Những thói quen nào có thể gây hư hỏng máy tính?
Những thói quen sử dụng máy tính không tốt nào có thể khiến máy tính bị hư hỏng không thể phục hồi?
1.
Bất kỳ thao tác bình thường nào, kể cả việc để máy tính chạy hết công suất liên tục 24 giờ, cũng không quá dễ làm hỏng máy tính. Thứ thực sự khiến máy tính phát sinh hư hỏng không thể phục hồi lại đến từ những thói quen sử dụng hằng ngày.
Ví dụ như bạn luôn thích nằm trên giường, đặt laptop lên chăn để xem video. Chăn sẽ bịt kín các khe hút gió, cả chiếc máy cũng bị vùi trong chăn. CPU và card đồ họa thì còn đỡ, vì chúng có chip kiểm soát nhiệt độ bảo vệ nên vấn đề không quá lớn. Nhưng các bộ phận cấp điện xung quanh bo mạch chủ, các chip bộ nhớ đồ họa và tụ điện lại không có cảm biến nhiệt độ riêng. Toàn bộ bo mạch chủ cứ thế bị nung nóng từ từ.
Lâu ngày sẽ dẫn đến mối hàn linh kiện bị bong, các lớp mạch trên bo mạch bị lão hóa. Cộng thêm nhiệt độ tăng cao, quạt lại hút mạnh làm cho các xơ bông trên chăn, tạp chất và bụi bẩn bị hút hết vào bên trong.
Lại ví dụ như dùng khăn giấy ướt tẩm cồn để lau màn hình. Cho dù là màn hình cao cấp hay laptop mỏng nhẹ, bên ngoài đều có một lớp phủ chống phản xạ cực kỳ mỏng manh.
Sau đó là cốc nước trên bàn, nếu bạn có thói quen đặt Americano đá, cola hoặc trà sữa ngay bên cạnh bàn phím, chỉ cần khuỷu tay vô tình hất đổ một cái, chất lỏng sẽ chảy qua bàn phím xuống bo mạch chủ. Các loại chất lỏng điện giải có đường dẫn điện rất nhanh, chuyện này gần như không có cách cứu chữa, vì vậy tốt nhất là đặt cốc nước càng xa máy tính càng tốt.
Tan làm, gập máy lại rồi nhét thẳng vào ba lô cũng là một cách gi–ết ch–ết laptop trong âm thầm. Đặc biệt là máy tính hệ điều hành Windows, cái lỗi gập máy ngủ đông này chưa bao giờ được giải quyết triệt để, bạn không biết lần gập máy nào mà phần mềm ở chạy ngầm lại vô cớ kích hoạt máy thức dậy, rồi nó sẽ phải chịu cảnh bị nung nóng trong môi trường kín mít bên trong ba lô. Chỉ một lần như vậy cũng có thể khiến máy tính của bạn xuống cấp đáng kể.
Tự tay vệ sinh bụi bẩn. Nhìn thấy quạt bị bám bụi, bạn lại lấy máy hút bụi công suất lớn áp sát cánh quạt rồi thổi hoặc hút thật mạnh. Nếu bụi bẩn không ảnh hưởng đến việc tản nhiệt của máy tính thì thực ra không cần động vào, nếu thực sự ảnh hưởng rồi thì bạn vẫn nên tháo ra lau chùi trước, sau đó mới từ từ vệ sinh.
Tiếp theo là phụ kiện, những chiếc bộ chuyển đổi dock giá vài chục nghìn hàng trôi nổi và củ sạc nhái cũng rất dễ dẫn đến việc phần cứng của bạn bị hỏng đột ngột. Đừng tham rẻ, khi mua phụ kiện hãy mua những thương hiệu mà bạn có thể gọi tên được.
2.
Ép xung máy tính trong thời gian dài.
Dùng loại case quá kín, thông gió kém, khiến CPU và GPU phải chịu nhiệt độ điểm nóng lên tới 100°C khi chơi game.
Thường xuyên đọc và ghi một lượng dữ liệu rất lớn vào ổ cứng, mỗi ngày ghi vài TB, thì chẳng bao lâu ổ cứng sẽ hỏng.
Lắp bộ tản nhiệt nhưng quên bóc lớp miếng dán bảo vệ, khiến máy bị nóng giống như trường hợp chơi game.
Dùng case máy tính dạng mở hoặc tháo tấm hông, lại đặt case dưới chân rồi vừa ăn xúc xích vừa uống sữa chua, rất có thể làm sữa chua bắn vào bo mạch chủ hoặc card đồ họa, khiến máy hỏng luôn.
Dùng vỏ máy tính dạng bể kính (đặc biệt là màu trắng), đặt trên bàn sử dụng mà còn thích hút thuốc, dẫn đến máy tính tích tụ một lớp dầu thuốc lá, các linh kiện màu trắng đều bị ố vàng, bật máy lên là sực nức mùi thuốc lá thụ động, hoàn toàn không thể lau sạch.
Nếu trong nhà có người cứ hễ cãi nhau là lại nổi nóng đập máy tính thì hậu quả thế nào không cần phải nói.
Khi vận chuyển máy tính để bàn, nếu không tháo bộ tản nhiệt dạng tháp đôi và card đồ họa ra, chúng có thể bị va đập đến mức gãy hỏng.
Thích đặt đồ vật chắn trước các khe hút gió và thoát gió của case, khiến khả năng tản nhiệt bị ảnh hưởng, hậu quả cũng giống chơi game.
Thích đặt những món đồ trang trí bằng nhựa kém chất lượng lên card đồ họa, đến khi nóng lên, chúng có thể chảy ra và dính vào card.
Thích rảnh rỗi là đem máy đi test hiệu năng, đặc biệt là người dùng dòng RX 6000 XT, có thể khiến linh kiện bị nóng đến mức phồng lên.
Nhiệt độ máy vẫn bình thường nhưng lại thường xuyên tháo máy ra vệ sinh bụi.
3.
Hư hỏng vật lý về mặt phần cứng:
- Máy đang chạy mà thường xuyên bị ngắt điện đột ngột (ảnh hưởng lớn nhất đến ổ cứng).
- Để máy tính lâu ngày không bật lại trong môi trường ẩm ướt.
- Đặt máy trên một chiếc bàn không chắc chắn, khiến máy bị rung lắc trong thời gian dài. Điều này có thể làm hỏng ổ cứng cơ và khiến các cổng kết nối tiếp xúc chập chờn, đặc biệt là khe cắm RAM.
4.
Vệ sinh bụi cũng là một thao tác có thể tác động trực tiếp đến phần cứng. Có một cách nói đùa gọi là “cân bằng bụi và điện”. Có những chiếc máy tính để lâu trong môi trường đầy bụi vẫn chẳng sao, nhưng vừa vệ sinh bụi xong thì lại không thể khởi động. Không phải do tĩnh điện mà có thể là do lúc vệ sinh, bạn vô tình làm rơi hoặc làm tuột linh kiện trên bo mạch chủ. Nếu không rành về việc tháo lắp, bạn chỉ nên dùng máy sấy tóc để thổi bụi nhẹ nhàng. Tuyệt đối không vệ sinh quá mạnh tay. Với laptop, tốt nhất nên đem đến nơi có chuyên môn để vệ sinh.
5.
Chất lỏng đổ vào máy có thể gây hỏng phần cứng. Vì vậy, tuyệt đối không nên đặt bất kỳ loại đồ uống nào ngay trước laptop. Cũng không nên vừa ăn vừa sử dụng laptop, vì có rất nhiều trường hợp vô tình làm đổ đồ ăn hoặc nước uống vào bàn phím.
6.
Hãy để ý đến mèo, chó và trẻ nhỏ trong nhà, chúng đều là những kẻ s–át nh–ân phá hoại phần cứng.
7.
Những thiết bị sau có thể cắm hoặc rút khi máy đang hoạt động:
- Tất cả thiết bị USB;
- Jack âm thanh 3,5 mm và cáp âm thanh quang;
- Cổng mạng Ethernet;
- Các loại cáp hình ảnh DVI/HDMI/VGA/DP. Các ổ cứng hiện đại dùng chuẩn SATA cũng hỗ trợ cắm nóng, nhưng tốt nhất vẫn nên hạn chế làm vậy.
Với những loại thiết bị khác, tốt nhất hãy tắt máy rồi mới rút.
8.
Nếu máy tính được dùng để làm việc thì đừng ép xung!
9.
Có thể dùng bút thử điện để kiểm tra xem vỏ case có bị nhiễm điện hay không. Nếu vỏ máy có điện, có thể hệ thống điện chưa được nối dây tiếp đất hoặc dây tiếp đất không được nối đất đúng cách.
Về phần mềm:
- Nếu bạn đã khá rành về phần mềm và hệ điều hành máy tính, tôi khuyên không nên cài những phần mềm kiểu 360, Antivirus hay các phần mềm “quản gia”. Trừ khi bạn thích tự làm máy tính trở nên rối tung lên. Nếu bạn không rành về máy tính thì chỉ cần chọn và cài một phần mềm loại này là đủ. Nếu bạn không rành về máy tính thì chỉ cài đặt một loại là đủ rồi.
- Ngoài ra, đừng dùng mấy công cụ “tăng tốc” có biểu tượng hình quả cầu nữa, không có tác dụng gì đâu, ngược lại còn khiến ổ cứng phải hoạt động nhiều hơn.
- Chỉ riêng Trình Quản lý tác vụ (Task Manager) tích hợp sẵn của hệ thống cũng đã đủ để tìm ra những chương trình đang chạy bất thường rồi. Nếu vẫn chưa đủ, bạn còn có Trình giám sát tài nguyên (Resource Monitor) và Process Explorer tích hợp sẵn (Phần mềm này còn có thể xác định một cửa sổ quảng cáo hoặc cửa sổ bật lên đang được tiến trình nào tạo ra thông qua mã nhận diện của cửa sổ.)
Những thói quen sử dụng máy tính không tốt nào có thể khiến máy tính bị hư hỏng không thể phục hồi?
1.
Bất kỳ thao tác bình thường nào, kể cả việc để máy tính chạy hết công suất liên tục 24 giờ, cũng không quá dễ làm hỏng máy tính. Thứ thực sự khiến máy tính phát sinh hư hỏng không thể phục hồi lại đến từ những thói quen sử dụng hằng ngày.
Ví dụ như bạn luôn thích nằm trên giường, đặt laptop lên chăn để xem video. Chăn sẽ bịt kín các khe hút gió, cả chiếc máy cũng bị vùi trong chăn. CPU và card đồ họa thì còn đỡ, vì chúng có chip kiểm soát nhiệt độ bảo vệ nên vấn đề không quá lớn. Nhưng các bộ phận cấp điện xung quanh bo mạch chủ, các chip bộ nhớ đồ họa và tụ điện lại không có cảm biến nhiệt độ riêng. Toàn bộ bo mạch chủ cứ thế bị nung nóng từ từ.
Lâu ngày sẽ dẫn đến mối hàn linh kiện bị bong, các lớp mạch trên bo mạch bị lão hóa. Cộng thêm nhiệt độ tăng cao, quạt lại hút mạnh làm cho các xơ bông trên chăn, tạp chất và bụi bẩn bị hút hết vào bên trong.
Lại ví dụ như dùng khăn giấy ướt tẩm cồn để lau màn hình. Cho dù là màn hình cao cấp hay laptop mỏng nhẹ, bên ngoài đều có một lớp phủ chống phản xạ cực kỳ mỏng manh.
Sau đó là cốc nước trên bàn, nếu bạn có thói quen đặt Americano đá, cola hoặc trà sữa ngay bên cạnh bàn phím, chỉ cần khuỷu tay vô tình hất đổ một cái, chất lỏng sẽ chảy qua bàn phím xuống bo mạch chủ. Các loại chất lỏng điện giải có đường dẫn điện rất nhanh, chuyện này gần như không có cách cứu chữa, vì vậy tốt nhất là đặt cốc nước càng xa máy tính càng tốt.
Tan làm, gập máy lại rồi nhét thẳng vào ba lô cũng là một cách gi–ết ch–ết laptop trong âm thầm. Đặc biệt là máy tính hệ điều hành Windows, cái lỗi gập máy ngủ đông này chưa bao giờ được giải quyết triệt để, bạn không biết lần gập máy nào mà phần mềm ở chạy ngầm lại vô cớ kích hoạt máy thức dậy, rồi nó sẽ phải chịu cảnh bị nung nóng trong môi trường kín mít bên trong ba lô. Chỉ một lần như vậy cũng có thể khiến máy tính của bạn xuống cấp đáng kể.
Tự tay vệ sinh bụi bẩn. Nhìn thấy quạt bị bám bụi, bạn lại lấy máy hút bụi công suất lớn áp sát cánh quạt rồi thổi hoặc hút thật mạnh. Nếu bụi bẩn không ảnh hưởng đến việc tản nhiệt của máy tính thì thực ra không cần động vào, nếu thực sự ảnh hưởng rồi thì bạn vẫn nên tháo ra lau chùi trước, sau đó mới từ từ vệ sinh.
Tiếp theo là phụ kiện, những chiếc bộ chuyển đổi dock giá vài chục nghìn hàng trôi nổi và củ sạc nhái cũng rất dễ dẫn đến việc phần cứng của bạn bị hỏng đột ngột. Đừng tham rẻ, khi mua phụ kiện hãy mua những thương hiệu mà bạn có thể gọi tên được.
2.
Ép xung máy tính trong thời gian dài.
Dùng loại case quá kín, thông gió kém, khiến CPU và GPU phải chịu nhiệt độ điểm nóng lên tới 100°C khi chơi game.
Thường xuyên đọc và ghi một lượng dữ liệu rất lớn vào ổ cứng, mỗi ngày ghi vài TB, thì chẳng bao lâu ổ cứng sẽ hỏng.
Lắp bộ tản nhiệt nhưng quên bóc lớp miếng dán bảo vệ, khiến máy bị nóng giống như trường hợp chơi game.
Dùng case máy tính dạng mở hoặc tháo tấm hông, lại đặt case dưới chân rồi vừa ăn xúc xích vừa uống sữa chua, rất có thể làm sữa chua bắn vào bo mạch chủ hoặc card đồ họa, khiến máy hỏng luôn.
Dùng vỏ máy tính dạng bể kính (đặc biệt là màu trắng), đặt trên bàn sử dụng mà còn thích hút thuốc, dẫn đến máy tính tích tụ một lớp dầu thuốc lá, các linh kiện màu trắng đều bị ố vàng, bật máy lên là sực nức mùi thuốc lá thụ động, hoàn toàn không thể lau sạch.
Nếu trong nhà có người cứ hễ cãi nhau là lại nổi nóng đập máy tính thì hậu quả thế nào không cần phải nói.
Khi vận chuyển máy tính để bàn, nếu không tháo bộ tản nhiệt dạng tháp đôi và card đồ họa ra, chúng có thể bị va đập đến mức gãy hỏng.
Thích đặt đồ vật chắn trước các khe hút gió và thoát gió của case, khiến khả năng tản nhiệt bị ảnh hưởng, hậu quả cũng giống chơi game.
Thích đặt những món đồ trang trí bằng nhựa kém chất lượng lên card đồ họa, đến khi nóng lên, chúng có thể chảy ra và dính vào card.
Thích rảnh rỗi là đem máy đi test hiệu năng, đặc biệt là người dùng dòng RX 6000 XT, có thể khiến linh kiện bị nóng đến mức phồng lên.
Nhiệt độ máy vẫn bình thường nhưng lại thường xuyên tháo máy ra vệ sinh bụi.
3.
Hư hỏng vật lý về mặt phần cứng:
- Máy đang chạy mà thường xuyên bị ngắt điện đột ngột (ảnh hưởng lớn nhất đến ổ cứng).
- Để máy tính lâu ngày không bật lại trong môi trường ẩm ướt.
- Đặt máy trên một chiếc bàn không chắc chắn, khiến máy bị rung lắc trong thời gian dài. Điều này có thể làm hỏng ổ cứng cơ và khiến các cổng kết nối tiếp xúc chập chờn, đặc biệt là khe cắm RAM.
4.
Vệ sinh bụi cũng là một thao tác có thể tác động trực tiếp đến phần cứng. Có một cách nói đùa gọi là “cân bằng bụi và điện”. Có những chiếc máy tính để lâu trong môi trường đầy bụi vẫn chẳng sao, nhưng vừa vệ sinh bụi xong thì lại không thể khởi động. Không phải do tĩnh điện mà có thể là do lúc vệ sinh, bạn vô tình làm rơi hoặc làm tuột linh kiện trên bo mạch chủ. Nếu không rành về việc tháo lắp, bạn chỉ nên dùng máy sấy tóc để thổi bụi nhẹ nhàng. Tuyệt đối không vệ sinh quá mạnh tay. Với laptop, tốt nhất nên đem đến nơi có chuyên môn để vệ sinh.
5.
Chất lỏng đổ vào máy có thể gây hỏng phần cứng. Vì vậy, tuyệt đối không nên đặt bất kỳ loại đồ uống nào ngay trước laptop. Cũng không nên vừa ăn vừa sử dụng laptop, vì có rất nhiều trường hợp vô tình làm đổ đồ ăn hoặc nước uống vào bàn phím.
6.
Hãy để ý đến mèo, chó và trẻ nhỏ trong nhà, chúng đều là những kẻ s–át nh–ân phá hoại phần cứng.
7.
Những thiết bị sau có thể cắm hoặc rút khi máy đang hoạt động:
- Tất cả thiết bị USB;
- Jack âm thanh 3,5 mm và cáp âm thanh quang;
- Cổng mạng Ethernet;
- Các loại cáp hình ảnh DVI/HDMI/VGA/DP. Các ổ cứng hiện đại dùng chuẩn SATA cũng hỗ trợ cắm nóng, nhưng tốt nhất vẫn nên hạn chế làm vậy.
Với những loại thiết bị khác, tốt nhất hãy tắt máy rồi mới rút.
8.
Nếu máy tính được dùng để làm việc thì đừng ép xung!
9.
Có thể dùng bút thử điện để kiểm tra xem vỏ case có bị nhiễm điện hay không. Nếu vỏ máy có điện, có thể hệ thống điện chưa được nối dây tiếp đất hoặc dây tiếp đất không được nối đất đúng cách.
Về phần mềm:
- Nếu bạn đã khá rành về phần mềm và hệ điều hành máy tính, tôi khuyên không nên cài những phần mềm kiểu 360, Antivirus hay các phần mềm “quản gia”. Trừ khi bạn thích tự làm máy tính trở nên rối tung lên. Nếu bạn không rành về máy tính thì chỉ cần chọn và cài một phần mềm loại này là đủ. Nếu bạn không rành về máy tính thì chỉ cài đặt một loại là đủ rồi.
- Ngoài ra, đừng dùng mấy công cụ “tăng tốc” có biểu tượng hình quả cầu nữa, không có tác dụng gì đâu, ngược lại còn khiến ổ cứng phải hoạt động nhiều hơn.
- Chỉ riêng Trình Quản lý tác vụ (Task Manager) tích hợp sẵn của hệ thống cũng đã đủ để tìm ra những chương trình đang chạy bất thường rồi. Nếu vẫn chưa đủ, bạn còn có Trình giám sát tài nguyên (Resource Monitor) và Process Explorer tích hợp sẵn (Phần mềm này còn có thể xác định một cửa sổ quảng cáo hoặc cửa sổ bật lên đang được tiến trình nào tạo ra thông qua mã nhận diện của cửa sổ.)
