• READ A BOOK: Quý phụ huynh vào chuyên mục KHÓA HỌC/READ A BOOK để nhận link/pass ZOOM tham gia buổi học cho bé lúc 20:30 - 21:15 hằng ngày.

Nếu sớm đạt được sự tự do tài chính rồi, bạn sẽ làm gì mỗi ngày?

Q&A 

BuddyUp

Administrator
Staff member
Joined
20/7/24
Bài viết
4,441
Reaction score
0
Points
36
Nếu sớm đạt được sự tự do tài chính rồi, bạn sẽ làm gì mỗi ngày?

Tôi sinh năm 1996. Ở tuổi 28, tôi đã đạt được cột mốc 5 tỷ VNĐ tiền tiết kiệm đầu tiên trong đời (đã bao gồm quỹ tích lũy nhà ở).
Trong đó, khoảng 1,2 tỷ tiền mặt và 3 tỷ tiền quỹ tích lũy là thành quả sau 6 năm đi làm. Phần còn lại đều đến từ những khoản lợi nhuận ngoài công việc chính.

Bản chất của thế giới này chính là tranh đoạt. Chỉ cần bạn có gan, có trí tuệ linh hoạt và hoạt động trong khuôn khổ không vi phạm pháp luật, thì bạn kiếm được bao nhiêu là bản lĩnh của bạn. Lợi nhuận luôn đi kèm rủi ro; biết điểm dừng, biết rút lui đúng lúc mới là loại trí tuệ hiếm có.

Trước đây, tôi làm việc tại một doanh nghiệp lớn, bắt đầu từ vị trí nhân viên quèn với mức thu nhập trước thuế hơn một 400 triệu mỗi năm. Ngày qua ngày là những công việc lặp đi lặp lại nhàm chán. Hơn nữa, cơ chế phân phối thu nhập thiếu minh bạch. Dù bạn có cầu tiến, nỗ lực hay tài giỏi đến đâu, mức lương cũng sẽ chỉ chạm trần tại đó.

Sự hy sinh và cống hiến của tôi hoàn toàn không tương xứng với thù lao nhận được. Môi trường đậm chất quan liêu, nỗ lực cá nhân trở nên vô nghĩa. Tôi nhận ra mình đang lãng phí thanh xuân và sinh mạng để thắp sáng cho con đường của lãnh đạo hay những kẻ có quan hệ. Thấy mình thấp cổ bé họng không thể thay đổi được bộ máy cứng nhắc đó, tôi đã viết đơn xin nghỉ việc.

Sau khi nghỉ việc là một quãng thời gian đầy lo âu và trống rỗng. Một mặt, tôi mất đi nguồn thu nhập ổn định; mặt khác, cơ thể đã quen với cường độ làm việc cao khiến tôi cảm thấy bứt rứt khi đột ngột nhàn rỗi. 6 năm đi làm đã đồng hóa cả thể xác lẫn tinh thần tôi vào nhịp sống hối hả của những thành phố cấp 1.

Sau khi nghỉ việc được một tháng, tôi tổng kết lại toàn bộ tiền tiết kiệm của mình, có khoảng 4 tỷ tiền mặt. Con số này chính là điểm tựa để tôi dám nói "không" với sự chi phối của chốn công sở, cũng là trụ cột giúp tôi không phải tiếp tục bán rẻ thời gian cá nhân để đổi lấy những đồng lương bèo bọt.

Từ tháng 11 năm ngoái, tôi bắt đầu sống trong một phòng trà giữa đồi chè xanh mướt, gần như cắt đứt liên lạc với thế giới bên ngoài. Điện thoại hầu như tắt máy. Vào buổi sáng: Tôi thường tự tỉnh giấc lúc 6-7 giờ khi sương mù chưa tan, trời còn mờ ảo. Tôi ngồi giữa đồi trà, nghe tiếng côn trùng kêu, nhìn làn sương dần tan biến. Vào buổi tối: Sau bữa cơm, tôi tắm nước nóng rồi ngồi dưới ánh đèn vàng ấm áp để đọc sách về lịch sử, chính trị và kinh tế. Đọc xong, tôi thiền khoảng nửa tiếng rồi chìm vào giấc ngủ sâu lúc 10 rưỡi.

Mỗi ngày tôi ngồi tĩnh lặng trong phòng trà, nhâm nhi tách trà thơm. Ở đó có nuôi hai chú mèo nhỏ, đôi khi chúng sẽ sà vào lòng tôi đùa nghịch. Lúc rảnh, tôi đi chèo thuyền, nằm dài trên mạn thuyền nhỏ để mặc dòng nước đưa mình đến bất cứ đâu. Cũng có khi tôi đứng xem các cô thợ hái chè, tán gẫu chuyện đời, hoặc ra bờ suối ngâm chân vào làn nước lạnh buốt, lắng nghe tiếng ve sầu râm ran của mùa hè.

Nửa năm ở phòng trà, tôi sống trong sự cô độc nhưng cực kỳ thoải mái. Sự thoải mái đó không đến từ sự tiện nghi của hạ tầng đô thị, cũng chẳng phải sự say sưa nơi đèn hoa rực rỡ. Nó giống như cảm giác hồi nhỏ ở quê, khi tôi cùng bà chạy đua với cơn mưa để thu dọn thóc trên sân - một sự tự do tự tại giữa đất trời.

Ngắm nhìn bầu trời, hít hà mùi hương của đồi trà, nghe tiếng gió thổi qua tai... Đó là lúc tôi cảm nhận rõ rệt của vạn vật thiên nhiên quanh xung mình. Thời gian trôi chậm lại nhưng nhịp nhàng. Với tư cách là một sinh vật của tự nhiên, tôi thực sự cảm nhận được sự tồn tại chân thực của sự sống.

Trong nửa năm tĩnh dưỡng tại phòng trà, tôi đã suy nghĩ rất nhiều về hai chữ "số mệnh". Lật giở những trang sử vàng ố, đọc về vận mệnh của biết bao người, tôi nhận ra đôi khi chỉ một trang giấy mỏng manh lật qua đã là cả một đời người. Dưới ánh đèn vàng hiu hắt lúc đêm muộn, tôi như thấu cảm được mọi hỉ nộ ái ố, ly hợp tan hợp của nhân gian, có lúc còn rơi lệ vì xúc động. Bởi lẽ, những con người ấy đã dùng cả cuộc đời họ, xuyên qua thời không, ẩn sau những trang sách để dạy cho tôi biết thế nào là định mệnh.

Cái thú vui của sự khai sáng về mặt tinh thần này là thứ mà nhiều người khó lòng tưởng tượng được. Vì niềm vui ấy, tôi có thể khước từ hầu hết những thú vui giải trí tầm thường, tiền tài hay danh vọng trên đời. Thật ra thì, dù một người khi sống có sở hữu bao nhiêu của cải, danh tiếng, hay thỏa mãn bao nhiêu dục vọng, thì cái đích cuối cùng đều như nhau: sinh mạng sẽ lụi tàn, cho đến khi bị lãng quên và thực sự biến mất khỏi thế giới này.

Nhưng điều tôi muốn diễn đạt không phải là chủ nghĩa hư vô. Tôi muốn nói với mọi người rằng: Ý nghĩa của sự sống nằm ở chính việc chúng ta đang sống. Nó không phải là sự mải miết cưỡng cầu công danh tiền bạc, mà là việc ta mang theo những cảm nhận chân thực nhất để sống tốt mỗi ngày, đó mới chính là ý nghĩa nguyên bản nhất của sinh mệnh.
Buddy Up - Tàng hoa cát các
 

BuddyUp

Administrator
Staff member
Joined
20/7/24
Bài viết
4,441
Reaction score
0
Points
36
Nếu tự do tài chính rồi, bạn có còn chọn đi làm nữa không?

1.
Tôi có một người đồng nghiệp cũ. Ba năm trước, công ty anh ấy lên sàn, anh bán cổ phần và thu về một khoản tiền. Không quá nhiều nhưng cũng đủ để mua đứt một căn nhà ở thành phố hạng hai và vẫn còn dư một khoản khá lớn để tiêu dần. Ngày nghỉ việc, anh đăng một dòng trạng thái: “Cuối cùng thì ông đây cũng không phải hầu hạ bất kỳ ai nữa.” Bên dưới đầy những lời chúc mừng, có người còn gọi anh là đã chiến thắng của cuộc đời.

Ba tháng đầu tiên quả thực rất thoải mái. Mỗi ngày ngủ đến khi tự tỉnh, chơi game đến nửa đêm, cày hết những bộ phim đã lưu lại để đó từ lâu.

Nhưng sang tháng thứ tư, anh bắt đầu cảm thấy có gì đó không ổn. Game cũng chán, phim cũng xem hết rồi. Có ngày anh ngồi trên ghế sofa, bỗng nhiên không biết hôm nay mình nên làm gì. Bạn gái vẫn chưa tan làm, đám bạn thân thì còn đang tăng ca, muốn tìm một người ăn uống cùng cũng không có. Anh bắt đầu mất ngủ. Không phải kiểu mất ngủ vì lo âu, mà là một kiểu mất ngủ rất trống rỗng. Nằm trên giường, trong đầu chẳng nghĩ gì cả, nhưng vẫn không thể ngủ được.

Anh từng nói với tôi: “Cậu biết không, trước đây tôi ghét nhất tiếng chuông báo thức sáng thứ Hai. Nhưng bây giờ tôi thậm chí chẳng cần đặt báo thức nữa, thế mà lại thấy sợ. Bởi vì ít nhất chuông báo thức còn nhắc tôi rằng hôm nay có việc phải làm, có người cần đến tôi. Còn bây giờ thì chẳng còn ai cần tôi nữa.”
Đến giờ tôi vẫn nhớ câu nói đó.

Cho nên bạn thấy đấy, chuyện không đi làm không hề nhẹ nhõm như người ta tưởng. Bạn nghĩ công việc là một cái lồng giam, nhưng đến khi cánh cửa lồng mở ra, bạn mới phát hiện mình đang đứng giữa một vùng hoang vu. Muốn đi đâu cũng được, nhưng lại chẳng biết nên đi đâu. Kiểu tự do ấy đôi khi còn khó chịu hơn cả bị giam giữ.

Sau này tôi quan sát những người xung quanh đã tự do tài chính nhưng vẫn tiếp tục làm việc. Có một người bạn mở công ty, tiền kiếm được đã đủ từ lâu, vậy mà sáng nào cũng đúng 8 giờ có mặt ở văn phòng, còn chăm chỉ hơn bất kỳ ai. Tôi hỏi anh ấy vì điều gì, anh chỉ cười nói: “Chẳng vì điều gì cả, chỉ là có việc để làm thì trong lòng thấy yên tâm hơn.”

Một người khác sau khi tự do tài chính lại đi học nghề mộc. Ngày nào cũng ở trong xưởng gỗ, hai bàn tay bị bào gỗ mài đến nổi đầy vết chai. Tôi hỏi anh làm vậy để làm gì, anh đáp: “Cậu không hiểu đâu. Tự tay làm ra một cái ghế, ngồi được, dùng được, rồi có người nói với tôi một câu cảm ơn, cảm giác đó còn sướng hơn kiếm tiền nhiều.”

Con người thật ra không sợ làm việc. Điều họ sợ là cảm giác bị biến thành công cụ. Nếu loại bỏ khỏi công việc những chuyện vụn vặt, sự gò bó, những mối quan hệ phiền phức và các thứ tiêu cực khác, chỉ để người ta tập trung vào phần cốt lõi nhất của công việc thôi - bác sĩ chỉ cần khám bệnh, giáo viên chỉ cần dạy học, thợ mộc chỉ cần đóng ghế - thì thử xem, họ có thể làm đến hết đời.

Vì vậy về sau tôi thường nghĩ, nếu điều kiện kinh tế cho phép, liệu tôi có ngừng làm việc không?
- Câu trả lời là không. Nhưng tôi sẽ đổi cách làm việc.

Tôi sẽ cắt bỏ hết những thứ vô nghĩa hiện tại đang làm chỉ để đối phó với đánh giá, thành tích hay chỉ tiêu. Tôi chỉ giữ lại phần nhỏ bé thực sự khiến mình có cảm giác thành tựu. Nếu viết lách mà chẳng có ai đọc, tôi sẽ viết cho chính mình đọc. Nếu làm ra một món đồ mà không bán được, tôi sẽ mang tặng người khác. Loại công việc như vậy, dù không được trả tiền, tôi vẫn sẵn lòng làm.

Con người cần được người khác cần đến. Con người cần nhìn thấy công sức của mình được ghi nhận, được sử dụng, được tạo ra giá trị cho ai đó. Bạn có thể không phải ngồi văn phòng, không phải chấm công, không phải phục vụ bất kỳ ai, nhưng bạn vẫn cần tìm được một việc khiến bản thân cảm thấy hôm nay mình không sống uổng phí.

Việc đó chưa chắc đã được gọi là công việc, nhưng nó nhất định phải tồn tại.
- Bởi nếu không, bạn có thể sở hữu toàn bộ thời gian trên thế giới, nhưng lại đánh mất chiếc neo giữ mình với cuộc sống.

2.
Tôi đã chọn không đi làm.
Giờ đây, tôi đã rời xa môi trường công sở nhiều năm, sống một cuộc sống tự do không có giờ giấc cố định, không cần chấm công hay tan ca đúng giờ.

Ban đầu, tôi nghĩ đó là một sự giải thoát đã chờ đợi từ rất lâu, là khoảng nghỉ giữa chặng đường đời để có thể thở phào nhẹ nhõm. Nhưng thời gian trôi qua, một cảm giác “nhàm chán” khó gọi thành tên lại lặng lẽ kéo đến.

Có một ngày, tôi bước vào KFC, ngồi ở một góc và âm thầm quan sát những nhân viên đang tất bật đi lại. Tôi tưởng tượng mình mặc đồng phục, nhận đơn hàng, đóng gói thức ăn, lau dọn bàn ghế... Nhưng ngay lập tức trong đầu hiện lên hình ảnh bản thân vụng về, luống cuống. Có lẽ tôi sẽ bị khách hàng nhíu mày vì làm việc chậm chạp. Hoặc cũng có thể tôi sẽ vô thức mang những tiêu chuẩn khắt khe của thời còn đi làm để đánh giá người khác, thấy người này làm việc chậm, người kia chưa đủ nhanh rồi âm thầm khó chịu trong lòng. Nghĩ vậy, tôi lặng lẽ đứng dậy và rời đi.

Tôi cũng từng đứng giữa những dãy hàng trong siêu thị, tưởng tượng mình là một nhân viên ở đó, mỗi ngày kiểm kê hàng hóa, cân đo tính tiền, đối mặt với những lời thúc giục hay phàn nàn của khách hàng.

Nhưng rồi tôi lại nghĩ đến cảnh những công việc lặp đi lặp lại ngày này qua ngày khác. Liệu sự lặp lại ấy có bào mòn nốt chút nhiệt huyết cuối cùng còn sót lại hay không?
Tôi lắc đầu, một lần nữa từ bỏ ý định.

Có lần tôi xuống trung tâm phụ đạo gần nhà làm trợ giảng. Thực ra chỉ mới hai tuần tôi đã muốn nghỉ, dù dự định ban đầu là làm một tháng. Không phải vì trẻ con khó dạy, mà vì thái độ của nhiều phụ huynh khiến tôi thấy chạnh lòng. Ngày nào cũng vậy, khi đến đón con, câu đầu tiên họ hỏi luôn là: “Bài tập làm xong chưa?”

Dường như chỉ cần bài tập hoàn thành thì mọi thứ khác đều không còn quan trọng. Tôi nhìn họ vội vàng đến rồi vội vàng đi, gần như không để tâm đến cảm xúc, thói quen hay sự trưởng thành của con mình. Điều đó khiến tôi nhận ra rằng rất nhiều vấn đề của trẻ em thực chất phản chiếu những thiếu sót của người lớn.

Trải nghiệm ấy cũng khiến tôi nhìn lại bản thân, càng biết trân trọng sự ngoan ngoãn và đồng hành của con cái trong gia đình, trong lòng thấy biết ơn hơn rất nhiều.
Hay là khởi nghiệp lại từ đầu?

Nhưng thị trường bây giờ là sân chơi của dòng vốn. Chút tiền trong túi của mình làm sao đủ sức cạnh tranh? Nghĩ đến những chuyện quản lý lặt vặt từng khiến mình đau đầu trước đây, rồi chi phí vận hành ngày càng leo thang, tôi lại từ bỏ ý định.

Đến tuổi trung niên mới nhận ra rằng bằng cấp và kinh nghiệm không còn quý giá như mình từng nghĩ. Xã hội ngày nay ưu ái sức trẻ, thể lực và nguồn năng lượng dồi dào hơn. Giống như quân đội của Napoleon năm xưa, lực lượng nòng cốt hầu hết đều là người trẻ. Điều ông coi trọng là tốc độ, là thời gian, là sức bùng nổ.

Thế giới hiện tại cũng đâu khác là bao.

Doanh nghiệp cần hiệu suất, cần tăng ca, cần “996”, cần những người có thể chịu áp lực và lao vào công việc bất kể ngày đêm.
Còn người trung niên thì sao?

Con tan học về kêu đói, nhiều lúc chỉ ước mình có ba đầu sáu tay để lo liệu mọi thứ. Cha mẹ già yếu bệnh tật, thỉnh thoảng lại phải sắp xếp thời gian về thăm. Nếu chẳng may có một lần nhập viện đột xuất, nhịp sống của cả gia đình có thể bị đảo lộn hoàn toàn.

Có công ty nào thực sự sẵn lòng dành sự linh hoạt và bao dung cho một người trung niên lúc nào cũng có chuyện gia đình cần giải quyết?

Nhưng kể cả khi không phải lo lắng về tiền bạc, việc không đi làm cũng không đồng nghĩa với sự nhẹ nhõm.
Lo âu giống như một loại virus vô hình, âm thầm lan truyền giữa con người với nhau.

Chúng ta đang sống trong một đất nước phát triển quá nhanh, thay đổi quá nhanh. Nếu bạn dừng lại, sẽ có cảm giác như mình đang bị thời đại bỏ lại phía sau. Và từ đó nảy sinh một nỗi bất an khó gọi tên.

Việc học của con cái, sức khỏe của cha mẹ, sự đảm bảo cho tương lai... từng việc một đều trở thành những nỗi bận tâm không thể tháo gỡ.

Dần dần tôi nhận ra, thứ lo âu ấy có lẽ không hoàn toàn xuất phát từ việc thiếu tiền, mà xuất phát từ việc không có việc gì để làm.

Quá nhàn rỗi đôi khi lại trở thành một gánh nặng. Nhưng quay lại đi làm gần như là điều không thể. Một khi đã nếm trải cảm giác tự do, rất khó quay về với những ngày tháng bị trói buộc trong guồng quay từ chín giờ sáng đến năm giờ chiều.

Vì thế tôi bắt đầu tìm kiếm một “sự nghiệp nhỏ” của riêng mình. Tôi lên mxh và bắt đầu viết.
Không phải vì lưu lượng truy cập, cũng không phải vì thu nhập. Nó giống như một trò chơi yên tĩnh. Mỗi lần hoàn thành một bài viết, tôi có cảm giác như vừa vượt qua một màn chơi nào đó và nhận được một chút cảm giác thành tựu rất nhỏ nhưng rất thật.

Mỗi ngày đặt cho mình một mục tiêu nhỏ: Viết một đoạn suy nghĩ, chia sẻ một cảm nhận, ghi lại một điều vừa ngẫm ra. Chỉ đơn giản như vậy. Những con chữ ấy dần trở thành những hạt muối nhỏ, thêm vào cuộc sống bình lặng một chút hương vị.
Ở đó còn có rất nhiều người thú vị. Có người than phiền về cuộc sống, có người chia sẻ những chuyện vui, có người nghiêm túc bàn luận về nhân sinh.

Tôi cũng thường kể với gia đình về niềm vui khi viết trên mxh. Ngay cả mẹ tôi sau khi biết chuyện cũng nói: “Thế này tốt mà. Thời gian tự do, kiếm được nhiều hay ít không quan trọng. Quan trọng là còn động não, còn rèn luyện đầu óc.”

Ngay cả người lớn tuổi trong nhà cũng ủng hộ, vậy thì chắc hẳn đây không phải là điều gì tệ.
Bây giờ tôi không còn băn khoăn chuyện có nên đi làm hay không nữa. Tôi đã chọn cho mình một cách sống phù hợp hơn với hiện tại: Không còn thuộc về môi trường công sở, nhưng cũng không buông mình vào những tháng ngày trôi qua vô nghĩa.

Thông qua việc viết và chia sẻ, tôi vẫn giữ được sự kết nối với thế giới. Thông qua suy ngẫm, tôi tìm được nơi để tâm hồn mình an trú.

Thì ra không đi làm cũng có thể sống rất ổn. Chỉ cần trong lòng vẫn còn việc để làm, trong mắt vẫn còn ánh sáng để theo đuổi, thì dù chỉ là lặng lẽ viết một bài không mang lại bất kỳ lợi ích nào, đó vẫn là một cách để sống.

Nhàm chán không đáng sợ. Điều đáng sợ là đánh mất khả năng cảm nhận cuộc sống.

Còn tôi, vẫn đang học cách bước đi trên con đường của riêng mình giữa tự do và lo âu - không vội vã, không chậm chạp, nhưng luôn vững vàng tiến về phía trước.
Buddy Up - Tàng hoa cát các
 

BuddyUp

Administrator
Staff member
Joined
20/7/24
Bài viết
4,441
Reaction score
0
Points
36
Sớm tự do tài chính rồi, cuộc sống mới có làm người ta bị mục ruỗng không?

Tôi có một người bạn, đã nghỉ việc được ba năm, sau khi đạt tự do tài chính. Ngày nào cũng ngủ cho đến khi tự thức giấc, chiều đi bơi, tối chơi game, cuối tuần hẹn hò ăn uống. Ba năm trước đi khám sức khỏe bị gan nhiễm mỡ nhẹ, năm ngoái tái khám, bệnh biến mất luôn.

Tinh thần của nó tốt đến mức nào ư? Vợ nó bảo: "Lúc ảnh còn đi làm nhìn như hồn ma, giờ mới giống một con người sống."
Bạn nghĩ nó mục ruỗng rồi à? Không hề. Nhưng nó đã suýt chút nữa thì mục ruỗng.

Nửa năm đầu sau khi nghỉ việc, nó đúng nghĩa là ăn xổi ở thì. Ngày nào cũng ngủ đến hai giờ chiều, dậy là vớ lấy điện thoại lướt, lướt đến ba giờ sáng, cứ thế lặp đi lặp lại. Hộp đồ ăn ngoài chất thành núi, rèm cửa không buồn kéo ra, cân nặng tăng xổi chục cân.

Dùng chính lời nó nói thì: "Tôi cứ tưởng tự do là thích làm gì thì làm, hóa ra tôi phát hiện ra mình chẳng muốn làm cái quái gì cả."
Sau này vợ nó chịu hết nổi rồi, bảo: "Một là anh tìm cái gì đó mà làm, hai là chúng mình ly hôn."

Nó không phải kiểu thanh niên văn thơ nghệ sĩ, chẳng biết viết tiểu thuyết, vẽ tranh hay sáng tác. Nhưng nó có một sở thích từ hồi cấp ba là độ xe máy. Thế là nó bỏ ra mấy tỷ mua một chiếc xe cổ cũ rích, bắt đầu mày mò. Tháo động cơ, thay chế hòa khí, chỉnh khe hở xupap, ban ngày làm việc, ban đêm ngụp lặn trên các diễn đàn. Ba tháng sau, chiếc cổ nát tươm qua tay nó đã chạy êm ru như một con thú nhỏ.

Rồi nó bắt đầu độ xe giúp bạn bè. Tiếp đến, nó nhận đơn trên sàn đồ cũ. Rồi dần dần, nó có chút tiếng tăm trong giới chơi xe địa phương.

Hiện tại nó vẫn không đi làm. Nhưng mỗi sáng đúng 8 giờ tự thức dậy, ra gara làm việc, 3 giờ chiều nghỉ tay, tối lướt diễn đàn, trả lời khách hàng. Cuộc sống còn đi vào nề nếp hơn cả hồi đi làm.

Bạn đoán xem tại sao nó không bị mục ruỗng?
Bởi vì nó có tạo ra được giá trị.

Rất nhiều người đánh đồng việc "không đi làm" với "sẽ mục ruỗng". Đây là một kiểu suy luận ngụy biện điển hình. Lý do thực sự khiến một người mục ruỗng không phải là không đi làm, mà là không tạo ra được giá trị.

Hai việc này nhìn thì giống nhau, nhưng bản chất hoàn toàn khác biệt. Đi làm là người khác giao nhiệm vụ cho bạn, bạn hoàn thành nó để đổi lấy thù lao. Còn tự tạo ra giá trị là bạn tự giao nhiệm vụ cho chính mình, bạn hoàn thành nó và thứ đổi lại là cảm giác về giá trị bản thân.

Con người là loài động vật cần phải có cảm giác "mình đã tạo ra được cái gì đó" thì mới sống tiếp được. Không cần phải vĩ đại, không cần phải quy ra tiền, không cần người khác phải công nhận. Nhưng nhất định phải có.

Mỗi ngày bạn lướt video ngắn 8 tiếng, bạn sẽ mục ruỗng. Nhưng mỗi ngày bạn dành 8 tiếng nghiên cứu chi tiết hải chiến Thái Bình Dương thời Thế chiến II, rồi viết ra một ít ghi chép, bạn sẽ không mục ruỗng.

Khác biệt ở đâu? Cái trước là tiêu hao thuần túy, cái sau là tạo ra giá trị. Giá trị chính là "điểm neo giá trị", là ranh giới cốt lõi phân biệt giữa một sở thích tò mò với việc chơi cho vui.

Chơi cho vui là gì?
Hôm nay ngẫu hứng gảy vài tiếng đàn guitar, mai quên mất, ngày kia nhớ ra lại gảy vài cái. Không mục tiêu, không tích lũy, không có ý thức "mình phải làm cái này đến mức độ nào".


Giá trị là gì?
Bạn tự đặt ra cho mình một tiêu chuẩn - "Trong vòng nửa năm, mình phải đánh được bản nhạc này mượt mà đến mức có thể quay video đăng lên top YT". Thế là ngày nào bạn cũng luyện, luyện đến mức đầu ngón tay chai sạn, luyện đến mức mẹ bạn tưởng bạn đang đập bông, nhưng bạn biết rõ mình đang tiến gần hơn đến tiêu chuẩn

Đó chính là điểm neo. Con người một khi đã thả neo thì sẽ không bị trôi dạt.

Sẽ có người nói: "Tôi đâu phải kiểu người tài hoa. Tôi không viết được tiểu thuyết, không vẽ được tranh, chẳng làm nổi nghiên cứu khoa học, thì tôi tạo ra sản lượng cái gì?"

Bản thân câu hỏi này đã là sản phẩm của "đạo đức lao động". Chúng ta từ nhỏ đã được giáo dục rằng giá trị của bạn phụ thuộc vào việc sức lao động của bạn đổi được bao nhiêu tiền. Viết tiểu thuyết thì phải xuất bản được, vẽ tranh thì phải bán được tiền, làm nghiên cứu thì phải đăng được báo khoa học. Nếu không thể quy ra tiền, thì đó là "không lo làm ăn".

Cái logic này mới chỉ xuất hiện sau Cách mạng Công nghiệp thôi. Trong phần lớn lịch sử nhân loại, làm gì tồn tại khái niệm "đi làm"?

Tào Tháo trong bài Lạng Huyện Tự Minh Bản Chí Lệnh từng bộc bạch lý tưởng đời mình: "Mỗi khi đến bốn mùa thì về quê, ở phía đông huyện Tiêu năm mươi dặm dựng một ngôi nhà tinh xá, muốn thu hạ đọc sách, đông xuân bắn săn."

Dịch sang tiếng hiện đại là: Tôi định về quê dựng cái biệt thự, mùa hè mùa thu thì đọc sách, mùa đông mùa xuân thì đi săn.

Bạn nghĩ Tào Tháo có bị mục ruỗng không?
Đó là một trong những người quyền lực nhất cuối thời Đông Hán. Ông ấy không phải không có năng lực đi làm, mà là có khả năng chọn không đi làm, để rồi dành thời gian đó tạo ra giá trị: đọc sách, săn bắn, làm thơ, và trước khi đánh nhau thì viết một bài hịch chửi mắng kẻ thù. Giá trị của ông ấy chưa từng dừng lại, nên ông ấy chưa từng mục ruỗng.

Trong lịch sử khoa học phương Tây điều này càng rõ ràng hơn.

Newton là ai?
Giáo sư Đại học Cambridge, nhưng dạy học dở tệ, sinh viên chẳng ai buồn đi nghe. Việc ông thực sự dành thời gian làm là luyện kim thuật, nghiên cứu quang học, và viết cuốn Các Nguyên lý Toán học của Triết học Tự nhiên. Nếu đo bằng tiêu chuẩn "đi làm", Newton là một giáo sư không đạt yêu cầu. Nhưng đo bằng tiêu chuẩn "giá trị", ông đã thay đổi cả văn minh nhân loại.

Darwin còn điển hình hơn. Bố ông xem ông như một đứa vô dụng, không chịu học y tử tế, chẳng chịu học thần học đàng hoàng, suốt ngày đi bắt sâu bọ.
Kết quả thì sao?
Sau chuyến vòng quanh thế giới, Darwin dành 20 năm ở nhà để viết cuốn Nguồn gốc các loài. 20 năm trời. Ngày nào cũng ngủ đến khi tự thức giấc, chiều đi dạo, tối trò chuyện với vợ, ban ngày ngồi viết sách vài tiếng.

Nói theo cách bây giờ, Darwin chính là một tên "ăn bám ở nhà" không áp lực kinh tế, không kết hôn, không đi làm, ngày nào cũng ngủ phè phỡn. Nhưng ông đã tạo ra một trong những tác phẩm vĩ đại nhất lịch sử tư tưởng nhân loại.

Cho nên quay lại câu hỏi ban đầu: Một người không áp lực kinh tế, không kết hôn không sinh con, không đi làm, ngày nào cũng ngủ đến khi tự thức giấc, thích làm gì thì làm... liệu người đó có bị mục ruỗng không?

Câu trả lời là: Phải xem xem bạn có tạo ra giá trị hay không.

Nếu bạn ngày nào cũng ngủ đến khi tự thức giấc, sau đó dành 3 tiếng nghiên cứu từng chi tiết của cuộc chiến tranh nông dân cuối thời Minh, bỏ thêm 2 tiếng sắp xếp tư liệu viết nhật ký đọc sách, tối xem hai tập phim tài liệu, bạn sẽ không mục ruỗng. Bạn thậm chí còn sống sung túc, tràn đầy hơn cả dân văn phòng làm việc từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối.

Nếu bạn ngày nào cũng ngủ đến khi tự thức giấc, rồi lướt điện thoại đến nhức mỏi mắt, gọi đồ ăn ngoài ăn đến trướng bụng, chơi game đến 3 giờ sáng, hôm sau lại tiếp tục, bạn sẽ mục ruỗng. Và rữa còn nhanh hơn cả dân đi làm, vì đến cả lượng vận động tối thiểu là "bắt buộc phải bước chân ra khỏi cửa" bạn cũng không có.

Thích làm gì thì làm vốn không phải là vấn đề. Vấn đề là bạn rốt cuộc thích làm cái gì.

Nếu bạn thực sự chẳng thích cái gì, không có chút tò mò nào với thế giới, không có lấy một việc khiến bạn sẵn lòng bỏ thời gian để làm cho đàng hoàng, thì đúng là bạn sẽ mục ruỗng thật.

Nhưng điều đó chẳng liên quan gì đến việc có đi làm hay không. Kẻ như vậy đi làm thì cũng vẫn mục ruỗng thôi, chẳng qua là mục ruỗng ngay trên gạt tàn công ty, mục ruỗng trong phòng họp, mục ruỗng ở góc bàn làm việc tăng ca đến đêm muộn mà bạn không nhìn thấy thôi.

Đi làm chưa bao giờ là liều thuốc giải, giá trị mới là giải pháp.
Bạn có thể không đến công sở, nhưng bạn không thể ngừng sáng tạo. Bạn có thể không đi làm thuê, nhưng bạn không thể không tạo ra giá trị. Bạn có thể không làm việc cho người khác, nhưng bạn không thể không cho bản thân một lý do rằng: "Mình đang làm tốt một việc gì đó."

Lý do này không cần phải vĩ đại. Không cần thay đổi thế giới. Không cần ghi vào sách giáo khoa.
- Bạn nghiên cứu nát cái gian bếp nhà mình, làm ra được 20 món ăn khiến bạn bè phải trầm trồ ngợi khen, đó là giá trị.
- Bạn nghiên cứu câu cá đến mức phân biệt được các loại mồi phù hợp cho từng hoàn cảnh, lần nào ra khơi cũng xách cá đầy giỏ trở về, đó là giá trị.
- Bạn đi nát từng con hẻm quanh khu nhà mình, vẽ ra một tấm bản đồ bằng tay, đánh dấu từng quán ăn ngon, đó cũng là giá trị.

Những thứ này sẽ không giúp bạn giàu sụ, không giúp bạn nổi tiếng, chẳng đưa bạn lên xu hướng. Nhưng chúng sẽ cho bạn một lý do để thức dậy vào mỗi buổi sáng.

Và cái lý do đó, hữu hiệu hơn bất kỳ công việc nào trên đời.
Buddy Up - Tàng hoa cát các
 

Bình luận bằng Facebook

Top Bottom