Cập cổ đại, bia là một phần gắn bó mật thiết với mọi tầng lớp trong xã hội – từ vị Pharaoh quyền lực đến người nông dân bình dị. Loại thức uống lên men từ lúa mạch này không chỉ hiện diện trên bàn ăn thường ngày mà còn đóng vai trò quan trọng trong các nghi lễ tôn giáo, lễ hội mùa màng và các dịp quốc lễ. Vào những thời điểm thiêng liêng, người Ai Cập chế biến các loại bia đặc biệt để dâng lên các vị thần – thức uống mang đậm ý nghĩa tôn kính và thiêng liêng.

Theo các nhà Ai Cập học, hệ thống sản xuất và phân phối ngũ cốc – nguyên liệu làm bánh mì và bia – chính là động lực giữ vững nền kinh tế và cấu trúc chính trị xã hội Ai Cập. Việc nghiên cứu về quy trình ủ bia cổ xưa giúp soi chiếu phần nào về cách thức tổ chức xã hội phức tạp của nền văn minh ven sông Nile.

Các bằng chứng khảo cổ cho thấy người Ai Cập đã làm bia từ thời kỳ tiền triều đại, khoảng năm 5500–3100 TCN. Nhà khảo cổ Flinders Petrie – cha đẻ của khảo cổ học hiện đại – từng tìm thấy cặn bia còn sót lại trong các bình gốm cổ tại nghĩa địa Abadiyeh (bờ đông sông Nile, Thượng Ai Cập) và tại Naqada – một trong những địa điểm khảo cổ tiền sử lớn nhất gần Luxor. Những mảnh vỡ gốm có chứa dấu tích bia khẳng định rằng quy trình làm bia đã được thực hiện từ hàng nghìn năm trước.

Từ thời Vương triều Sơ khai (3100–2686 TCN), các văn bản cổ đã ghi lại vai trò quan trọng của bia. Trên thực tế, người tiền sử ở khu vực Cận Đông đã biết làm bánh mì và bia từ khoảng năm 6000 TCN. Người Hy Lạp cổ đại cho rằng chính người Ai Cập là những người đầu tiên phát minh ra bia. Nhà địa lý Strabon viết rằng bia làm từ lúa mạch là một sản phẩm đặc trưng của người Ai Cập – dù cũng phổ biến ở nhiều nơi khác, mỗi vùng lại có cách làm riêng biệt. Từ "zythos" mà người Hy Lạp dùng để gọi bia Ai Cập thể hiện tính chất sủi bọt đặc trưng của thức uống này.

Thậm chí, người La Mã – nổi tiếng với niềm đam mê rượu vang – cũng không tiếc lời ca ngợi bia Ai Cập. Nhà sử học Diodorus Siculus (thế kỷ 1 TCN) từng miêu tả rằng “họ làm ra một loại đồ uống từ lúa mạch... mùi hương và vị ngọt chẳng kém gì rượu vang.” Ông cũng cho rằng Dionysus – vị thần rượu vang của Hy Lạp – chính là người phát minh ra bia. Đáng chú ý, người Ai Cập tin rằng thần Osiris mới là vị thần ban tặng cho nhân loại thức uống này. Osiris là vị thần của sự tái sinh, mùa màng và sự sống vĩnh hằng – và bia chính là hiện thân cho vòng luân hồi đó.

Tầm quan trọng của bia được phản ánh rõ ràng trong các tổ hợp tang lễ. Bia thường xuyên được đặt trong các ngôi mộ, được tin là sẽ nuôi dưỡng linh hồn trong thế giới bên kia. Một bằng chứng tiêu biểu là bức tượng điêu khắc bằng đá vôi sơn màu mô tả một phụ nữ đang ủ bia – có niên đại từ khoảng 2494–2345 TCN (Vương triều thứ Năm, Thời kỳ Cổ Vương quốc). Bức tượng được tìm thấy trong lăng mộ của Meresankh III, gần đại kim tự tháp Giza. Trong tác phẩm điêu khắc này, người phụ nữ đang nhào bột và lọc qua rây vào một chum lớn – tái hiện một cách sinh động quy trình làm bia cổ: bánh mì lúa mạch được lên men, rắc thêm rượu cọ, ủ trong chum rồi để bia chảy ra qua lỗ dưới đáy khi đã sẵn sàng.

Tác phẩm hiện đang được trưng bày tại Bảo tàng Ai Cập ở Cairo – là minh chứng sống động về vai trò văn hóa, tôn giáo và kinh tế của bia trong một trong những nền văn minh lâu đời và huy hoàng nhất thế giới.

 

[BuddyUp]

Vào cuối năm 2023, một dự án xây dựng tại Worcestershire, Anh Quốc đã phát hiện một kho báu đặc biệt gồm 1.368 đồng tiền từ thời La Mã và thời kỳ Đồ Sắt. Có niên đại từ năm 157 TCN đến năm 55 SCN, kho báu này được xem là một trong những bộ sưu tập lớn nhất từng được tìm thấy thuộc thời kỳ trị vì của Hoàng đế Nero. Hầu hết các đồng xu đều làm bằng bạc, trong đó có một đồng vàng stater hiếm, được chôn trong một chiếc bình gốm không lâu sau cuộc xâm lược của La Mã vào nước Anh, có thể là trong thời kỳ bất ổn khu vực.

Các chuyên gia cho rằng kho báu này có thể đã được chôn giấu nhằm bảo vệ tài sản giữa lúc xảy ra xung đột. Tình trạng nguyên vẹn và số lượng lớn của các đồng tiền phản ánh giá trị kinh tế to lớn của chúng vào thời điểm đó. Hiện đang có nỗ lực gây quỹ để giữ lại kho báu trong khu vực, nơi nó sẽ sớm được trưng bày cho công chúng chiêm ngưỡng. Phát hiện này mang lại những hiểu biết mới về cuộc chinh phục nước Anh thời kỳ đầu của người La Mã và những ảnh hưởng sâu rộng của nó.