• READ A BOOK: Quý phụ huynh vào chuyên mục KHÓA HỌC/READ A BOOK để nhận link/pass ZOOM tham gia buổi học cho bé lúc 20:30 - 21:15 hằng ngày.

Những điều thú vị ẩn dấu trên bầu trời

Khám phá 

BuddyUp

Administrator
Staff member
Joined
20/7/24
Bài viết
4,045
Reaction score
0
Points
36
Westerlund 2 là một cụm sao trẻ nằm cách Trái Đất khoảng 20.000 năm ánh sáng trong chòm sao Carina ở bầu trời Nam. Hình ảnh tổng hợp của khu vực này được tạo nên từ dữ liệu tia X của Chandra X-ray Observatory kết hợp với dữ liệu hồng ngoại từ James Webb Space Telescope, qua đó cho phép quan sát đồng thời cả các ngôi sao nóng phát tia X mạnh lẫn các đám mây bụi khí lạnh phát sáng trong vùng hồng ngoại.

Trong ảnh, hàng loạt ngôi sao sáng màu trắng được bao quanh bởi các quầng màu hồng neon trải dài theo dải chéo của khung hình, biểu thị mật độ sao dày đặc trong cụm. Dữ liệu tia X màu hồng cho thấy hoạt động năng lượng cao của những ngôi sao trẻ có khối lượng lớn, nhiều ngôi sao trong số đó chỉ mới hình thành cách đây từ một đến ba triệu năm. Đây là giai đoạn đầu trong vòng đời sao, khi các thiên thể vẫn còn hoạt động mạnh về từ trường, gió sao và bức xạ năng lượng cao.

Dọc phần dưới của hình ảnh là các đám mây bụi màu cam gạch, đại diện cho vật chất liên sao bao gồm khí hydro, bụi vũ trụ và các nguyên tố nặng hơn. Những cấu trúc này đóng vai trò là “vườn ươm sao”, nơi vật chất dần co sụp dưới tác động của hấp dẫn để hình thành nên các ngôi sao mới. Quan sát ở bước sóng hồng ngoại đặc biệt hữu ích đối với các vùng như Westerlund 2, bởi ánh sáng hồng ngoại có khả năng xuyên qua các lớp bụi dày vốn che khuất ánh sáng nhìn thấy.

Sự kết hợp giữa quan sát tia X và hồng ngoại cung cấp cái nhìn toàn diện về quá trình hình thành sao trong môi trường giàu vật chất và năng lượng. Dữ liệu tia X giúp xác định các sao trẻ hoạt động mạnh và các hiện tượng va chạm của gió sao, trong khi dữ liệu hồng ngoại làm nổi bật cấu trúc của bụi khí và những khu vực đang diễn ra sự hình thành sao. Nhờ đó, Westerlund 2 trở thành một trong những phòng thí nghiệm tự nhiên quan trọng để nghiên cứu sự tiến hóa của các cụm sao trẻ trong Milky Way.

Hình ảnh có kích thước khoảng 2,1 phút cung, tương đương xấp xỉ 12 năm ánh sáng theo chiều ngang, cho thấy quy mô rộng lớn nhưng cũng vô cùng phức tạp của vùng hình thành sao này trong thiên hà.
Buddy Up - Những điều thú vị ẩn dấu sau bầu trời
 

BuddyUp

Administrator
Staff member
Joined
20/7/24
Bài viết
4,045
Reaction score
0
Points
36
NGC 1365 – Thiên Hà Xoắn Ốc Có Thanh Nổi Bật Trong Chòm Sao Fornax

NGC 1365 là một thiên hà Seyfert khổng lồ nằm trong chòm sao Fornax ở bầu trời Nam. Với đường kính khoảng 200.000 năm ánh sáng, thiên hà này có kích thước lớn gấp đôi Milky Way và được xem là một trong những thiên hà xoắn ốc có thanh nổi bật nhất từng được quan sát trên bầu trời.

Đặc điểm nổi bật của NGC 1365 là cấu trúc “xoắn ốc có thanh”, trong đó một dải sao kéo dài cắt ngang vùng trung tâm thiên hà trước khi nối liền với các nhánh xoắn ốc lớn bao quanh bên ngoài. Thanh trung tâm này quay theo chiều kim đồng hồ với vận tốc tại vùng hạt nhân đạt khoảng 2.000 km mỗi giây, hoàn thành một vòng quay trong khoảng 350 triệu năm. Chuyển động quay mạnh mẽ của thanh vật chất đóng vai trò quan trọng trong động lực học nội tại của thiên hà.

Dọc theo thanh trung tâm có thể quan sát thấy nhiều vùng sáng dạng nút, là những khu vực diễn ra sự hình thành sao cường độ cao. Các nhà thiên văn học cho rằng cấu trúc thanh đã dẫn vật chất liên sao, bao gồm khí và bụi vũ trụ, tập trung vào vùng trung tâm thiên hà. Sự tích tụ vật chất này làm tăng mật độ khí, từ đó kích hoạt quá trình sụp đổ hấp dẫn và hình thành nên các thế hệ sao mới với tốc độ mạnh mẽ hơn so với nhiều khu vực khác trong thiên hà.

Ở vùng hạt nhân của NGC 1365, các quan sát cho thấy sự hiện diện của một hố đen siêu khối lượng được che phủ một phần bởi các dải bụi tối chạy quanh trung tâm. Là một thiên hà Seyfert, NGC 1365 phát ra lượng bức xạ năng lượng cao đáng kể từ nhân thiên hà hoạt động, hiện tượng thường liên quan trực tiếp đến vật chất đang bị hút vào hố đen trung tâm. Các dải bụi và khí xoáy quanh vùng lõi không chỉ làm nổi bật cấu trúc động học phức tạp của thiên hà mà còn cung cấp dữ liệu quan trọng để nghiên cứu mối liên hệ giữa sự hình thành sao và hoạt động của hố đen siêu khối lượng.

Nhờ cấu trúc đối xứng rõ rệt, quy mô khổng lồ và hoạt động thiên văn mạnh mẽ tại vùng trung tâm, NGC 1365 được xem là một trong những đối tượng nghiên cứu tiêu biểu trong lĩnh vực tiến hóa thiên hà xoắn ốc có thanh và cơ chế vận chuyển vật chất vào nhân thiên hà hoạt động.
Buddy Up - Những điều thú vị ẩn dấu sau bầu trời
 

BuddyUp

Administrator
Staff member
Joined
20/7/24
Bài viết
4,045
Reaction score
0
Points
36
Shalbatana Vallis – Hệ Thống Kênh Dòng Chảy Cổ Đại Trên Sao Hỏa

Shalbatana Vallis là một hệ thống thung lũng và kênh dòng chảy lớn nằm gần vùng xích đạo của Mars. Hình ảnh khu vực này được ghi lại bởi tàu thăm dò Mars Express của European Space Agency thông qua thiết bị High Resolution Stereo Camera (HRSC) vào ngày 22 tháng 10 năm 2024 trong quỹ đạo số 26265.

Hình ảnh cho thấy một khu vực bề mặt có màu cam sẫm đặc trưng của Sao Hỏa, nổi bật với một kênh địa hình lớn uốn lượn kéo dài từ góc dưới bên trái sang phía phải của khung hình. Cấu trúc này có hình thái tương tự các lòng sông cổ trên Trái Đất, với các đoạn cong và mở rộng tự nhiên phản ánh quá trình xói mòn kéo dài trong quá khứ. Bao quanh kênh là nhiều miệng va chạm hình tròn cùng các gò địa hình thấp phân bố rải rác trên bề mặt tương đối bằng phẳng.

Dữ liệu được xây dựng từ kênh nadir của HRSC, tức trường quan sát vuông góc trực tiếp với bề mặt Sao Hỏa, kết hợp với các kênh màu nhằm tái hiện chi tiết địa hình và cấu trúc bề mặt. Hình ảnh có độ phân giải khoảng 22 mét mỗi điểm ảnh và tập trung tại tọa độ xấp xỉ 12° Bắc và 317° Đông. Theo định hướng của ảnh, phía Bắc nằm ở bên phải khung hình. Thanh tỷ lệ trong ảnh cho thấy đoạn chiều dài tương đương khoảng một phần mười chiều rộng ảnh đại diện cho khoảng cách 20 km trên bề mặt hành tinh.

Shalbatana Vallis được các nhà khoa học đặc biệt quan tâm vì đây là một trong những hệ thống kênh dòng chảy rõ rệt nhất trên Sao Hỏa, cung cấp bằng chứng quan trọng về sự tồn tại của nước lỏng trong lịch sử cổ đại của hành tinh này. Các nghiên cứu địa chất cho rằng khu vực có thể từng trải qua những trận lũ lớn hoặc các dòng chảy mạnh hình thành do băng tan, nước ngầm thoát ra bề mặt hoặc sự sụp đổ của các hồ chứa cổ đại. Hình thái xói mòn của kênh cho thấy nước từng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình địa hình khu vực xích đạo Sao Hỏa.

Việc quan sát và phân tích Shalbatana Vallis góp phần làm sáng tỏ lịch sử khí hậu của Sao Hỏa, đặc biệt là giả thuyết cho rằng hành tinh này từng có môi trường ẩm và hoạt động thủy văn mạnh mẽ hơn nhiều so với điều kiện khô lạnh hiện nay.
Buddy Up - Những điều thú vị ẩn dấu sau bầu trời
 

Bình luận bằng Facebook

Top Bottom