Trận cầu đáng hổ thẹn nhất trong lịch sử World Cup
Ngày 2.6.1962, tại vòng bảng World Cup diễn ra cuộc so tài xấu xí giữa Chile và Ý, về sau được mệnh danh là "Trận chiến Santiago". Bình luận viên người Anh David Coleman đã nhận xét trên đài BBC: "Đây là màn trình diễn ngu ngốc, ghê tởm, bạo lực và đáng hổ thẹn nhất trong lịch sử môn bóng đá thế giới"... Trận đấu này đã biến toàn bộ World Cup 1962 thành một thảm họa, nhưng đã dẫn đến một trong những thay đổi quan trọng nhất trong luật bóng đá.
Mâu thuẫn giữa Chile và Ý đã bắt đầu từ rất lâu trước khi trận đấu khai màn. Năm 1956, vượt qua Argentina, Chile lần đầu tiên giành được quyền đăng cai World Cup (Chile nhận được 32 phiếu bầu, Argentina - chỉ 11 phiếu). Người dân Chile vô cùng phấn khởi trước cơ hội khẳng định tên tuổi trên vũ đài thể thao quốc tế.
Chile đối mặt với một nhiệm vụ khó khăn: xây dựng toàn bộ cơ sở hạ tầng cần thiết, cải thiện đường sá, sân vận động và hệ thống giao thông… trong thời gian ngắn nhất có thể. Cả nước sục sôi chuẩn bị cho World Cup 1962.
1. Vụ bê bối quốc tế
Công tác chuẩn bị đang được tiến hành ráo riết, mọi thứ dự kiến sẽ hoàn tất kịp thời cho lễ khai mạc giải đấu. Tuy nhiên, vào ngày 22.5.1960, đất nước này đã phải hứng chịu trận động đất lớn khủng khiếp (9,5 độ Richter), phá hủy phần lớn cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng nặng nề đến công tác chuẩn bị cho World Cup. Số liệu chính thức cho thấy 1.665 người chết và khoảng 3.000 người bị thương, nhưng con số thực tế có thể còn thảm khốc hơn nhiều.
Đối với một quốc gia vốn đã gặp khó khăn về kinh tế, thiệt hại do trận động đất gây ra, ước tính từ 3-6 tỷ đô la, là một cú sốc nghiêm trọng. Bốn trong số tám sân vận động dự kiến tổ chức các trận đấu World Cup đã bị hư hại nghiêm trọng và không thể sử dụng được.
Sau thảm họa đó, Argentina lên tiếng kêu gọi FIFA chuyển giao quyền tổ chức giải vô địch cho họ, nhưng chủ tịch Liên đoàn bóng đá Chile, Carlos Dittborn, đã đáp lại bằng câu nói nổi tiếng của mình, thán ngữ này sau đó trở thành khẩu hiệu không chính thức của giải đấu:
"Hãy để chúng tôi giữ lại World Cup, Chile chẳng còn gì khác!"
Đến năm 1962, cả hai thành phố đều đã cải tạo sân vận động bóng đá của mình, và Braden Copper, một công ty khai thác đồng của Mỹ có trụ sở tại Chile, đã cho phép sử dụng sân vận động không bị hư hại của họ ở Rancagua cho các trận đấu. Bảy sân vận động đã được xác nhận là đủ cho World Cup.
Đáng tiếc, Dittborn lại không kịp chứng kiến thành quả từ những nỗ lực của mình - ông qua đời một tháng trước khi giải vô địch bắt đầu ở tuổi 38.
Nỗ lực tái thiết đất nước từ con số không đã khơi dậy lòng yêu nước mạnh mẽ trên khắp Chile. Sự kiên cường và đoàn kết của quốc gia đã nhận được sự ngưỡng mộ trên toàn thế giới, nhưng vẫn có những người chỉ trích đến cùng ý tưởng đăng cai World Cup tại đất nước này.
Ngay trước khi giải đấu bắt đầu, hai nhà báo người Ý, Antonio Ghirelli và Corrado Pizzinelli, đã đăng một loạt bài báo trên các tờ báo quốc gia La Nazione và Corriere della Sera, mô tả Santiago là một vùng hẻo lánh mông muội, nơi "điện thoại không hoạt động, taxi hiếm như chồng chung thủy, dịch vụ điện tín đến châu Âu tốn rất nhiều tiền, và thư từ mất năm ngày mới đến nơi". Thêm vào đó, họ còn viết rằng người Chile "èo uột vì suy dinh dưỡng, mù chữ, nghiện rượu và nghèo đói".
Kết quả, ngay cả trước khi trận đấu giữa Chile và Ý bắt đầu, căng thẳng đã bị đẩy lên cao, kể cả giữa các cầu thủ. Vào ngày 2 tháng 6, họ sẽ đối đầu trên sân, dưới sự chứng kiến của hơn 66.000 khán giả.
2. Khi cầu thủ tung quyền cước không nhắm vào trái bóng
Liên đoàn bóng đá Ý, nhận thức được rằng trận đấu với Chile sẽ không diễn ra suôn sẻ, đã đệ đơn khiếu nại về việc phân công một trọng tài người Tây Ban Nha cho trận đấu có sự tham gia của một đội bóng nói tiếng Tây Ban Nha. FIFA đã nhượng bộ, thay người cầm còi bằng trọng tài người Anh giàu kinh nghiệm Ken Aston – nhưng người Ý cũng không hài lòng với sự lựa chọn này, vì ông ta đã điều khiển trận đấu đầu tiên của các cầu thủ Chile, với kết quả thắng 3-1 trước Thụy Sĩ. Tuy nhiên, Ý không được phép kháng cáo lần thứ hai.
Đây cũng là trận đấu thứ hai của đội tuyển Ý, sau trận hòa 0-0 với Đức ở trận trước. Ngay cả trước khi tiếng còi khai cuộc vang lên, hai đội đã lời qua tiếng lại, và chỉ 12 giây sau khi trận đấu bắt đầu, trọng tài Ken Aston đã cất còi cho pha phạm lỗi đầu tiên của cầu thủ Ý.
Bốn phút sau, để đáp trả một pha phạm lỗi khác, lần này là của cầu thủ người Chile Honorino Landa, tiền vệ người Ý Giorgio Ferrini đã đá vào đối thủ ngay trước mặt trọng tài, khiến anh ta bị trọng tài truất quyền thi đấu. Tuy nhiên, Ferrini không chịu rời sân – giữa những tiếng la ó của khán giả, anh ta vẫn gân cổ cãi lại trọng tài. Tình hình trở nên hỗn loạn. Sau 10 phút đàm phán căng thẳng, cầu thủ người Ý đã bị cảnh sát Chile hộ tống ra khỏi sân.
Diễn biến trận đấu vẫn không thay đổi sau khi tạm dừng. Tờ Daily Mirror của Anh viết: "Sân cỏ nhanh chóng trở thành chiến trường: các cầu thủ quên mất trái bóng và chỉ tập trung vào việc tấn công đối thủ gần nhất". Ngay trước giờ nghỉ giải lao, Leonel Sanchez người Chile, con trai của một võ sĩ quyền Anh chuyên nghiệp, đã làm gãy xương sống mũi đội trưởng đội tuyển Ý Humberto Maschio bằng một cú móc trái sau một pha tắc bóng thiếu cẩn trọng nhưng không bị trừng phạt. Phản ứng rất nhanh chóng: Maschio đá vào đầu Sanchez và sau đó bị đuổi khỏi sân, khiến đội tuyển Ý chỉ còn chín người thi đấu.
Trong hiệp hai, cảnh sát phải can thiệp thêm vài lần nữa để duy trì trật tự tương đối. Có lúc trận đấu giống như quyền Anh, có lúc giống bóng bầu dục, và chỉ thỉnh thoảng mới giống bóng đá thực sự. Trọng tài sau đó nhớ lại trận đấu như sau: "Tôi điều khiển không phải một trận bóng đá; tôi đang điều khiển một cuộc tập trận cận chiến của bộ binh quân đội".
Phút thứ 73, đội tuyển Chile ghi bàn thắng đầu tiên, và vài phút trước khi tiếng còi kết thúc trận đấu vang lên, các cầu thủ chủ nhà ghi thêm bàn thứ hai, ấn định chiến thắng. Đội tuyển Ý vội vã rời sân vì lo sợ phản ứng của 66.000 cổ động viên. Ý thậm chí còn không vượt qua được vòng bảng tại World Cup năm đó.
Trong khi đó, sự thù hận giữa hai quốc gia lan rộng ra ngoài phạm vi sân vận động: tại Chile, người Ý bị cấm vào quán bar, nhà hàng và thậm chí cả siêu thị, và trại huấn luyện của đội tuyển quốc gia Ý được đặt dưới sự canh gác vũ trang. Brazil đã giành chức vô địch World Cup 1962, Tiệp Khắc về nhì, và Chile giành huy chương đồng.
Truyền thông Anh gọi trận đấu là một sự ô nhục đối với bóng đá và kêu gọi FIFA cùng các liên đoàn quốc gia áp dụng các biện pháp nghiêm khắc nhất để ngăn chặn những vụ bê bối tương tự trong tương lai. Đáp lại, FIFA đảm bảo rằng các đội tuyển Chile và Ý sẽ bị trừng phạt ở mức cao nhất, nhưng cuối cùng chỉ có Ferrini bị đình chỉ thi đấu – và chỉ một trận. Liên đoàn đã cố gắng che giấu vụ bê bối và đơn giản là tiếp tục giải đấu.
3. Tiền đề cho việc ra đời thẻ vàng và thẻ đỏ
Tuy nhiên, trận đấu này đã cho thấy rõ rằng bóng đá cần một hệ thống xử phạt dễ hiểu và hiệu quả hơn. Trong "Trận chiến Santiago", Ken Aston liên tục gặp phải những tình huống mà các cầu thủ hiểu sai quyết định của ông hoặc đơn giản là từ chối tuân theo. Chính ông là người đã nghĩ ra một loạt các cải tiến làm thay đổi căn bản cách tiếp cận của trọng tài trong việc xử lý các loại lỗi.
Năm 1966, Aston được bầu vào Ủy ban Trọng tài FIFA và ông tiếp tục tìm cách làm cho các quyết định của trọng tài dễ hiểu hơn đối với cầu thủ và khán giả. Ý tưởng này dần hình thành sau World Cup ở Anh năm đó, khi rào cản ngôn ngữ và thiếu các tín hiệu trực quan liên tục dẫn đến sự nhầm lẫn giữa cầu thủ và trọng tài.
Aston nhớ lại rằng giải pháp cho vấn đề này đến với ông khi đang lái xe qua London. Dừng lại ở đèn giao thông trên đường Kensington High Street, ông nhận thấy một hệ thống tín hiệu phổ biến: màu vàng là cảnh báo, màu đỏ là dừng lại. Ông đề xuất sử dụng nguyên tắc tương tự trong bóng đá.
Từ đó, ý tưởng về thẻ vàng và thẻ đỏ ra đời, lần đầu tiên được sử dụng tại World Cup 1970 ở Mexico.
Điều thú vị là, không có một thẻ đỏ nào được rút ra tại giải đấu 1970. Tuy nhiên, nhìn chung, hệ thống này tỏ ra rất tiện lợi và dễ hiểu đến nỗi nó nhanh chóng trở thành một phần không thể thiếu của bóng đá.
Trọng tài Ken Aston, tác giả ý tưởng thẻ đỏ, thẻ vàng trong bóng đá.
Ngày 2.6.1962, tại vòng bảng World Cup diễn ra cuộc so tài xấu xí giữa Chile và Ý, về sau được mệnh danh là "Trận chiến Santiago". Bình luận viên người Anh David Coleman đã nhận xét trên đài BBC: "Đây là màn trình diễn ngu ngốc, ghê tởm, bạo lực và đáng hổ thẹn nhất trong lịch sử môn bóng đá thế giới"... Trận đấu này đã biến toàn bộ World Cup 1962 thành một thảm họa, nhưng đã dẫn đến một trong những thay đổi quan trọng nhất trong luật bóng đá.
Mâu thuẫn giữa Chile và Ý đã bắt đầu từ rất lâu trước khi trận đấu khai màn. Năm 1956, vượt qua Argentina, Chile lần đầu tiên giành được quyền đăng cai World Cup (Chile nhận được 32 phiếu bầu, Argentina - chỉ 11 phiếu). Người dân Chile vô cùng phấn khởi trước cơ hội khẳng định tên tuổi trên vũ đài thể thao quốc tế.
Chile đối mặt với một nhiệm vụ khó khăn: xây dựng toàn bộ cơ sở hạ tầng cần thiết, cải thiện đường sá, sân vận động và hệ thống giao thông… trong thời gian ngắn nhất có thể. Cả nước sục sôi chuẩn bị cho World Cup 1962.
1. Vụ bê bối quốc tế
Công tác chuẩn bị đang được tiến hành ráo riết, mọi thứ dự kiến sẽ hoàn tất kịp thời cho lễ khai mạc giải đấu. Tuy nhiên, vào ngày 22.5.1960, đất nước này đã phải hứng chịu trận động đất lớn khủng khiếp (9,5 độ Richter), phá hủy phần lớn cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng nặng nề đến công tác chuẩn bị cho World Cup. Số liệu chính thức cho thấy 1.665 người chết và khoảng 3.000 người bị thương, nhưng con số thực tế có thể còn thảm khốc hơn nhiều.
Đối với một quốc gia vốn đã gặp khó khăn về kinh tế, thiệt hại do trận động đất gây ra, ước tính từ 3-6 tỷ đô la, là một cú sốc nghiêm trọng. Bốn trong số tám sân vận động dự kiến tổ chức các trận đấu World Cup đã bị hư hại nghiêm trọng và không thể sử dụng được.
Sau thảm họa đó, Argentina lên tiếng kêu gọi FIFA chuyển giao quyền tổ chức giải vô địch cho họ, nhưng chủ tịch Liên đoàn bóng đá Chile, Carlos Dittborn, đã đáp lại bằng câu nói nổi tiếng của mình, thán ngữ này sau đó trở thành khẩu hiệu không chính thức của giải đấu:
"Hãy để chúng tôi giữ lại World Cup, Chile chẳng còn gì khác!"
Đến năm 1962, cả hai thành phố đều đã cải tạo sân vận động bóng đá của mình, và Braden Copper, một công ty khai thác đồng của Mỹ có trụ sở tại Chile, đã cho phép sử dụng sân vận động không bị hư hại của họ ở Rancagua cho các trận đấu. Bảy sân vận động đã được xác nhận là đủ cho World Cup.
Đáng tiếc, Dittborn lại không kịp chứng kiến thành quả từ những nỗ lực của mình - ông qua đời một tháng trước khi giải vô địch bắt đầu ở tuổi 38.
Nỗ lực tái thiết đất nước từ con số không đã khơi dậy lòng yêu nước mạnh mẽ trên khắp Chile. Sự kiên cường và đoàn kết của quốc gia đã nhận được sự ngưỡng mộ trên toàn thế giới, nhưng vẫn có những người chỉ trích đến cùng ý tưởng đăng cai World Cup tại đất nước này.
Ngay trước khi giải đấu bắt đầu, hai nhà báo người Ý, Antonio Ghirelli và Corrado Pizzinelli, đã đăng một loạt bài báo trên các tờ báo quốc gia La Nazione và Corriere della Sera, mô tả Santiago là một vùng hẻo lánh mông muội, nơi "điện thoại không hoạt động, taxi hiếm như chồng chung thủy, dịch vụ điện tín đến châu Âu tốn rất nhiều tiền, và thư từ mất năm ngày mới đến nơi". Thêm vào đó, họ còn viết rằng người Chile "èo uột vì suy dinh dưỡng, mù chữ, nghiện rượu và nghèo đói".
Kết quả, ngay cả trước khi trận đấu giữa Chile và Ý bắt đầu, căng thẳng đã bị đẩy lên cao, kể cả giữa các cầu thủ. Vào ngày 2 tháng 6, họ sẽ đối đầu trên sân, dưới sự chứng kiến của hơn 66.000 khán giả.
2. Khi cầu thủ tung quyền cước không nhắm vào trái bóng
Liên đoàn bóng đá Ý, nhận thức được rằng trận đấu với Chile sẽ không diễn ra suôn sẻ, đã đệ đơn khiếu nại về việc phân công một trọng tài người Tây Ban Nha cho trận đấu có sự tham gia của một đội bóng nói tiếng Tây Ban Nha. FIFA đã nhượng bộ, thay người cầm còi bằng trọng tài người Anh giàu kinh nghiệm Ken Aston – nhưng người Ý cũng không hài lòng với sự lựa chọn này, vì ông ta đã điều khiển trận đấu đầu tiên của các cầu thủ Chile, với kết quả thắng 3-1 trước Thụy Sĩ. Tuy nhiên, Ý không được phép kháng cáo lần thứ hai.
Đây cũng là trận đấu thứ hai của đội tuyển Ý, sau trận hòa 0-0 với Đức ở trận trước. Ngay cả trước khi tiếng còi khai cuộc vang lên, hai đội đã lời qua tiếng lại, và chỉ 12 giây sau khi trận đấu bắt đầu, trọng tài Ken Aston đã cất còi cho pha phạm lỗi đầu tiên của cầu thủ Ý.
Bốn phút sau, để đáp trả một pha phạm lỗi khác, lần này là của cầu thủ người Chile Honorino Landa, tiền vệ người Ý Giorgio Ferrini đã đá vào đối thủ ngay trước mặt trọng tài, khiến anh ta bị trọng tài truất quyền thi đấu. Tuy nhiên, Ferrini không chịu rời sân – giữa những tiếng la ó của khán giả, anh ta vẫn gân cổ cãi lại trọng tài. Tình hình trở nên hỗn loạn. Sau 10 phút đàm phán căng thẳng, cầu thủ người Ý đã bị cảnh sát Chile hộ tống ra khỏi sân.
Diễn biến trận đấu vẫn không thay đổi sau khi tạm dừng. Tờ Daily Mirror của Anh viết: "Sân cỏ nhanh chóng trở thành chiến trường: các cầu thủ quên mất trái bóng và chỉ tập trung vào việc tấn công đối thủ gần nhất". Ngay trước giờ nghỉ giải lao, Leonel Sanchez người Chile, con trai của một võ sĩ quyền Anh chuyên nghiệp, đã làm gãy xương sống mũi đội trưởng đội tuyển Ý Humberto Maschio bằng một cú móc trái sau một pha tắc bóng thiếu cẩn trọng nhưng không bị trừng phạt. Phản ứng rất nhanh chóng: Maschio đá vào đầu Sanchez và sau đó bị đuổi khỏi sân, khiến đội tuyển Ý chỉ còn chín người thi đấu.
Trong hiệp hai, cảnh sát phải can thiệp thêm vài lần nữa để duy trì trật tự tương đối. Có lúc trận đấu giống như quyền Anh, có lúc giống bóng bầu dục, và chỉ thỉnh thoảng mới giống bóng đá thực sự. Trọng tài sau đó nhớ lại trận đấu như sau: "Tôi điều khiển không phải một trận bóng đá; tôi đang điều khiển một cuộc tập trận cận chiến của bộ binh quân đội".
Phút thứ 73, đội tuyển Chile ghi bàn thắng đầu tiên, và vài phút trước khi tiếng còi kết thúc trận đấu vang lên, các cầu thủ chủ nhà ghi thêm bàn thứ hai, ấn định chiến thắng. Đội tuyển Ý vội vã rời sân vì lo sợ phản ứng của 66.000 cổ động viên. Ý thậm chí còn không vượt qua được vòng bảng tại World Cup năm đó.
Trong khi đó, sự thù hận giữa hai quốc gia lan rộng ra ngoài phạm vi sân vận động: tại Chile, người Ý bị cấm vào quán bar, nhà hàng và thậm chí cả siêu thị, và trại huấn luyện của đội tuyển quốc gia Ý được đặt dưới sự canh gác vũ trang. Brazil đã giành chức vô địch World Cup 1962, Tiệp Khắc về nhì, và Chile giành huy chương đồng.
Truyền thông Anh gọi trận đấu là một sự ô nhục đối với bóng đá và kêu gọi FIFA cùng các liên đoàn quốc gia áp dụng các biện pháp nghiêm khắc nhất để ngăn chặn những vụ bê bối tương tự trong tương lai. Đáp lại, FIFA đảm bảo rằng các đội tuyển Chile và Ý sẽ bị trừng phạt ở mức cao nhất, nhưng cuối cùng chỉ có Ferrini bị đình chỉ thi đấu – và chỉ một trận. Liên đoàn đã cố gắng che giấu vụ bê bối và đơn giản là tiếp tục giải đấu.
3. Tiền đề cho việc ra đời thẻ vàng và thẻ đỏ
Tuy nhiên, trận đấu này đã cho thấy rõ rằng bóng đá cần một hệ thống xử phạt dễ hiểu và hiệu quả hơn. Trong "Trận chiến Santiago", Ken Aston liên tục gặp phải những tình huống mà các cầu thủ hiểu sai quyết định của ông hoặc đơn giản là từ chối tuân theo. Chính ông là người đã nghĩ ra một loạt các cải tiến làm thay đổi căn bản cách tiếp cận của trọng tài trong việc xử lý các loại lỗi.
Năm 1966, Aston được bầu vào Ủy ban Trọng tài FIFA và ông tiếp tục tìm cách làm cho các quyết định của trọng tài dễ hiểu hơn đối với cầu thủ và khán giả. Ý tưởng này dần hình thành sau World Cup ở Anh năm đó, khi rào cản ngôn ngữ và thiếu các tín hiệu trực quan liên tục dẫn đến sự nhầm lẫn giữa cầu thủ và trọng tài.
Aston nhớ lại rằng giải pháp cho vấn đề này đến với ông khi đang lái xe qua London. Dừng lại ở đèn giao thông trên đường Kensington High Street, ông nhận thấy một hệ thống tín hiệu phổ biến: màu vàng là cảnh báo, màu đỏ là dừng lại. Ông đề xuất sử dụng nguyên tắc tương tự trong bóng đá.
Từ đó, ý tưởng về thẻ vàng và thẻ đỏ ra đời, lần đầu tiên được sử dụng tại World Cup 1970 ở Mexico.
Điều thú vị là, không có một thẻ đỏ nào được rút ra tại giải đấu 1970. Tuy nhiên, nhìn chung, hệ thống này tỏ ra rất tiện lợi và dễ hiểu đến nỗi nó nhanh chóng trở thành một phần không thể thiếu của bóng đá.
Trọng tài Ken Aston, tác giả ý tưởng thẻ đỏ, thẻ vàng trong bóng đá.
