Những điều thú vị ẩn dấu trên bầu trời

[BuddyUp]

Những cồn cát phủ băng giá trên Sao Hỏa giữa mùa đông khắc nghiệt

Bức ảnh do camera HiRISE trên tàu quỹ đạo Mars Reconnaissance Orbiter ghi lại đã mang đến góc nhìn hiếm có về một vùng cồn cát trên Sao Hỏa trong giai đoạn giữa mùa đông. Khác với phần lớn các quan sát thường được thực hiện ở những khu vực có ánh sáng mạnh để thu được hình ảnh rõ nét, lần này các nhà khoa học chủ động hướng thiết bị tới một vùng có điều kiện chiếu sáng rất yếu nhằm nghiên cứu những biến đổi của bề mặt hành tinh trong mùa lạnh. Hình ảnh được chụp vào ngày 22 tháng 7 năm 2022 từ độ cao khoảng 307 km.

Thời điểm ghi hình chỉ hai ngày sau ngày đông chí tại khu vực nằm khá xa về phía bắc đường xích đạo của Sao Hỏa. Khi đó, Mặt Trời chỉ nhô lên vài độ so với đường chân trời, tạo nên ánh sáng xiên đặc trưng giúp làm nổi bật địa hình. Các cồn cát trong ảnh đang dịch chuyển theo hướng từ góc trên bên trái xuống góc dưới bên phải dưới tác động của gió, cho thấy bề mặt Sao Hỏa vẫn là một môi trường năng động với quá trình vận chuyển vật chất diễn ra liên tục.

Điểm nổi bật nhất của bức ảnh là lớp băng giá bao phủ một nửa sườn của mỗi cồn cát. Phần sườn quay về phía bắc lạnh hơn nên được phủ bởi hỗn hợp băng carbon dioxide và băng nước, trong khi sườn quay về phía nam nhận nhiều ánh sáng Mặt Trời hơn nên vẫn giữ màu cát sẫm đặc trưng. Sự tương phản rõ rệt này giúp các nhà khoa học nghiên cứu quá trình đóng băng và thăng hoa của các loại băng theo chu kỳ mùa trên Sao Hỏa.

Khi mùa xuân đến và nhiệt độ tăng lên, lớp băng này sẽ dần biến mất do thăng hoa trực tiếp từ thể rắn sang thể khí, góp phần tạo nên những thay đổi theo mùa trên bề mặt hành tinh Đỏ. Những quan sát như vậy giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về chu trình khí hậu, sự tương tác giữa khí quyển và bề mặt, cũng như vai trò của băng nước và băng carbon dioxide trong việc định hình địa chất và môi trường của Sao Hỏa qua thời gian.

 

[BuddyUp]

Sao Kim nhìn từ cực Bắc: Bản đồ toàn cảnh hé lộ địa hình của hành tinh nóng nhất Hệ Mặt Trời

Bức ảnh toàn cảnh bán cầu Sao Kim với tâm đặt tại cực Bắc được xây dựng từ hơn một thập kỷ quan sát bằng radar, đỉnh cao là dữ liệu thu thập trong sứ mệnh Magellan của NASA giai đoạn 1990–1994. Do bầu khí quyển dày đặc của Sao Kim gần như che khuất hoàn toàn bề mặt trong ánh sáng nhìn thấy, công nghệ radar đã trở thành công cụ quan trọng giúp các nhà khoa học lập bản đồ chi tiết địa hình của hành tinh này. Kết quả là một bức tranh toàn diện về thế giới láng giềng gần Trái Đất nhưng có điều kiện môi trường hoàn toàn khác biệt.

Tàu Magellan đã lập bản đồ hơn 98% bề mặt Sao Kim với độ phân giải khoảng 100 mét, trong khi hình ảnh tổng hợp có độ phân giải hiệu dụng khoảng 3 km. Các khu vực còn thiếu trong dữ liệu của Magellan được bổ sung bằng quan sát radar từ kính thiên văn Arecibo trên Trái Đất, cùng dữ liệu từ các sứ mệnh Venera của Liên Xô và Pioneer Venus của Hoa Kỳ. Nhờ sự kết hợp này, các nhà khoa học đã tạo nên một bản đồ gần như hoàn chỉnh về địa hình của toàn bộ hành tinh.

Hình ảnh được xử lý nhằm tăng độ tương phản và làm nổi bật các chi tiết địa hình nhỏ, đồng thời sử dụng màu sắc để biểu thị độ cao của bề mặt. Phương pháp này giúp dễ dàng nhận biết các cao nguyên rộng lớn, vùng đồng bằng dung nham, những dãy núi đồ sộ và các lưu vực thấp. Dữ liệu địa hình không chỉ phản ánh sự đa dạng của bề mặt Sao Kim mà còn cung cấp bằng chứng quan trọng về hoạt động núi lửa, quá trình kiến tạo và lịch sử tiến hóa địa chất của hành tinh.

Bức ảnh được trình bày theo phép chiếu trực giao, mô phỏng góc nhìn từ rất xa hướng về một bán cầu của Sao Kim. Cách thể hiện này mang lại cảm giác như đang quan sát hành tinh từ không gian sâu, đồng thời giúp các nhà khoa học và công chúng dễ dàng hình dung sự phân bố các đặc điểm địa hình trên quy mô toàn cầu. Đây là một trong những bản đồ chi tiết và có giá trị khoa học cao nhất từng được xây dựng về Sao Kim, đặt nền tảng cho các sứ mệnh nghiên cứu hành tinh này trong tương lai.

 

[BuddyUp]

Núi bàn phân lớp trên Sao Hỏa: Dấu tích lưu giữ lịch sử địa chất của hành tinh Đỏ

Bức ảnh do camera HiRISE trên tàu quỹ đạo Mars Reconnaissance Orbiter ghi lại đã tập trung vào một núi bàn phân lớp nằm bên trong một hố va chạm nhỏ ở vùng đồng bằng phía bắc của Sao Hỏa. Hình ảnh được chụp vào ngày 8 tháng 1 năm 2023 từ độ cao khoảng 296 km, mang đến cái nhìn chi tiết về một trong những dạng địa hình giúp các nhà khoa học tìm hiểu lịch sử hình thành và biến đổi của bề mặt hành tinh Đỏ.

Điểm nổi bật của cấu trúc này là các lớp địa chất nằm gần như hoàn toàn theo phương ngang và được phân tách rất rõ ràng. Mỗi lớp có thể đại diện cho một giai đoạn lắng đọng vật chất khác nhau, được hình thành qua hàng triệu đến hàng tỷ năm dưới tác động của bụi, tro núi lửa, trầm tích hoặc những biến đổi khí hậu cổ đại. Sau khi lớp vật liệu xung quanh bị bào mòn bởi gió và các quá trình địa chất, phần vật chất bền vững hơn còn sót lại tạo thành núi bàn với các vách dốc và mặt đỉnh tương đối bằng phẳng.

Những núi bàn phân lớp như vậy xuất hiện khá phổ biến tại vùng đồng bằng phía bắc của Sao Hỏa, nhưng cấu trúc trong bức ảnh này đặc biệt nổi bật nhờ các lớp địa chất được bảo tồn rõ nét hơn nhiều khu vực khác. Điều đó mang đến cơ hội quý giá để các nhà nghiên cứu phân tích trình tự hình thành các lớp đá, xác định thành phần vật chất cũng như đánh giá tác động của gió, va chạm thiên thạch và các quá trình xói mòn đã diễn ra trong thời gian dài.

Việc nghiên cứu các cấu trúc phân lớp trên Sao Hỏa không chỉ giúp tái dựng lịch sử địa chất của hành tinh mà còn góp phần tìm kiếm bằng chứng về môi trường cổ đại. Những lớp trầm tích được bảo tồn tốt có thể lưu giữ dấu vết của các điều kiện khí hậu trong quá khứ, thậm chí cung cấp manh mối về sự hiện diện của nước lỏng trên bề mặt Sao Hỏa từ hàng tỷ năm trước, qua đó giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về quá trình tiến hóa của hành tinh láng giềng này.

 

[BuddyUp]

Chòm sao Lupus: Hình tượng Sói trên bầu trời Nam và những thiên thể đáng chú ý

Lupus, có nghĩa là "Sói" trong tiếng Latin, là một chòm sao nằm trên bầu trời bán cầu Nam và là một trong 48 chòm sao đầu tiên được nhà thiên văn học Claudius Ptolemy ghi chép vào thế kỷ thứ II. Trong thần thoại và thiên văn học cổ đại, Lupus không được xem là một chòm sao độc lập mà là một phần của chòm Nhân Mã Centaurus. Hình tượng của nó được cho là một con thú đã bị nhân mã săn hạ, trước khi được tách thành một chòm sao riêng trong các bản đồ thiên văn hiện đại.

Ngôi sao sáng nhất của chòm Lupus là Alpha Lupi, một sao khổng lồ xanh có cấp sao biểu kiến khoảng 2,1. Đây là một sao biến quang thuộc nhóm Beta Cephei, với độ sáng dao động nhẹ khoảng 0,03 cấp sao trong chu kỳ khoảng 7 giờ 6 phút. Phần lớn các ngôi sao sáng trong Lupus đều thuộc Hiệp hội sao Scorpius–Centaurus OB, nhóm các ngôi sao khối lượng lớn gần Hệ Mặt Trời nhất, đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu quá trình hình thành và tiến hóa của các sao trẻ.

Bên cạnh các ngôi sao sáng, Lupus còn chứa nhiều cụm sao cầu và cụm sao mở có giá trị khoa học. NGC 5824 là một cụm sao cầu có cấp sao biểu kiến khoảng 9, trong khi NGC 5986 là cụm sao cầu sáng hơn với cấp sao khoảng 8,0 và nằm cách Trái Đất khoảng 34.000 năm ánh sáng. Chòm sao này cũng sở hữu cụm sao mở NGC 5822 có cấp sao khoảng 6,5, cách chúng ta khoảng 2.700 năm ánh sáng, cùng cụm sao cầu NGC 5927 ở khoảng cách gần 25.000 năm ánh sáng với cấp sao biểu kiến khoảng 8,9.

Mặc dù không phải là một trong những chòm sao nổi bật nhất trên bầu trời đêm, Lupus vẫn là mục tiêu hấp dẫn đối với các nhà thiên văn và những người yêu thích quan sát bầu trời. Sự hiện diện của các ngôi sao khổng lồ xanh, các sao biến quang cùng nhiều cụm sao cổ xưa đã biến Lupus thành một phòng thí nghiệm tự nhiên giúp các nhà khoa học nghiên cứu quá trình tiến hóa của sao và cấu trúc của Dải Ngân Hà

 

[BuddyUp]

NGC 3572: Cụm sao trẻ đang điêu khắc những đám mây khí trong chòm Thuyền Để

NGC 3572 là một cụm sao trẻ nằm trong chòm sao Carina (Thuyền Để), nơi những ngôi sao mới sinh đang làm biến đổi môi trường xung quanh bằng bức xạ mạnh và gió sao có năng lượng cao. Hình ảnh do Đài quan sát Nam châu Âu (ESO) ghi lại bằng máy ảnh Wide Field Imager trên kính thiên văn MPG/ESO 2,2 mét tại Đài quan sát La Silla (Chile) đã cho thấy chi tiết chưa từng có về những đám mây khí và bụi bao quanh cụm sao. Dưới tác động của các ngôi sao trẻ nóng sáng, vật chất liên sao được điêu khắc thành những bong bóng khổng lồ, các dải cong mềm mại và những cột khí tối đặc trưng mà các nhà thiên văn gọi là "vòi voi" (elephant trunks).

Phần lớn các ngôi sao trong vũ trụ không hình thành đơn lẻ mà ra đời cùng nhiều "anh chị em" từ một đám mây phân tử khổng lồ. NGC 3572 là một ví dụ điển hình cho quá trình này. Cụm sao chứa nhiều ngôi sao xanh trắng trẻ tuổi có khối lượng lớn hơn Mặt Trời, phát ra lượng bức xạ và gió sao rất mạnh. Theo thời gian, các luồng vật chất này dần thổi bay lượng khí và bụi còn sót lại sau quá trình hình thành sao, đồng thời khiến các đám mây phát sáng và tạo nên những hình dạng kỳ lạ. Ở phần dưới của hình ảnh vẫn còn có thể quan sát thấy một phần của đám mây phân tử nguyên thủy – nơi đã sinh ra các ngôi sao trong cụm – hiện đang bị bào mòn mạnh mẽ bởi bức xạ từ chính những "đứa con" của nó.

Một chi tiết đặc biệt trong bức ảnh là tinh vân nhỏ có hình vòng nằm gần trung tâm. Nguồn gốc của cấu trúc này vẫn chưa được xác định chắc chắn. Một giả thuyết cho rằng đây là phần vật chất đặc còn sót lại của đám mây phân tử hoặc một bong bóng khí được tạo ra bởi một ngôi sao rất nóng. Giả thuyết khác cho rằng đó có thể là một tinh vân hành tinh có hình dạng bất thường – lớp khí bị một ngôi sao giống Mặt Trời thổi ra vào giai đoạn cuối của vòng đời. Dù lời giải cuối cùng vẫn đang được nghiên cứu, cấu trúc này đã trở thành một trong những điểm nổi bật nhất của NGC 3572.

Các ngôi sao trong cùng một cụm có tuổi gần tương đương nhưng lại rất khác nhau về khối lượng, nhiệt độ, kích thước và màu sắc. Chính khối lượng quyết định tốc độ tiến hóa của mỗi ngôi sao: những ngôi sao lớn có thể chỉ tồn tại vài triệu năm trước khi kết thúc bằng các vụ nổ siêu tân tinh dữ dội, trong khi các sao giống Mặt Trời có tuổi thọ khoảng 10 tỷ năm, còn những sao lùn đỏ nhỏ nhất có thể tồn tại hàng nghìn tỷ năm. Điều này khiến các cụm sao trẻ như NGC 3572 trở thành "phòng thí nghiệm tự nhiên" lý tưởng để các nhà thiên văn nghiên cứu toàn bộ quá trình tiến hóa của sao.

Các nghiên cứu về NGC 3572 cũng mang lại một phát hiện đáng chú ý: một số ngôi sao trong cụm có tuổi hơn 10 triệu năm nhưng vẫn đang tiếp tục hút vật chất từ các đĩa tiền hành tinh bao quanh. Điều này cho thấy quá trình hình thành sao tại đây đã kéo dài từ khoảng 10 đến 20 triệu năm và đồng thời gợi ý rằng sự hình thành các hành tinh có thể diễn ra trong khoảng thời gian lâu hơn đáng kể so với những gì các mô hình trước đây từng dự đoán. Những phát hiện này giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về sự ra đời của các hệ hành tinh và lịch sử tiến hóa của những vùng hình thành sao trong Dải Ngân Hà.

 

[BuddyUp]

Đám mây phân tử Corona Australis và cụm sao Chandelier: Nơi giao thoa giữa những ngôi sao non trẻ và cổ xưa

Bức ảnh tuyệt đẹp về khu vực Corona Australis (Vương Miện Phương Nam) ghi lại sự hiện diện đồng thời của hai môi trường thiên văn hoàn toàn khác biệt: một vùng hình thành sao trẻ ở khoảng cách gần Trái Đất và một cụm sao cầu cổ xưa nằm sâu trong Dải Ngân Hà. Hình ảnh được thực hiện từ dữ liệu của máy ảnh DECam thuộc Đài thiên văn Cerro Tololo (CTIO), mang đến cái nhìn chi tiết về sự đa dạng trong quá trình tiến hóa của các thiên thể trong vũ trụ.

Ở phía bên trái là Đám mây phân tử Corona Australis, một tập hợp của các tinh vân phản xạ và tinh vân phát xạ nằm cách Trái Đất khoảng 430 năm ánh sáng. Đây là một trong những vùng hình thành sao gần chúng ta nhất. Bên trong đám mây là khí và bụi có nhiệt độ cực thấp, khoảng âm 260°C, đủ lạnh để lực hấp dẫn khiến vật chất co sụp và hình thành các tiền sao. Ánh sáng từ những ngôi sao vừa mới ra đời phản chiếu lên lớp bụi xung quanh, tạo nên sắc xanh đặc trưng của tinh vân phản xạ. Hệ sao đôi R Coronae Australis ở trung tâm khu vực này cũng góp phần định hình tinh vân NGC 6729, khi bức xạ tử ngoại từ ngôi sao trẻ hơn ion hóa khí liên sao, khiến chúng phát sáng rực rỡ.

Ở góc trên bên phải của bức ảnh là cụm sao cầu NGC 6723, thường được gọi bằng cái tên giàu hình tượng là cụm sao Chandelier. Mặc dù trong ảnh hai đối tượng dường như nằm sát nhau, NGC 6723 thực tế ở xa hơn vùng hình thành sao Corona Australis tới hàng chục nghìn năm ánh sáng. Đây là một cụm sao cầu cổ, chứa những ngôi sao có tuổi gần bằng tuổi của vũ trụ. Các nghiên cứu cho thấy cụm sao này đã trải qua nhiều giai đoạn hình thành sao, tạo nên một số thế hệ sao trẻ hơn, nhưng phần lớn các ngôi sao vẫn thuộc nhóm lâu đời nhất trong Dải Ngân Hà.

Sự xuất hiện đồng thời của một vùng đang tích cực hình thành sao và một cụm sao gần như cổ xưa nhất trong cùng một khung hình tạo nên giá trị khoa học đặc biệt. Hình ảnh cho phép các nhà thiên văn quan sát hai giai đoạn rất khác nhau trong vòng đời của các hệ sao: từ những đám mây khí lạnh đang sinh ra các ngôi sao mới cho đến các quần thể sao đã tồn tại hàng tỷ năm. Điều này góp phần làm sáng tỏ quá trình tiến hóa của các ngôi sao và thiên hà, đồng thời cho thấy sự đa dạng đáng kinh ngạc của vũ trụ trong một vùng trời tưởng chừng rất nhỏ.

 

[BuddyUp]

Noachis Terra qua góc nhìn của Mars Express và Psyche: Hai tàu vũ trụ cùng quan sát một vùng trên Sao Hỏa

Trong hành trình hướng tới tiểu hành tinh kim loại Psyche, tàu thăm dò Psyche của NASA đã thực hiện một lần bay sượt qua Sao Hỏa vào ngày 15 tháng 5 ở độ cao chỉ khoảng 4.500 km so với bề mặt hành tinh. Mục tiêu chính của lần tiếp cận này là tận dụng lực hấp dẫn của Sao Hỏa để tăng tốc và điều chỉnh quỹ đạo, một kỹ thuật thường được gọi là "hỗ trợ hấp dẫn" (gravity assist). Bên cạnh việc tiết kiệm nhiên liệu và rút ngắn thời gian hành trình, cơ hội này còn được tận dụng để kiểm tra các thiết bị khoa học trên tàu trước khi tiếp tục chuyến bay tới mục tiêu cuối cùng.

Nhận thấy Psyche sẽ bay qua Sao Hỏa, nhóm vận hành tàu Mars Express của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đã phối hợp chặt chẽ với NASA để thực hiện một thí nghiệm quan sát hiếm có. Hai sứ mệnh đã trao đổi dữ liệu về quỹ đạo và thời gian quan sát từ nhiều tuần trước nhằm chụp cùng một khu vực trên bề mặt Sao Hỏa gần như đồng thời. Kết quả là hai bức ảnh của vùng Noachis Terra – một trong những khu vực cổ xưa nhất trên hành tinh Đỏ – được ghi lại chỉ cách nhau khoảng 1 giờ 50 phút.

Hình ảnh cho thấy Noachis Terra có bề mặt phủ dày các hố va chạm hình thành từ hàng tỷ năm trước. Nhiều miệng hố chứa các cồn cát tối màu, được thể hiện bằng sắc xanh trong ảnh xử lý màu. Mặc dù ghi lại cùng một khu vực, hai tàu quan sát từ những vị trí rất khác nhau. Khi chụp ảnh, Mars Express đang hoạt động ở độ cao khoảng 6.000 km và quan sát theo góc nghiêng, trong khi Psyche đã ở cách bề mặt khoảng 41.000 km và gần như nhìn thẳng xuống hành tinh. Chính sự khác biệt về khoảng cách và góc quan sát đã tạo nên những khác biệt nhỏ về màu sắc và độ sáng giữa hai hình ảnh.

Việc thực hiện quan sát đồng bộ không chỉ mang ý nghĩa minh họa trực quan mà còn có giá trị khoa học quan trọng. Các nhà nghiên cứu có thể so sánh độ sáng và màu sắc của từng điểm ảnh để đánh giá sự khác biệt trong cách hai hệ thống camera phản ứng với ánh sáng. Dữ liệu này sẽ hỗ trợ quá trình hiệu chuẩn camera của tàu Psyche, giúp thiết bị hoạt động chính xác hơn khi thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu tiểu hành tinh kim loại trong những năm tới. Đây cũng là minh chứng cho hiệu quả của sự phối hợp giữa các sứ mệnh không gian quốc tế trong việc tối ưu hóa giá trị khoa học của mỗi chuyến bay.

Trong bộ ảnh so sánh, hình ảnh từ Mars Express có độ phân giải khoảng 800 mét trên mỗi điểm ảnh, trong khi camera của Psyche đạt khoảng 500 mét trên mỗi điểm ảnh. Cả hai đều được tạo thành từ tổ hợp các kênh màu đỏ, lục và lam, đồng thời được xử lý tăng cường độ tương phản để giúp việc đối chiếu trở nên trực quan hơn. Dù có sự khác biệt về màu sắc – ảnh của Mars Express thiên về tông cam còn ảnh của Psyche hơi ngả xanh – cả hai đều ghi lại cùng một bề mặt cổ đại của Sao Hỏa với độ chi tiết rất cao, góp phần nâng cao độ tin cậy của các phép đo khoa học giữa hai sứ mệnh.

 

[BuddyUp]

Kênh xói mòn và hố va chạm tại Terra Sirenum: Manh mối về lịch sử địa chất của Sao Hỏa

Bức ảnh do camera HiRISE trên tàu quỹ đạo Mars Reconnaissance Orbiter ghi lại đã tập trung vào một cấu trúc địa chất đặc biệt tại vùng Terra Sirenum, nơi một kênh xói mòn cắt xuyên qua cả hai mép của một hố va chạm nhỏ trên bề mặt Sao Hỏa. Hình ảnh được chụp vào ngày 9 tháng 1 năm 2023 từ độ cao khoảng 251 km, cung cấp dữ liệu chi tiết giúp các nhà khoa học nghiên cứu quá trình hình thành và biến đổi địa hình của hành tinh Đỏ.

Điểm nổi bật của khu vực này là con kênh dường như nằm ở trung tâm của một thung lũng lớn hơn. Việc dòng chảy hoặc quá trình xói mòn có thể cắt xuyên qua cả hai phía của hố va chạm cho thấy hố này nhiều khả năng đã tồn tại trước khi kênh được hình thành. Điều này giúp các nhà nghiên cứu xác định trình tự các sự kiện địa chất, từ quá trình va chạm thiên thạch tạo nên miệng hố đến giai đoạn xói mòn sau đó. Những đặc điểm như vậy đóng vai trò quan trọng trong việc tái dựng lịch sử tiến hóa của bề mặt Sao Hỏa.

Terra Sirenum là một vùng cao nguyên rộng lớn nằm ở bán cầu nam của Sao Hỏa, trải dài khoảng 3.900 km và nổi tiếng với mật độ hố va chạm dày đặc. Đây được xem là một trong những khu vực cổ xưa nhất của hành tinh, lưu giữ nhiều dấu vết từ giai đoạn đầu hình thành Hệ Mặt Trời. Địa hình tại đây phản ánh sự tác động đồng thời của các vụ va chạm thiên thạch, hoạt động kiến tạo, sự xói mòn do gió và có thể cả các dòng nước hoặc băng từng tồn tại trong quá khứ.

Việc nghiên cứu các kênh xói mòn như trong bức ảnh giúp các nhà khoa học đánh giá vai trò của nước lỏng, băng hoặc các quá trình địa chất khác trong việc tạo nên cảnh quan hiện nay của Sao Hỏa. Những quan sát có độ phân giải cao không chỉ góp phần giải mã lịch sử khí hậu của hành tinh Đỏ mà còn hỗ trợ xác định các khu vực có giá trị khoa học cao cho các sứ mệnh thăm dò và tìm kiếm dấu vết môi trường cổ đại trong tương lai.

 

[BuddyUp]

Sao Hỏa hình lưỡi liềm qua góc nhìn của tàu Psyche trong hành trình hỗ trợ hấp dẫn

Bức ảnh tổng hợp do sứ mệnh Psyche của NASA thực hiện ghi lại quá trình Sao Hỏa dần hiện lớn hơn dưới dạng hình lưỡi liềm khi tàu vũ trụ tiến đến hành tinh để thực hiện cú bay hỗ trợ hấp dẫn trong khoảng thời gian từ ngày 2 đến ngày 15 tháng 5 năm 2026. Chuỗi hình ảnh bắt đầu khi Sao Hỏa còn ở rất xa, chỉ xuất hiện như một lưỡi liềm nhỏ ở trung tâm khung hình, rồi dần mở rộng khi khoảng cách giữa tàu và hành tinh ngày càng thu hẹp.

Các hình ảnh được ghi lại bằng thiết bị chụp ảnh đa phổ trên tàu Psyche. Do tàu tiếp cận Sao Hỏa từ một góc pha lớn, phần lớn bề mặt hành tinh nằm trong bóng tối, chỉ còn một dải mỏng được Mặt Trời chiếu sáng, tạo nên hình dạng lưỡi liềm tương tự như các pha của Mặt Trăng khi quan sát từ Trái Đất. Đây là hiệu ứng hình học thường gặp khi một hành tinh được quan sát từ góc lệch lớn so với hướng chiếu sáng của Mặt Trời.

Khi Psyche tiếp tục tiến gần, kích thước biểu kiến của Sao Hỏa tăng nhanh đến mức hành tinh gần như lấp đầy toàn bộ trường quan sát của camera. Sau đó, tàu đã ghi lại một loạt hình ảnh có độ phân giải cao về bề mặt Sao Hỏa trong thời điểm bay sượt qua hành tinh ở khoảng cách gần nhất. Những dữ liệu này không chỉ giúp kiểm tra và hiệu chuẩn các thiết bị khoa học trên tàu trước khi tiếp tục hành trình tới tiểu hành tinh kim loại Psyche, mà còn bổ sung thêm những quan sát giá trị về hành tinh Đỏ.

Từ toàn bộ các hình ảnh trong giai đoạn tiếp cận, bay qua và rời khỏi Sao Hỏa, nhóm nghiên cứu của sứ mệnh Psyche đã xây dựng một đoạn phim tua nhanh thời gian mô tả trọn vẹn cuộc gặp gỡ giữa tàu vũ trụ và hành tinh. Chuỗi quan sát này vừa mang giá trị trực quan ấn tượng, vừa minh họa rõ hiệu quả của kỹ thuật hỗ trợ hấp dẫn – phương pháp giúp tàu vũ trụ tận dụng lực hấp dẫn của một hành tinh để tăng tốc và điều chỉnh quỹ đạo, qua đó tiết kiệm đáng kể nhiên liệu cho các sứ mệnh khám phá không gian sâu