Những sự kiện thú vị trên thế giới

[BuddyUp]

Vào ngày 11 tháng 4 năm 1909, có khoảng 66 hộ gia đình người Do Thái đã đặt chân đến các cồn cát phía bắc Jaffa để tham gia vào một sự kiện đánh dấu cho sự bắt đầu trong công cuộc xây nên Tel Aviv của tương lai.

66 gia đình đã đến đây để tham gia vào sự kiện xổ số chia đất, ban tổ chức sử dụng vỏ sò để chia, vỏ sò màu trắng được đánh dấu bằng số lô và vỏ sò màu xám có tên gia đình. Việc chia đất này nhằm tạo sự công bằng, không xảy ra tranh chấp giữa các hộ gia đình.

Sau đó làn sóng nhập cư đã bùng nổ, những người Do thái từ Nga, Ba Lan, Yemen và nhiều nơi khác đã đến đây xây nên thành phố Tel Aviv, Israel.

 

[BuddyUp]

Trong hình có sự xuất hiện của cựu võ sĩ boxing Nikolai Valuev - người được biết đến với nhiều biệt danh là: "Người khổng lồ nước Nga" hay "Quái thú", “Quái vật phương Đông”.

Nikolai Valuev sinh ngày 21 tháng 8 năm 1973, ông từng là nhà vô địch hạng nặng quyền anh cao nhất thế giới. Ông sở hữu ngoại hình “khổng lồ” với chiều cao 2m13, nặng 145 kg, đặc biệt đầu của Nikolai Valuev có chu vi hơn 65 cm, gần gấp đôi chu vi trung bình của con người.

Bố mẹ của Nikolai đều thấp với chiều cao tầm khoảng 1,65m nhưng Nikolai lại sở hữu vẻ ngoài to lớn khác thường, đó là do ông đã mắc chứng mắc chứng to đầu chi được chẩn đoán vào năm 2009.

Nikolai Valuev từng là nhà vô địch thế giới cao nhất và nặng nhất trong lịch sử quyền Anh. Hiện nay ông tham gia vào giới chính trị, vào năm 2021 ông trở thành thành viên của Duma Quốc gia Liên bang Nga.

 

[BuddyUp]

Kỳ thi khốc liệt nhất thế giới, 1.000 người thi chỉ 2 người đỗ.

Đầu lọc thuốc lá, tròng kính, lốp xe - thứ gì chứa nhựa? Đu đủ, dứa hay ổi là quả được người Bồ Đào Nha mang đến Ấn Độ? Đây không phải câu đố vui, mà là câu hỏi trong kỳ thi khốc liệt bậc nhất thế giới, nơi nửa triệu người vừa thử sức.
Tại Trung Quốc và Ấn Độ, nơi sinh sống của hơn một phần tư dân số thế giới, những kỳ thi công chức không chỉ là cuộc sàng lọc nhân tài cho bộ máy nhà nước mà còn là sự kiện xã hội lớn, tác động sâu rộng tới cả gia đình, cộng đồng và nền kinh tế.
Hàng triệu người trẻ mỗi năm dồn toàn bộ tuổi thanh xuân để chinh phục một suất làm việc trong khu vực công - dù biết rằng, cơ hội thành công vô cùng mong manh.

Cánh cửa hẹp của danh vọng và ổn định.
Ở Ấn Độ, kỳ thi tuyển chọn công chức liên bang (UPSC Civil Services Examination) được ví như "đường đến quyền lực". Vượt qua kỳ thi đồng nghĩa với việc bước chân vào tầng lớp tinh hoa: Có địa vị, thu nhập ổn định, chế độ hưu trí tốt và tăng khả năng kết hôn. Năm 2024, có khoảng 1,1 triệu người đăng ký thi, nhưng chỉ 1.000 người được chọn - tỷ lệ trúng tuyển vỏn vẹn 0,2%.

Tại Trung Quốc, kỳ thi công chức quốc gia (Guokao) cũng khốc liệt không kém. Dù nền kinh tế đang tăng trưởng chậm lại, cơn sốt làm việc cho nhà nước vẫn chưa hạ nhiệt. Năm ngoái, hơn 3,4 triệu người đăng ký thi Guokao, trong đó chỉ hơn 39.700 người trúng tuyển, chiếm khoảng 1,5%. Với giới trẻ Trung Quốc, đỗ Guokao đồng nghĩa với việc "lên bờ" - thoát khỏi cảnh lao đao trong thị trường việc làm tư nhân nhiều bất ổn.

Lò luyện thi căng thẳng: Đằng sau một suất công chức.
Quy trình tuyển chọn ở cả hai quốc gia đều kéo dài và đầy thử thách. Thí sinh ở Ấn Độ phải vượt qua vòng sơ loại với 2 bài trắc nghiệm, sau đó là kỳ thi chính gồm 9 bài viết trong 27 giờ và một vòng phỏng vấn trực tiếp. Tại Trung Quốc, thí sinh phải làm bài thi viết trong một ngày duy nhất, gồm phần trắc nghiệm và viết luận chính sách, sau đó là phỏng vấn.
Những câu hỏi trong các kỳ thi này thường rất khó, mang tính đánh đố hoặc thiên về học thuật. Thí sinh ở Trung Quốc có thể phải viết luận về tư tưởng chính trị hay phân tích ba khía cạnh của thực thi pháp luật hành chính: Quyền lực, lý lẽ và lợi ích. Ở Ấn Độ, đề bài có thể là: "Những đế chế tương lai sẽ là đế chế của trí tuệ" hoặc "Lương tri có đáng tin hơn luật lệ?".

Để chuẩn bị, nhiều thí sinh bỏ việc, chuyển đến các thành phố lớn như Delhi (Ấn Độ) hay Bắc Kinh (Trung Quốc), sống cùng hàng trăm người cùng cảnh ngộ, ngày ngày luyện thi 8-10 giờ tại các trung tâm. Những người đang đi làm thì học tranh thủ vào sáng sớm hoặc đêm khuya. Với nhiều người, đây là hành trình kéo dài nhiều năm, đầy nỗ lực và hy sinh.

Những cái giá rất đắt.
Dù được xem là cách lựa chọn công bằng và dựa trên năng lực, các kỳ thi công chức vẫn bị chỉ trích vì đặt nặng việc học thuộc lòng và kỹ năng thi cử, thay vì các kỹ năng cần thiết trong thực tế công vụ như giao tiếp, làm việc nhóm, hay quản lý. Hệ quả là bộ máy hành chính ở cả hai nước đều bị đánh giá chỉ ở mức trung bình về hiệu quả hoạt động - theo xếp hạng của Ngân hàng Thế giới (Trung Quốc đứng ở mức 74%, Ấn Độ là 68% toàn cầu).

Chưa dừng lại ở đó, áp lực tâm lý kéo dài đã đẩy không ít thí sinh vào trầm cảm, thậm chí t/u t/u sau nhiều lần thất bại. Một ứng viên ở Ấn Độ, Shikha Singh, đã thi 3 lần không đỗ. Trước lần thi thứ 4, cô ôn luyện 10 giờ mỗi ngày và vẫn lo sợ chưa đủ. Ở Trung Quốc, một thí sinh họ Zhong bỏ việc, trở về sống với bố mẹ để chuyên tâm luyện thi, nhưng luôn bất an vì "chỉ có số ít đỗ, còn lại thì sao?".

Về mặt kinh tế, những năm tháng dành cho việc ôn thi là một dạng lãng phí nguồn lực. Nhiều cử nhân trì hoãn gia nhập thị trường lao động, làm giảm tiêu dùng và tích lũy của họ trong dài hạn. Các môn học ôn thi - từ sinh học đến tư tưởng chính trị - có thể giúp giành ghế công chức, nhưng lại ít hữu dụng trong khu vực tư nhân.

Cần một cách chọn lọc mới?
Trước áp lực và giới hạn của mô hình thi tuyển truyền thống, cả Ấn Độ và Trung Quốc đều đang thử nghiệm các hướng đi mới.

Ấn Độ đã khởi động chương trình "tuyển chọn bên ngoài", cho phép các chuyên gia tư nhân gia nhập khu vực công. Trung Quốc cũng đang áp dụng mô hình tuyển dụng hợp đồng ngắn hạn, căn cứ vào kinh nghiệm thực tế thay vì điểm thi. Tuy nhiên, đây vẫn là các chương trình thử nghiệm quy mô nhỏ.

Theo The Economic, dù còn nhiều tranh cãi, các kỳ thi công chức ở hai quốc gia đông dân nhất thế giới vẫn là chiếc chìa khóa mở cánh cửa danh vọng. Nhưng để tiến xa hơn và xây dựng một bộ máy hiệu quả, minh bạch, cả Trung Quốc và Ấn Độ có lẽ cần nhiều hơn là những bài thi trí nhớ.

 

[BuddyUp]

Khi muốn so sánh mức độ giàu có giữa các quốc gia, người ta thường dùng chỉ số GDP bình quân đầu người. Nhưng thực chất, đây là một trong những cách kém chính xác nhất nếu muốn hiểu đời sống của người dân nói chung. Ngay cả khi đã điều chỉnh theo sức mua (PPP), GDP đầu người vẫn chỉ là một con số trung bình, không phản ánh mức sống thực tế của đa số. Nó có thể bị bóp méo rất nhiều nếu tài sản tập trung vào một nhóm nhỏ trong xã hội.

Một chỉ số tốt hơn là thu nhập trung bình – nhưng ngay cả chỉ số này cũng cần xét đến yếu tố như tỷ lệ thất nghiệp, lao động bán thời gian, hay chênh lệch vùng miền. Một trong những thước đo đáng tin cậy nhất hiện nay là tài sản cá nhân trung điểm (median net worth) – tức tổng tài sản của một người trưởng thành hoặc hộ gia đình sau khi trừ đi các khoản nợ.

Chẳng hạn, Mỹ có GDP bình quân đầu người khoảng 83.000 USD, còn Bỉ chỉ khoảng 54.700–72.470 USD tùy cách tính. Tuy nhiên, tài sản trung điểm của Mỹ là 192.000 USD/hộ, trong khi Bỉ đạt tới 277.000 EUR, tương đương khoảng 324.000 USD. Nếu quy đổi theo sức mua tiêu dùng, thì người Bỉ giàu gấp hơn 2,2 lần người Mỹ, dù GDP đầu người thấp hơn. Lý do là tài sản ở Mỹ bị tập trung quá mức vào nhóm 1% giàu nhất. Tổng tài sản bình quân (mean) ở Mỹ có thể cao gấp đôi Bỉ (1 triệu USD so với 600.000 USD), nhưng tài sản trung điểm thì ngược lại.

Sự cân bằng tài sản xã hội của Bỉ rất rõ ràng. Năm 2025, 10% người giàu nhất tại Bỉ mất 10% tài sản, trong khi tài sản trung điểm tăng 11,4%, cho thấy xu hướng phân phối công bằng hơn – một xã hội ngày càng cân bằng và bền vững.

Tại Việt Nam, tài sản trung điểm hiện nay (ước năm 2025) khoảng 5.400 USD/người trưởng thành, hay hơn 13.000 USD/hộ gia đình. Nếu quy đổi sức mua theo tiêu chuẩn Mỹ, thì con số này tương đương khoảng 43.000 USD. So sánh tỷ lệ giữa GDP bình quân đầu người và tài sản trung điểm, có thể thấy Việt Nam có mức độ bất bình đẳng tài sản thấp hơn Mỹ, vì chênh lệch giữa người giàu nhất và số đông dân cư không quá lớn.

Không phải cứ GDP cao là xã hội giàu mạnh. Tài sản phân bố đều và bền vững mới là nền tảng cho một xã hội hạnh phúc và công bằng. Đây cũng là lý do tại sao những quốc gia như Bỉ, Hà Lan, Đức, New Zealand hay Nhật Bản – dù không có GDP bình quân cao nhất – vẫn được xếp hạng rất cao về chất lượng sống và phát triển con người.

 

[BuddyUp]

Trong hình là Nikolai Lukich Machulyak và gấu Bắc Cực Masha cùng các con của nó.

Vào năm 1974, tại vùng hoang dã băng giá Chukotka, một chú gấu Bắc Cực con tên là Masha đã bị bỏ lại một mình sau khi mẹ của nó bị một thợ săn bắn chết. Sau đó nhà thám hiểm Nikolai Lukich Machulyak đã tìm thấy nó và cho chú gấu con này ăn trong suốt mùa đông khắc nghiệt ở Bắc Cực. Nikolai đặt tên cho nó là Masha, ông đem theo cá, thịt và sữa đặc cho chú gấu nhỏ.

Sau này Masha đã lớn và có con, nó cùng các con đã quen với sự có mặt của Nikolai, chúng không sợ hãi mà gần gũi lại gần ông lấy đồ ăn mà Nikolai cho. Câu chuyện của Nikolai và Masha đã trở nên nổi tiếng thu hút nhiều người tìm đến chụp ảnh đưa tin.

Những con gấu dần quen với sự hiện diện của con người và chúng đã đến những ngôi làng gần khu vực sinh sống sống để tìm thức ăn.

Điều này tiềm ẩn sự nguy hiểm cho dân làng nên Nikolai quyết định ngừng cho những con gấu ăn. Từ đó không còn thấy hình ảnh về Nikolai và Masha cùng với các con của nó nữa.

 

[BuddyUp]

Ẩn mình dưới đáy Biển Đông suốt hơn 800 năm, con tàu Nanhai One là một báu vật khảo cổ đặc biệt của Trung Quốc. Đây là một tàu buôn từ thời Nam Tống, được phát hiện còn gần như nguyên vẹn với ước tính khoảng 60.000 đến 80.000 hiện vật gốm sứ quý giá.

Con tàu bị chìm vào thế kỷ 12, là minh chứng sống động cho sự thịnh vượng của con đường tơ lụa trên biển thời bấy giờ. Những món đồ gốm được tìm thấy trên tàu mang phong cách chế tác tinh xảo, phản ánh kỹ thuật thủ công và thị hiếu nghệ thuật của thời đại Nam Tống.

Ngày nay, Nanhai One được bảo tồn trong một bảo tàng chuyên biệt, cho phép du khách chiêm ngưỡng con tàu cổ qua lớp kính và khám phá câu chuyện lịch sử ẩn chứa dưới lòng biển sâu. Đây không chỉ là một di sản văn hóa quý báu, mà còn là bằng chứng cho sự giao thương sôi động giữa Trung Quốc và thế giới bên ngoài từ hàng thế kỷ trước.

 

[BuddyUp]

Làng Castle Combe, Wiltshire – một trong những ngôi làng đẹp nhất nước Anh – không chỉ nổi bật bởi vẻ cổ kính mà còn có bề dày lịch sử trải dài từ thời La Mã đến Trung Cổ.

Cách làng khoảng 3 dặm, từng tồn tại một biệt thự La Mã – được biết đến với tên North Wraxall hoặc Truckle Hill villa – cho thấy khu vực từng có người La Mã sinh sống. Địa điểm này đã được khai quật ít nhất ba lần, bắt đầu từ năm 1852 bởi Scrope và gần đây nhất vào năm 2010. Các cuộc khai quật đã phát hiện ra một nhà tắm (bath house) và các lò sấy ngũ cốc từ thế kỷ IV. Biệt thự được cho là có đến 16 phòng, cùng với các công trình phụ và một khu nghĩa trang. Năm 1985, tại khu vực gần đó còn tìm thấy công cụ đá thời Đồ Đá Mới và trâm cài thời Đồ Sắt, cho thấy sự cư trú từ thời tiền sử.

Làng Castle Combe lần đầu tiên được ghi chép trong Domesday Book năm 1086, với 33 hộ dân và Humphrey de l'Isle là lãnh chúa lúc bấy giờ.

Tên làng bắt nguồn từ một lâu đài thế kỷ 12 nằm cách trung tâm làng khoảng một phần ba dặm về phía bắc. Ngày nay, tại vị trí đó chỉ còn lại các di tích nền đất và vài mảng tường đá từ thế kỷ 12. Lâu đài được cho là từng là trung tâm quyền lực của Barony of Combe dưới thời Reginald de Dunstanville, có khả năng được xây dựng dưới triều vua Henry I hoặc con trai ông. Reginald được cho là đã ủng hộ Nữ hoàng Matilda trong cuộc nội chiến The Anarchy, và lâu đài là một phần trong làn sóng xây dựng các công sự quân sự thời kỳ này.

Vào thế kỷ 14, chợ phiên hàng tuần được thành lập tại Castle Combe và một thánh giá chợ (market cross) được dựng lên tại nơi giao nhau của ba con đường chính ở làng dưới. Di tích này – nay là di tích được bảo vệ – đánh dấu tầm quan trọng của ngành dệt vải trong khu vực. Bên cạnh cây thánh giá là một trong hai máy bơm nước của làng. Gần đó là các bậc đá nhỏ, nơi người cưỡi ngựa dùng để lên và xuống ngựa, cùng với phần còn lại của "buttercross", được xây dựng vào cuối thế kỷ 19 bằng cách tái sử dụng các phiến đá cũ.

Công trình này còn được gọi là "Weavers’ Steps" hay “the stone” – hiện cũng là một di tích được xếp hạng bảo tồn. Castle Combe, với những ngõ đá lát cổ kính, lịch sử dày đặc và cảnh sắc hữu tình, là nơi thời gian dường như đang khẽ dừng lại.

 

[BuddyUp]

Vào tháng 4 năm 1965, Ford đã thực hiện một trong những pha quảng cáo táo bạo và đáng nhớ nhất trong lịch sử ngành ô tô bằng cách đặt một chiếc Mustang mui trần hoàn toàn mới lên tầng quan sát thứ 86 của Tòa nhà Empire State.

Được thực hiện mà không cần cần cẩu hay trực thăng, chiến công này là một thành tựu của sự khéo léo và tài năng tiếp thị của người Mỹ. Các kỹ sư của Ford đã tỉ mỉ tháo rời chiếc Mustang thành bốn phần chính - thân xe, khung gầm, hộp số và hệ thống truyền động - mỗi phần có kích thước phù hợp với thang máy chở hàng của tòa nhà. Sau khi được vận chuyển lên đỉnh, chiếc xe được lắp ráp lại cẩn thận chỉ sau một đêm, ở độ cao 320 mét so với những con phố nhộn nhịp của Manhattan.

Nhưng pha trình diễn này không chỉ là một màn trình diễn. Nó là một biểu tượng nổi bật cho tinh thần táo bạo của Mustang và tinh thần táo bạo của thiết kế và văn hóa Mỹ những năm 1960. Được giới thiệu lần đầu tiên tại Hội chợ Thế giới năm 1964, Mustang nhanh chóng trở thành một biểu tượng văn hóa, được yêu thích bởi thiết kế bóng bẩy, giá cả phải chăng và hiệu suất cao. Đến năm 1965, nó đã trở thành biểu tượng của tự do, tốc độ và giấc mơ Mỹ hiện đại trong một kỷ nguyên chuyển mình.

Việc chọn Tòa nhà Empire State cho màn trình diễn này cũng có ý nghĩa không kém. Là tòa nhà cao nhất thế giới vào thời điểm đó, nó tượng trưng cho tham vọng và thành tựu của người Mỹ. Việc đặt chiếc Mustang lên trên đỉnh tòa nhà đã kết hợp hai biểu tượng của sự đổi mới: một là kiến trúc, hai là ô tô. Thông điệp rất rõ ràng - Ford không chỉ bán một chiếc xe; họ đang bán một phong cách sống bắt nguồn từ sự táo bạo, tự do và khả năng.

Sự kiện lịch sử này vẫn là một trong những sự giao thoa sáng tạo nhất giữa kỹ thuật và tiếp thị từng được thử nghiệm. Nó chỉ được lặp lại một lần, vào năm 2014, để kỷ niệm 50 năm ra đời của Mustang - khẳng định lại vị trí của nó trong lịch sử văn hóa và công nghiệp Mỹ.

 

[BuddyUp]

Khối đá Sayhuite – một trong những hiện vật bí ẩn nhất của thời cổ đại – nằm ở vùng Andes, Peru, vẫn khiến các nhà khảo cổ học ngày nay phải trầm trồ và đặt nhiều câu hỏi chưa có lời giải.

Được tạc từ một khối đá nguyên khối dài khoảng 3,3 mét và rộng 2,1 mét, Sayhuite nổi bật với hơn 200 hình chạm khắc tinh xảo. Các hình này bao gồm các hình học, động vật, ruộng bậc thang, hồ nước, kênh đào và đường hầm, tạo nên một bức tranh thu nhỏ như một bản đồ địa hình ba chiều.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng khối đá này có thể được dùng làm mô hình thí nghiệm thủy lực, giúp mô phỏng và lên kế hoạch cho các hệ thống dẫn nước – một công nghệ rất phát triển ở các nền văn minh Andes như Inca. Trong khi đó, một số khác lại tin rằng đây là công cụ dùng trong các nghi lễ thờ nước, phản ánh vai trò thiêng liêng và thiết yếu của nước trong đời sống tinh thần và nông nghiệp của người Andean cổ đại.

Điều khiến Sayhuite trở nên bí ẩn là không có bất kỳ văn tự nào được khắc trên khối đá để giải thích về chức năng của nó. Do đó, mục đích thật sự vẫn hoàn toàn mở cho suy đoán và diễn giải.

Dù đã tồn tại hơn 1.000 năm, các hình khắc vẫn còn nguyên vẹn một cách đáng kinh ngạc, thể hiện trình độ kỹ thuật và sự hiểu biết sâu sắc về địa lý – thủy văn của những người thợ cổ xưa. Sayhuite không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật đá, mà còn là cánh cửa dẫn tới trí tuệ và tư duy kỹ thuật vượt thời đại của một nền văn minh đã mất.

 

[BuddyUp]

Giữa những cánh rừng rậm rạp ở miền nam Småland, Thụy Điển, một căn nhà gỗ nhỏ gần như tan vào cảnh quan tự nhiên. Được gọi là backstuga – hay còn gọi là “nhà đồi”, kiểu nhà này từng là phao cứu sinh cho những người nghèo nhất Thụy Điển trong thế kỷ 17 và 18.

Những ngôi nhà này được xây một phần ăn sâu vào sườn đồi, với ba bức tường bằng gỗ và ngọn đồi đóng vai trò là bức tường thứ tư. Mái nhà phủ đầy cỏ và đất, hòa làm một với môi trường xung quanh, vừa để giữ ấm vào mùa đông, vừa tạo lớp ngụy trang tự nhiên.

Bên trong, backstuga thường chỉ là một căn phòng duy nhất, cung cấp vừa đủ không gian cho sự sống còn tối thiểu. Kiểu nhà này phổ biến ở miền nam và tây nam Thụy Điển – những nơi gỗ là mặt hàng xa xỉ và mọi thiết kế đều chịu sự chi phối bởi tính thực dụng.

Ngày nay, những backstuga còn lại rất hiếm, nhưng chúng vẫn là chứng tích thầm lặng của một thời kỳ mà sự sáng tạo đã song hành cùng nghèo đói, nơi con người thích nghi để sinh tồn giữa thiên nhiên khắc nghiệt.