Tại sao con người là động vật ăn tạp bậc cao nhưng lại có một cái dạ dày dễ bị tổn thương như vậy?
1.
100g sô-cô-la đen,
100g cá hồi tươi,
100g ớt tươi,
100g thịt xông khói lâu năm,
100g bạch quả (theo nhắc nhở từ phần bình luận xin bổ sung thêm một câu: bạch quả được tính là loại đã để nguyên vỏ và nấu chín, nếu ăn sống 100g thịt quả thì người cũng không chịu nổi mà trú–ng độ-c ch–ết ),
100g rượu Vodka nồng độ cao,
100g cà phê đặc nóng,
100g kem tươi nguyên chất.
Trong tự nhiên không có mấy loài động vật có thể cùng lúc ăn hết đống thực phẩm phía trên, mà phần lớn nếu có thì cũng là voi, cá voi xanh kiểu dựa vào trọng lượng cơ thể để chịu đựng.
Trong khi đó, con người lại bảo: "Chưa no, cho thêm phần nữa đi".
2.
Dạ dày của con người không hề yếu.
Nó trông có vẻ yếu là bởi vì nó nằm trên cơ thể bạn, và bạn biết đau dạ dày mà thôi. Bạn sẽ chẳng bao giờ quan tâm xem một con linh cẩu đốm ở châu Phi có bị viêm dạ dày hay không đâu.
3.
Axit dạ dày của tôi quá nhiều, lần trước uống rượu xong nôn ra tại nhà.
Trên gạch lát sàn phòng khách đã để lại vết ăn mòn gần như vĩnh viễn.
Tôi bị viêm dạ dày từ hồi tiểu học, thế mà bạn bảo với tôi rằng con người có một cái dạ dày rất yếu à?
4.
Bạn ăn đồ hỏng thì cùng lắm là tiêu chảy, chứ động vật mà ăn đồ hỏng là có khi "đăng xuất" luôn đấy.
5.
Khả năng tiêu hóa của dạ dày con người chỉ đứng sau các loài ăn x-ác thối, bạn gọi thế này là yếu sao?
6.
Tất cả đều là do con người tự mình "nghịch dại" rồi lại đổ lỗi cho dạ dày yếu à?
Thành phần chính của dịch vị là axit clohydric (HCl), đây là một loại axit mạnh có tính ăn mòn cao. Ngay cả khi được pha loãng đủ mức, độ pH trong dạ dày vẫn có thể thấp tới mức 2-3. Độ pH thấp như vậy không chỉ giúp làm mềm thức ăn, kích hoạt pepsin để tiêu hóa và phân hủy protein, mà còn có khả năng gây tổn thương cho chính dạ dày.
Vì vậy, để tránh những tổn thương này xảy ra, lượng axit dạ dày tiết ra sẽ thay đổi theo việc ăn uống và nhịp sinh học ngày đêm. Khi dạ dày trống, lượng axit rất ít, độ pH khoảng 7,0–7,2. Đến khi cần ăn, các tế bào tuyến trên thành dạ dày mới liên tục tiết axit. Khi thức ăn đi vào, sẽ giúp làm giảm nồng độ axit, từ đó giảm tổn thương cho dạ dày.
Nhưng như vậy vẫn chưa đủ, thành dạ dày còn tiến hóa ra một lớp niêm mạc đặc biệt - niêm mạc dạ dày.
Giữa lòng dạ dày và niêm mạc tồn tại một hàng rào bảo vệ đặc biệt, có tác dụng bảo vệ dạ dày. Trên niêm mạc có một lượng lớn dịch nhầy glycoprotein với độ nhớt và tính chất gel rất cao. Độ dày của nó khoảng 500 micromet, tuy trông có vẻ mỏng nhưng lại có tác dụng bảo vệ cực mạnh cho thành dạ dày.
Đầu tiên, nó có thể tăng độ trơn giữa các thành dạ dày, giảm tổn thương do thức ăn thô ráp gây ra cho niêm mạc.
Thứ hai, niêm mạc dạ dày không chỉ có các tế bào tuyến tiết axit mà còn có các tế bào tiết ion bicarbonate (HCO3-). Bicarbonate có tính kiềm nhẹ, có thể trung hòa các ion hydro mang tính axit. Các ion bicarbonate trong dạ dày sẽ kết hợp với dịch nhầy tạo thành hàng rào dịch nhầy-bicarbonate, bảo vệ niêm mạc dạ dày khỏi tác hại của axit clohydric và pepsin.
Ngoài ra, các tế bào biểu mô niêm mạc dạ dày sắp xếp rất chặt chẽ, giữa các tế bào liền kề tạo thành lớp lipoprotein, thậm chí có thể trực tiếp ngăn chặn sự xâm nhập của các ion hydro. Đồng thời, các tế bào niêm mạc dạ dày cứ ba ngày lại thay mới một lần, không chỉ ngăn pepsin bám vào mà còn nhanh chóng thay thế tế bào già, sửa chữa tổn thương niêm mạc.
Ngoài niêm mạc, cơ thành dạ dày còn có khả năng co giãn. Khi chúng ta ăn no, dung tích dạ dày có thể mở rộng tới 1200-1600 ml, có thể chứa được đồ vật nặng tới 1.5kg. Dạ dày con người thực tế là một cơ quan cấu tạo từ nhiều lớp cơ, trong các lớp cơ trơn của thành dạ dày có các đám rối thần kinh cơ bắp, nó sẽ giải phóng các xung thần kinh theo chu kỳ, giữ cho thành dạ dày ở trạng thái co nhẹ. Lực co này rất nhỏ, khi thức ăn đi vào, dạ dày sẽ được giãn ra. Và khi thức ăn đi vào ruột non, dạ dày rỗng, nó sẽ lại quay về trạng thái co ban đầu. Đặc tính này của cơ thành dạ dày cũng giúp giảm thiểu các tổn thương cơ học cho dạ dày.
Nhìn chung, dạ dày của con người thực tế sở hữu khả năng tự phục hồi và điều tiết đủ mạnh. Nhưng con người hiện đại lại hút thuốc uống rượu lâu ngày, hoặc là ăn uống vô độ, ăn đồ khẩu vị quá nặng, hoặc là quên cả ăn, chế độ sinh hoạt và ăn uống không điều độ, cộng thêm việc nhiễm vi khuẩn HP (Helicobacter pylori), dẫn đến hàng rào niêm mạc dạ dày bị phá hủy.
Vốn dĩ sau khi hàng rào niêm mạc dạ dày bị phá hủy vẫn có thể tự mình sửa chữa, nhưng nếu cứ tiếp tục "ngược đãi" nó vượt quá tốc độ phục hồi, thì lẽ tự nhiên sẽ dẫn đến viêm loét dạ dày, thậm chí tệ hơn.
1.
100g sô-cô-la đen,
100g cá hồi tươi,
100g ớt tươi,
100g thịt xông khói lâu năm,
100g bạch quả (theo nhắc nhở từ phần bình luận xin bổ sung thêm một câu: bạch quả được tính là loại đã để nguyên vỏ và nấu chín, nếu ăn sống 100g thịt quả thì người cũng không chịu nổi mà trú–ng độ-c ch–ết ),
100g rượu Vodka nồng độ cao,
100g cà phê đặc nóng,
100g kem tươi nguyên chất.
Trong tự nhiên không có mấy loài động vật có thể cùng lúc ăn hết đống thực phẩm phía trên, mà phần lớn nếu có thì cũng là voi, cá voi xanh kiểu dựa vào trọng lượng cơ thể để chịu đựng.
Trong khi đó, con người lại bảo: "Chưa no, cho thêm phần nữa đi".
2.
Dạ dày của con người không hề yếu.
Nó trông có vẻ yếu là bởi vì nó nằm trên cơ thể bạn, và bạn biết đau dạ dày mà thôi. Bạn sẽ chẳng bao giờ quan tâm xem một con linh cẩu đốm ở châu Phi có bị viêm dạ dày hay không đâu.
3.
Axit dạ dày của tôi quá nhiều, lần trước uống rượu xong nôn ra tại nhà.
Trên gạch lát sàn phòng khách đã để lại vết ăn mòn gần như vĩnh viễn.
Tôi bị viêm dạ dày từ hồi tiểu học, thế mà bạn bảo với tôi rằng con người có một cái dạ dày rất yếu à?
4.
Bạn ăn đồ hỏng thì cùng lắm là tiêu chảy, chứ động vật mà ăn đồ hỏng là có khi "đăng xuất" luôn đấy.
5.
Khả năng tiêu hóa của dạ dày con người chỉ đứng sau các loài ăn x-ác thối, bạn gọi thế này là yếu sao?
6.
Tất cả đều là do con người tự mình "nghịch dại" rồi lại đổ lỗi cho dạ dày yếu à?
Thành phần chính của dịch vị là axit clohydric (HCl), đây là một loại axit mạnh có tính ăn mòn cao. Ngay cả khi được pha loãng đủ mức, độ pH trong dạ dày vẫn có thể thấp tới mức 2-3. Độ pH thấp như vậy không chỉ giúp làm mềm thức ăn, kích hoạt pepsin để tiêu hóa và phân hủy protein, mà còn có khả năng gây tổn thương cho chính dạ dày.
Vì vậy, để tránh những tổn thương này xảy ra, lượng axit dạ dày tiết ra sẽ thay đổi theo việc ăn uống và nhịp sinh học ngày đêm. Khi dạ dày trống, lượng axit rất ít, độ pH khoảng 7,0–7,2. Đến khi cần ăn, các tế bào tuyến trên thành dạ dày mới liên tục tiết axit. Khi thức ăn đi vào, sẽ giúp làm giảm nồng độ axit, từ đó giảm tổn thương cho dạ dày.
Nhưng như vậy vẫn chưa đủ, thành dạ dày còn tiến hóa ra một lớp niêm mạc đặc biệt - niêm mạc dạ dày.
Giữa lòng dạ dày và niêm mạc tồn tại một hàng rào bảo vệ đặc biệt, có tác dụng bảo vệ dạ dày. Trên niêm mạc có một lượng lớn dịch nhầy glycoprotein với độ nhớt và tính chất gel rất cao. Độ dày của nó khoảng 500 micromet, tuy trông có vẻ mỏng nhưng lại có tác dụng bảo vệ cực mạnh cho thành dạ dày.
Đầu tiên, nó có thể tăng độ trơn giữa các thành dạ dày, giảm tổn thương do thức ăn thô ráp gây ra cho niêm mạc.
Thứ hai, niêm mạc dạ dày không chỉ có các tế bào tuyến tiết axit mà còn có các tế bào tiết ion bicarbonate (HCO3-). Bicarbonate có tính kiềm nhẹ, có thể trung hòa các ion hydro mang tính axit. Các ion bicarbonate trong dạ dày sẽ kết hợp với dịch nhầy tạo thành hàng rào dịch nhầy-bicarbonate, bảo vệ niêm mạc dạ dày khỏi tác hại của axit clohydric và pepsin.
Ngoài ra, các tế bào biểu mô niêm mạc dạ dày sắp xếp rất chặt chẽ, giữa các tế bào liền kề tạo thành lớp lipoprotein, thậm chí có thể trực tiếp ngăn chặn sự xâm nhập của các ion hydro. Đồng thời, các tế bào niêm mạc dạ dày cứ ba ngày lại thay mới một lần, không chỉ ngăn pepsin bám vào mà còn nhanh chóng thay thế tế bào già, sửa chữa tổn thương niêm mạc.
Ngoài niêm mạc, cơ thành dạ dày còn có khả năng co giãn. Khi chúng ta ăn no, dung tích dạ dày có thể mở rộng tới 1200-1600 ml, có thể chứa được đồ vật nặng tới 1.5kg. Dạ dày con người thực tế là một cơ quan cấu tạo từ nhiều lớp cơ, trong các lớp cơ trơn của thành dạ dày có các đám rối thần kinh cơ bắp, nó sẽ giải phóng các xung thần kinh theo chu kỳ, giữ cho thành dạ dày ở trạng thái co nhẹ. Lực co này rất nhỏ, khi thức ăn đi vào, dạ dày sẽ được giãn ra. Và khi thức ăn đi vào ruột non, dạ dày rỗng, nó sẽ lại quay về trạng thái co ban đầu. Đặc tính này của cơ thành dạ dày cũng giúp giảm thiểu các tổn thương cơ học cho dạ dày.
Nhìn chung, dạ dày của con người thực tế sở hữu khả năng tự phục hồi và điều tiết đủ mạnh. Nhưng con người hiện đại lại hút thuốc uống rượu lâu ngày, hoặc là ăn uống vô độ, ăn đồ khẩu vị quá nặng, hoặc là quên cả ăn, chế độ sinh hoạt và ăn uống không điều độ, cộng thêm việc nhiễm vi khuẩn HP (Helicobacter pylori), dẫn đến hàng rào niêm mạc dạ dày bị phá hủy.
Vốn dĩ sau khi hàng rào niêm mạc dạ dày bị phá hủy vẫn có thể tự mình sửa chữa, nhưng nếu cứ tiếp tục "ngược đãi" nó vượt quá tốc độ phục hồi, thì lẽ tự nhiên sẽ dẫn đến viêm loét dạ dày, thậm chí tệ hơn.
