Tôi có thể khuyên bạn điều gì đây?
Trước đây tôi rất thích khuyên người khác.
Những năm đầu mới bước vào con đường tu hành, đọc được vài quyển kinh, hiểu thêm vài đạo lý, tôi liền cảm thấy rất nhiều nỗi khổ trên đời thực ra đều có cách hóa giải.
Có người đau khổ vì tình, tôi khuyên họ hãy nhìn nhẹ mọi chuyện.
Có người lo lắng vì tiền bạc, tôi khuyên họ nên biết đủ.
Có người bị người thân, bạn bè phụ bạc, tôi khuyên họ đừng oán hận.
Khi ấy, tôi luôn nghĩ rằng chỉ cần giảng rõ đạo lý cho người ta, tự nhiên họ sẽ tỉnh ngộ.
Sau này sư phụ nghe tôi khuyên người khác mấy lần, chỉ nói một câu: “Con làm sao biết được, bây giờ họ đã đến lúc phải tỉnh?”
Lúc đó tôi không hiểu. Tôi nghĩ, nếu đã nhìn thấy người khác đang đi về phía một cái hố, tại sao không thể kéo họ lại một chút?
Rõ ràng biết phía trước là bức tường, tại sao cứ phải đợi người ta đâm đến đầu rơi máu chảy mới chịu dừng?
Sư phụ không tranh luận với tôi, chỉ bảo tôi ra phía sau sân nhìn cây mơ già. Năm ấy vừa đầu xuân, trên cây mới nhú được vài chồi non.
Tôi đứng nhìn hồi lâu mà chẳng thấy có gì đặc biệt.
Sư phụ hỏi tôi: “Con có thể khiến nó hôm nay nở hoa không?”
Tôi nói không thể. “Vậy con đứng bên cạnh nó, nói cho nó nghe đạo lý về việc phải nở hoa cả đêm, có ích gì không?”
Tôi im lặng.
Những năm qua gặp ngày càng nhiều người, tôi mới dần hiểu ra, con người thật ra cũng chẳng khác cỏ cây là bao.
Có người tháng 3 đã nở hoa, có người đến tháng 5 mới chịu đâm chồi.
Có người chỉ cần nghe một câu là tỉnh ngộ, có người nhất định phải đâm vào tường vài lần, chịu thiệt vài lần, đánh mất một vài thứ, rồi mới chịu ngoảnh đầu nhìn lại con đường mình đã đi.
Không phải họ ngu ngốc. Chỉ là thời điểm của họ chưa đến.
Trong Đạo Đức Kinh có câu: “Sinh nhi bất hữu, vi nhi bất thị, trưởng nhi bất tể.” (Sinh ra mà không chiếm hữu, làm mà không cậy công, nuôi lớn mà không làm chủ)
Ngày trước điều tôi không hiểu nhất chính là chữ "tể" cuối cùng ấy. Sau này mới hiểu, bạn thật lòng mong một người tốt lên, cũng không thể vì thế mà thay họ quyết định phải sống thế nào.
Con đường bạn cho là đúng, có lẽ chỉ là con đường hợp với bạn. Bạn đã đi qua đường núi, biết chỗ nào có hố, nhưng họ cứ muốn tự mình giẫm vào xem thử, thì đó cũng là trải nghiệm của họ.
Tu hành càng lâu, tôi càng ít khuyên người khác. Khách hành hương đến đạo quán kể khổ, phần lớn thời gian tôi chỉ ngồi nghe.
Có người nói chồng thay lòng, hỏi tôi có nên ly hôn hay không.
Có người nói làm ăn thua lỗ, hỏi tôi có nên tiếp tục cố gắng hay không.
Có người nói con cái không nghe lời, đã mấy năm rồi hai bên chưa từng nói với nhau được một câu tử tế.
Cũng có người ngồi trước mặt tôi, hết lần này đến lần khác kể về một người đã rời xa họ từ rất nhiều năm trước.
Cuối cùng họ đều hỏi: “Đạo trưởng, ông nói xem tôi nên làm gì?”
Ngày trước tôi sẽ cho họ một câu trả lời. Bây giờ tôi thường chỉ nói: “Anh cứ ngồi đây một lát.”
Trên bàn có trà thì rót một chén trà. Không có trà thì cùng ngồi. Gió núi từ cửa thổi vào, chuông đồng nơi góc mái ngân hai tiếng, bóng cây chầm chậm dịch qua trên nền gạch xanh. Nhiều người ban đầu nói không ngừng, nói đến sau giọng nhỏ dần, cuối cùng tự mình lặng xuống.
Lạ ở chỗ, một khi con người thật sự tĩnh lại, rất nhiều câu hỏi thực ra không cần ai trả lời. Họ tự biết đáp án. Chỉ là đáp án ấy quá đau, nên nhất thời họ không muốn thừa nhận.
Tại sao con người thích hỏi người khác phải làm thế nào?
Nhiều khi không phải thật sự không biết làm thế nào, mà là mong có ai đó gánh thay mình hậu quả của lựa chọn ấy.
Muốn rời đi, lại sợ sau này hối hận. Muốn ở lại, nhưng không nuốt nổi ấm ức trong lòng. Thế là đi hỏi khắp nơi, hỏi bạn bè, hỏi cha mẹ, hỏi thần linh, hỏi số mệnh, chỉ mong giữa trời đất có một tiếng nói thay mình cất lên: "Cứ làm vậy đi, sai cũng không trách bạn."
Nhưng cuộc đời làm gì có chuyện như thế.
Kinh Thanh Tĩnh có câu: "Nhân thần hiếu thanh, nhi tâm nhiễu chi; nhân tâm hiếu tĩnh, nhi dục khiên chi." (Thần của người vốn ưa trong, nhưng tâm quấy nhiễu nó. Tâm của người vốn ưa tĩnh, nhưng dục vọng lôi kéo nó đi)
Nhiều chuyện vốn không phức tạp đến thế, chỉ là do trong lòng muốn quá nhiều thứ. Vừa muốn có được, lại không chịu trả cái giá của việc có được; vừa muốn buông bỏ, lại tiếc nuối khoảng trống sau khi buông.
Thế là tâm loạn.
Có một mùa đông, một người trẻ tuổi đến tìm tôi. Cậu ấy làm ăn dưới chân núi, thua lỗ khá nhiều tiền. Người nhà đều khuyên cậu đừng làm nữa.
Cậu ngồi bên lò sưởi, hết lần này đến lần khác hỏi tôi: “Đạo trưởng, ông cho tôi một câu chắc chắn đi. Rốt cuộc tôi có nên tiếp tục không?”
Tôi hỏi: "Cậu có muốn tiếp tục không?"
Cậu nói: "Muốn."
"Vậy sao còn hỏi tôi?"
Cậu ngẩn ra một lúc, rồi nói: "Tôi sợ thua."
Tôi bỏ thêm một cục than vào lò, nói: "Vậy thì không phải hỏi có nên tiếp tục hay không, mà là hỏi có con đường nào không thua hay không."
Cậu im lặng rất lâu.
Ngày hôm đó, tôi không khuyên cậu tiếp tục, cũng không khuyên cậu từ bỏ. Trước khi rời đi, cậu đứng rất lâu trong sân. Sau nghe nói cậu vẫn làm tiếp, năm thứ 2 lại lỗ thêm chút, năm thứ 3 mới dần hồi lại.
Vài năm sau cậu lại lên núi, mang cho tôi một túi quýt. Cậu nói: "May mà năm đó thầy không khuyên tôi."
Tôi cười hỏi vì sao. Cậu nói, nếu năm đó tôi khuyên cậu kiên trì, sau này lúc mất tiền nhất định sẽ trách tôi; nếu tôi khuyên cậu từ bỏ, mấy năm nay cậu lại nhất định sẽ nghĩ, hồi đó nếu cố thêm chút nữa liệu có khác không.
Nhưng hôm ấy, tôi chẳng nói gì cả. Nên sau này mỗi bước đi, đều là tự cậu ấy bước. Thua cũng là của mình, thắng cũng là của mình.
Có lẽ đó chính là lúc con người thật sự bắt đầu trưởng thành, không còn vội tìm một ai đó thay mình chứng minh lựa chọn là đúng, cũng không còn vì kết quả không tốt mà quay lại oán hận chính mình của ngày ra quyết định.
Đạo gia nói "tự nhiên".
Tự nhiên không phải là tùy tiện, cũng không phải nằm đó chẳng làm gì. Chữ "tự nhiên" này, là để một việc diễn ra theo đúng dáng vẻ vốn có của nó, để một người hiểu ra theo đúng thời khắc của riêng họ.
Đào trên núi lúc còn xanh, bạn ngày ngày nhìn chằm chằm, nó cũng chẳng ngọt. Bạn chê nó chín chậm, hái xuống đặt lên bàn, vài hôm sau tuy cũng mềm, nhưng vị ngọt ấy bao giờ cũng thiếu đi một chút gì đó.
Con người cũng vậy.
Có những đạo lý, người khác nói với bạn một trăm lần, vẫn chỉ là lời của người khác. Chỉ đến một ngày bạn thật sự từng mất, từng đau, từng một mình ngồi rất lâu trong đêm khuya, bỗng nhiên nghĩ thông, thì câu nói ấy mới thật sự trở thành của bạn.
Nên bây giờ có người tâm sự với tôi, tôi rất ít khi nói "bạn nên…" vì chữ "nên" ấy nặng quá.
Tôi không phải họ, chưa từng đi con đường họ đã đi, chưa từng yêu người họ đã yêu, chưa từng mất ngủ trong đêm của họ, cũng chưa từng gánh thay họ những điều không thể nói với người ngoài. Tôi dựa vào đâu mà chỉ nghe vài câu, đã thay họ sắp đặt nửa đời còn lại?
Nhiều nhất cũng chỉ là ngồi cùng họ một lát. Đôi khi tôi còn cảm thấy, thứ con người thật sự cần trong cả một đời, không phải là nhiều lời chỉ dẫn đến thế.
Thường thì chỉ cần, lúc rối bời nhất, có một nơi để ngồi xuống; lúc khó chịu đựng nhất, có một người không vội phán xét; sau khi nói ra một mớ lời lộn xộn đảo điên, đối phương vẫn rót thêm cho bạn một chén trà nóng.
Như thế là đủ rồi.
Đạo Đức Kinh nói: "Tri giả bất ngôn, ngôn giả bất tri" (người biết thì không nói, người nói thì không biết).
Hồi trẻ đọc đến đây, tưởng rằng người thật sự có trí tuệ đều nên im lặng. Sau mới phát hiện, không phải là không được nói, mà là biết khi nào không cần nói.
Người ta đang vượt kiếp nạn của họ, bạn đứng trên bờ hô hoán một trăm câu cách bơi, chẳng bằng để họ tự vùng vẫy vài cái. Nước sặc vào mũi, họ tự khắc biết cách ngẩng đầu. Đương nhiên, đây không phải là lạnh lùng.
Nếu thật có người rơi xuống nước, tôi vẫn sẽ đưa tay; nếu có người đi đến bờ vực, tôi cũng sẽ gọi họ lại. Tôi ngày càng tôn trọng những đường vòng, những lầm yêu, những được mất, hợp tan trong đời người và ngày càng không muốn can thiệp thô bạo.
Bởi sau này tôi mới hiểu, có những đường vòng bản thân nó cũng là một con đường. Có những người bước vào đời bạn chỉ để dạy bạn một điều. Có những mất mát, nếu không thực sự trải qua một lần, bạn sẽ mãi không biết mình thật sự trân trọng điều gì.
Bạn nhìn lại mình mấy năm nay, có lẽ cũng sẽ nhận ra, những chuyện ngày trước ai khuyên thế nào cũng không lay chuyển được bạn, sau này đều là tự bạn bỗng nhiên nghĩ thông.
Chẳng có khoảnh khắc nào long trời lở đất cả.
Có thể chỉ là một buổi sáng nào đó tỉnh dậy, bỗng không muốn nhắn tin cho người ấy nữa. Là sau một lần cãi vã, bỗng thấy giải thích cũng chẳng còn ý nghĩa. Một buổi chiều bình thường nào đó đi trên đường, gió thổi qua, bạn bỗng thấy chuyện đã giày vò mình mấy năm trời, hình như cũng chỉ đến thế mà thôi.
Khoảnh khắc đó chẳng có ai khuyên bạn nhưng bạn vẫn buông được, đó là bởi thời điểm của bạn đã đến.
Giờ đây tôi mỗi ngày quét sân, thấy lá rụng cũng không vội quét. Có khi buổi sáng quét sạch, buổi chiều gió thổi, lại rụng đầy một sân. Ban đầu thấy phiền, sau thấy như thế mới là bình thường.
Cây nếu không rụng lá, mầm non năm sau mọc ở đâu?
Con người cũng vậy. Có những chuyện cũ, cứ để nó ở lại một thời gian. Có những chấp niệm, bạn cũng không cần ngày ngày ép mình buông bỏ.
Thật đến lúc phải đi, nó sẽ tự đi. Như chiếc lá cuối cùng của mùa thu, gió thậm chí chẳng cần lớn, chỉ khẽ một cái, nó đã rời cành.
Nên sau này nếu bạn lên núi tìm tôi, nói rằng dạo này bạn rất khổ, không biết phải làm sao, có lẽ tôi vẫn sẽ không cho bạn một câu trả lời nào.
Tôi sẽ rót cho bạn một chén trà. Bạn muốn nói, tôi sẽ nghe. Bạn không muốn nói, chúng ta cứ ngồi dưới hiên, nhìn núi một lát, nhìn mây một lát.
Đợi trà nguội, trời tối, lúc bạn đứng dậy chuẩn bị xuống núi, có lẽ vẫn chưa biết câu trả lời. Không sao. Đi từ từ thôi.
Đường núi rất dài.
Câu trả lời đôi khi không ở trên núi, mà ở trên con đường bạn trở về.
Trước đây tôi rất thích khuyên người khác.
Những năm đầu mới bước vào con đường tu hành, đọc được vài quyển kinh, hiểu thêm vài đạo lý, tôi liền cảm thấy rất nhiều nỗi khổ trên đời thực ra đều có cách hóa giải.
Có người đau khổ vì tình, tôi khuyên họ hãy nhìn nhẹ mọi chuyện.
Có người lo lắng vì tiền bạc, tôi khuyên họ nên biết đủ.
Có người bị người thân, bạn bè phụ bạc, tôi khuyên họ đừng oán hận.
Khi ấy, tôi luôn nghĩ rằng chỉ cần giảng rõ đạo lý cho người ta, tự nhiên họ sẽ tỉnh ngộ.
Sau này sư phụ nghe tôi khuyên người khác mấy lần, chỉ nói một câu: “Con làm sao biết được, bây giờ họ đã đến lúc phải tỉnh?”
Lúc đó tôi không hiểu. Tôi nghĩ, nếu đã nhìn thấy người khác đang đi về phía một cái hố, tại sao không thể kéo họ lại một chút?
Rõ ràng biết phía trước là bức tường, tại sao cứ phải đợi người ta đâm đến đầu rơi máu chảy mới chịu dừng?
Sư phụ không tranh luận với tôi, chỉ bảo tôi ra phía sau sân nhìn cây mơ già. Năm ấy vừa đầu xuân, trên cây mới nhú được vài chồi non.
Tôi đứng nhìn hồi lâu mà chẳng thấy có gì đặc biệt.
Sư phụ hỏi tôi: “Con có thể khiến nó hôm nay nở hoa không?”
Tôi nói không thể. “Vậy con đứng bên cạnh nó, nói cho nó nghe đạo lý về việc phải nở hoa cả đêm, có ích gì không?”
Tôi im lặng.
Những năm qua gặp ngày càng nhiều người, tôi mới dần hiểu ra, con người thật ra cũng chẳng khác cỏ cây là bao.
Có người tháng 3 đã nở hoa, có người đến tháng 5 mới chịu đâm chồi.
Có người chỉ cần nghe một câu là tỉnh ngộ, có người nhất định phải đâm vào tường vài lần, chịu thiệt vài lần, đánh mất một vài thứ, rồi mới chịu ngoảnh đầu nhìn lại con đường mình đã đi.
Không phải họ ngu ngốc. Chỉ là thời điểm của họ chưa đến.
Trong Đạo Đức Kinh có câu: “Sinh nhi bất hữu, vi nhi bất thị, trưởng nhi bất tể.” (Sinh ra mà không chiếm hữu, làm mà không cậy công, nuôi lớn mà không làm chủ)
Ngày trước điều tôi không hiểu nhất chính là chữ "tể" cuối cùng ấy. Sau này mới hiểu, bạn thật lòng mong một người tốt lên, cũng không thể vì thế mà thay họ quyết định phải sống thế nào.
Con đường bạn cho là đúng, có lẽ chỉ là con đường hợp với bạn. Bạn đã đi qua đường núi, biết chỗ nào có hố, nhưng họ cứ muốn tự mình giẫm vào xem thử, thì đó cũng là trải nghiệm của họ.
Tu hành càng lâu, tôi càng ít khuyên người khác. Khách hành hương đến đạo quán kể khổ, phần lớn thời gian tôi chỉ ngồi nghe.
Có người nói chồng thay lòng, hỏi tôi có nên ly hôn hay không.
Có người nói làm ăn thua lỗ, hỏi tôi có nên tiếp tục cố gắng hay không.
Có người nói con cái không nghe lời, đã mấy năm rồi hai bên chưa từng nói với nhau được một câu tử tế.
Cũng có người ngồi trước mặt tôi, hết lần này đến lần khác kể về một người đã rời xa họ từ rất nhiều năm trước.
Cuối cùng họ đều hỏi: “Đạo trưởng, ông nói xem tôi nên làm gì?”
Ngày trước tôi sẽ cho họ một câu trả lời. Bây giờ tôi thường chỉ nói: “Anh cứ ngồi đây một lát.”
Trên bàn có trà thì rót một chén trà. Không có trà thì cùng ngồi. Gió núi từ cửa thổi vào, chuông đồng nơi góc mái ngân hai tiếng, bóng cây chầm chậm dịch qua trên nền gạch xanh. Nhiều người ban đầu nói không ngừng, nói đến sau giọng nhỏ dần, cuối cùng tự mình lặng xuống.
Lạ ở chỗ, một khi con người thật sự tĩnh lại, rất nhiều câu hỏi thực ra không cần ai trả lời. Họ tự biết đáp án. Chỉ là đáp án ấy quá đau, nên nhất thời họ không muốn thừa nhận.
Tại sao con người thích hỏi người khác phải làm thế nào?
Nhiều khi không phải thật sự không biết làm thế nào, mà là mong có ai đó gánh thay mình hậu quả của lựa chọn ấy.
Muốn rời đi, lại sợ sau này hối hận. Muốn ở lại, nhưng không nuốt nổi ấm ức trong lòng. Thế là đi hỏi khắp nơi, hỏi bạn bè, hỏi cha mẹ, hỏi thần linh, hỏi số mệnh, chỉ mong giữa trời đất có một tiếng nói thay mình cất lên: "Cứ làm vậy đi, sai cũng không trách bạn."
Nhưng cuộc đời làm gì có chuyện như thế.
Kinh Thanh Tĩnh có câu: "Nhân thần hiếu thanh, nhi tâm nhiễu chi; nhân tâm hiếu tĩnh, nhi dục khiên chi." (Thần của người vốn ưa trong, nhưng tâm quấy nhiễu nó. Tâm của người vốn ưa tĩnh, nhưng dục vọng lôi kéo nó đi)
Nhiều chuyện vốn không phức tạp đến thế, chỉ là do trong lòng muốn quá nhiều thứ. Vừa muốn có được, lại không chịu trả cái giá của việc có được; vừa muốn buông bỏ, lại tiếc nuối khoảng trống sau khi buông.
Thế là tâm loạn.
Có một mùa đông, một người trẻ tuổi đến tìm tôi. Cậu ấy làm ăn dưới chân núi, thua lỗ khá nhiều tiền. Người nhà đều khuyên cậu đừng làm nữa.
Cậu ngồi bên lò sưởi, hết lần này đến lần khác hỏi tôi: “Đạo trưởng, ông cho tôi một câu chắc chắn đi. Rốt cuộc tôi có nên tiếp tục không?”
Tôi hỏi: "Cậu có muốn tiếp tục không?"
Cậu nói: "Muốn."
"Vậy sao còn hỏi tôi?"
Cậu ngẩn ra một lúc, rồi nói: "Tôi sợ thua."
Tôi bỏ thêm một cục than vào lò, nói: "Vậy thì không phải hỏi có nên tiếp tục hay không, mà là hỏi có con đường nào không thua hay không."
Cậu im lặng rất lâu.
Ngày hôm đó, tôi không khuyên cậu tiếp tục, cũng không khuyên cậu từ bỏ. Trước khi rời đi, cậu đứng rất lâu trong sân. Sau nghe nói cậu vẫn làm tiếp, năm thứ 2 lại lỗ thêm chút, năm thứ 3 mới dần hồi lại.
Vài năm sau cậu lại lên núi, mang cho tôi một túi quýt. Cậu nói: "May mà năm đó thầy không khuyên tôi."
Tôi cười hỏi vì sao. Cậu nói, nếu năm đó tôi khuyên cậu kiên trì, sau này lúc mất tiền nhất định sẽ trách tôi; nếu tôi khuyên cậu từ bỏ, mấy năm nay cậu lại nhất định sẽ nghĩ, hồi đó nếu cố thêm chút nữa liệu có khác không.
Nhưng hôm ấy, tôi chẳng nói gì cả. Nên sau này mỗi bước đi, đều là tự cậu ấy bước. Thua cũng là của mình, thắng cũng là của mình.
Có lẽ đó chính là lúc con người thật sự bắt đầu trưởng thành, không còn vội tìm một ai đó thay mình chứng minh lựa chọn là đúng, cũng không còn vì kết quả không tốt mà quay lại oán hận chính mình của ngày ra quyết định.
Đạo gia nói "tự nhiên".
Tự nhiên không phải là tùy tiện, cũng không phải nằm đó chẳng làm gì. Chữ "tự nhiên" này, là để một việc diễn ra theo đúng dáng vẻ vốn có của nó, để một người hiểu ra theo đúng thời khắc của riêng họ.
Đào trên núi lúc còn xanh, bạn ngày ngày nhìn chằm chằm, nó cũng chẳng ngọt. Bạn chê nó chín chậm, hái xuống đặt lên bàn, vài hôm sau tuy cũng mềm, nhưng vị ngọt ấy bao giờ cũng thiếu đi một chút gì đó.
Con người cũng vậy.
Có những đạo lý, người khác nói với bạn một trăm lần, vẫn chỉ là lời của người khác. Chỉ đến một ngày bạn thật sự từng mất, từng đau, từng một mình ngồi rất lâu trong đêm khuya, bỗng nhiên nghĩ thông, thì câu nói ấy mới thật sự trở thành của bạn.
Nên bây giờ có người tâm sự với tôi, tôi rất ít khi nói "bạn nên…" vì chữ "nên" ấy nặng quá.
Tôi không phải họ, chưa từng đi con đường họ đã đi, chưa từng yêu người họ đã yêu, chưa từng mất ngủ trong đêm của họ, cũng chưa từng gánh thay họ những điều không thể nói với người ngoài. Tôi dựa vào đâu mà chỉ nghe vài câu, đã thay họ sắp đặt nửa đời còn lại?
Nhiều nhất cũng chỉ là ngồi cùng họ một lát. Đôi khi tôi còn cảm thấy, thứ con người thật sự cần trong cả một đời, không phải là nhiều lời chỉ dẫn đến thế.
Thường thì chỉ cần, lúc rối bời nhất, có một nơi để ngồi xuống; lúc khó chịu đựng nhất, có một người không vội phán xét; sau khi nói ra một mớ lời lộn xộn đảo điên, đối phương vẫn rót thêm cho bạn một chén trà nóng.
Như thế là đủ rồi.
Đạo Đức Kinh nói: "Tri giả bất ngôn, ngôn giả bất tri" (người biết thì không nói, người nói thì không biết).
Hồi trẻ đọc đến đây, tưởng rằng người thật sự có trí tuệ đều nên im lặng. Sau mới phát hiện, không phải là không được nói, mà là biết khi nào không cần nói.
Người ta đang vượt kiếp nạn của họ, bạn đứng trên bờ hô hoán một trăm câu cách bơi, chẳng bằng để họ tự vùng vẫy vài cái. Nước sặc vào mũi, họ tự khắc biết cách ngẩng đầu. Đương nhiên, đây không phải là lạnh lùng.
Nếu thật có người rơi xuống nước, tôi vẫn sẽ đưa tay; nếu có người đi đến bờ vực, tôi cũng sẽ gọi họ lại. Tôi ngày càng tôn trọng những đường vòng, những lầm yêu, những được mất, hợp tan trong đời người và ngày càng không muốn can thiệp thô bạo.
Bởi sau này tôi mới hiểu, có những đường vòng bản thân nó cũng là một con đường. Có những người bước vào đời bạn chỉ để dạy bạn một điều. Có những mất mát, nếu không thực sự trải qua một lần, bạn sẽ mãi không biết mình thật sự trân trọng điều gì.
Bạn nhìn lại mình mấy năm nay, có lẽ cũng sẽ nhận ra, những chuyện ngày trước ai khuyên thế nào cũng không lay chuyển được bạn, sau này đều là tự bạn bỗng nhiên nghĩ thông.
Chẳng có khoảnh khắc nào long trời lở đất cả.
Có thể chỉ là một buổi sáng nào đó tỉnh dậy, bỗng không muốn nhắn tin cho người ấy nữa. Là sau một lần cãi vã, bỗng thấy giải thích cũng chẳng còn ý nghĩa. Một buổi chiều bình thường nào đó đi trên đường, gió thổi qua, bạn bỗng thấy chuyện đã giày vò mình mấy năm trời, hình như cũng chỉ đến thế mà thôi.
Khoảnh khắc đó chẳng có ai khuyên bạn nhưng bạn vẫn buông được, đó là bởi thời điểm của bạn đã đến.
Giờ đây tôi mỗi ngày quét sân, thấy lá rụng cũng không vội quét. Có khi buổi sáng quét sạch, buổi chiều gió thổi, lại rụng đầy một sân. Ban đầu thấy phiền, sau thấy như thế mới là bình thường.
Cây nếu không rụng lá, mầm non năm sau mọc ở đâu?
Con người cũng vậy. Có những chuyện cũ, cứ để nó ở lại một thời gian. Có những chấp niệm, bạn cũng không cần ngày ngày ép mình buông bỏ.
Thật đến lúc phải đi, nó sẽ tự đi. Như chiếc lá cuối cùng của mùa thu, gió thậm chí chẳng cần lớn, chỉ khẽ một cái, nó đã rời cành.
Nên sau này nếu bạn lên núi tìm tôi, nói rằng dạo này bạn rất khổ, không biết phải làm sao, có lẽ tôi vẫn sẽ không cho bạn một câu trả lời nào.
Tôi sẽ rót cho bạn một chén trà. Bạn muốn nói, tôi sẽ nghe. Bạn không muốn nói, chúng ta cứ ngồi dưới hiên, nhìn núi một lát, nhìn mây một lát.
Đợi trà nguội, trời tối, lúc bạn đứng dậy chuẩn bị xuống núi, có lẽ vẫn chưa biết câu trả lời. Không sao. Đi từ từ thôi.
Đường núi rất dài.
Câu trả lời đôi khi không ở trên núi, mà ở trên con đường bạn trở về.
